سید محمود میرلوحی از چهرههای سرشناس اصلاحطلبی است که سابقه استانداری و معاونت در وزرات کشور دوران اصلاحات را در کارنامه خود دارد.
به گزارش جماران، آرمان درباره وضعیت این روزهای اصلاحطلبان و راهبردهای آنان برای ورود و حضور در مجلس دهم گفتوگویی با میرلوحی رئیس میز انتخابات شهرستانهای استان تهران اصلاحطلبان داشته است که درادامه میخوانید:
این روزها بعضا صحبتهایی درباره تعریف و بازتعریف اصلاحطلبی مطرح میشود. مثلا دکتر تاجیک منتقد تعریف ناشدگی و تعیین حدود و ثغور اصلاحطلبی هستند. به عنوان نخستین سوال شما از اصلاحطلبی چه تعریفی دارید؟
اصلاحطلبی جریانی ریشهدار در تاریخ ایران است. تبار جریان اصلاحات به نهضت مشروطه و بعد از آن به ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی میرسد. اما تبلور آن در خرداد 76 است. اصلاحطلبی تفکری ریشهدار در بطن جامعه ایران است. شعار اصلاحطلبی مبارزه با جمود فکری و اصلاح و تحول در امور در عین التزام به نظامات کشور است. اصلاحطلبان همواره در خط مقدم اصلاح کاستیها هستند. اصلاحطلبان به ویژه با ارزیابیای که از تحولات یک قرن اخیر در کشور و بعد از آن نیم قرن اخیر جهان و فروپاشی شوروی و اضمحلال کمونیسم دارند، شیوه مسالمت آمیز و تدریجی را برای تحول سیاسی برگزیدهاند. ما امروزه شاهدیم که هیچ نشانی از جریان چپ کمونیستی با همه رادیکالیسم آن باقی نمانده است و آن اندیشه به موزه تاریخ سپرده شده است. از همین رو است که بر این باوریم اندیشه اصلاحطلبانه است که ضامن تحولات پایدار است. اصلاحطلبان در شرایط سخت و محدودیتها نه مانند آن هشت سال تسلیم وضع موجود میشوند و نه چشم بر واقعیات میبندند و خواهان زیر و زبر کردن همه ساختارها هستند. اصلاحطلبان در همه این سالها با روشهای مداراجویانه و عقلانی در جهت اندیشه اصلاح عمل کردهاند و بنایشان نفی و طرد خشونت و عمل سیاسی عقلانی با برنامه است.
اصلاحطلبان در سال 92 با پیروزی روحانی به موفقیت بزرگی دست پیدا کردند. به نظر شما امکان تکرار آن پیروزی در انتخابات مجلس آتی هم وجود دارد؟
بله. در شرایط موجود نیز با توجه با به تجربه تلخ 84 و تفرقه و چند صدایی غیرلازم و مضری که سبب انتخاب پر هزینهای برای کشور شد و عبرت از آن واقعه که ثمره اش ائتلاف موفقیت آمیزی بود که در سال 92 سامان داده شد، میخواهیم که آن موفقیت را تکرار کنیم. با نگاهی فراگیر، مسئولانه، مدبرانه و در جهت منافع ملی به دنبال آنیم که بهتر از سال 92 نیز حتی عمل کنیم. چرا که شرایط نسبت به آن سال آمادهتر است. در جریان اصلاحطلب وحدت و انسجام کامل وجود دارد و تلاشهای موثری برای تکامل بیشتر در جهت اتخاذ رفتار سیاسی سنجیده در حال انجام است که تبلور آن تشکیل شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان است. همه اصلاحطلبان اعم از احزاب و چهرههای برجسته این جریان ذیل این شورا به همگرایی رسیدهاند. این شورا مسئول سیاستگذاری و تدوین برنامههای کلان انتخاباتی است. از طرف دیگر شاهد بودیم که چهرههای اصلاحطلب با ثبتنام و اعلام حضور در انتخابات به جامعه اعلام کردند که این انتخابات ظرفیت این را که همه جریانها و دیدگاهها در آن حضور داشته باشند دارا ست. در انتخابات 92 هم شاهد بودیم که مقام معظم رهبری اعلام کردند که حتی آن کسانی که نظام را قبول ندارند اما دلبسته ایران هستند نیز در انتخابات شرکت کنند. چرا که به تعبیر اصلاحطلبان ایران متعلق به همه ایرانیان است. بنابراین انتظار میرود که این دوره هم شاهد مشارکت سیاسی مردم و پیروزی جریان اصلاحطلب باشیم.
شما چه تحلیلی از چهرههای اصلاحطلب ثبتنام کرده در انتخابات مجلس دارید؟
به نظر من ثبتنامها قابل قبول بوده است. البته ما مایل بودیم که خیلی از بزرگان دیگر همچون آقای دعایی، بیطرف و عبدالعلیزاده و دیگران نیز حضور پیدا میکردند. ما از همه دوستان تقاضا کردیم که ثبتنام کنند اما به هر صورت تعدادی نیز به عللی نیامدند. اما همین نفراتی که نیز آمدهاند هم چهرههای نیرومند اصلاحطلب هستند و در هر حوزه انتخابیه سهیاچهار نفر از نیروهای اصلاحطلب حضور دارند. ما امیدواریم که بررسی صلاحیتها به نحو شایسته و قانونی انجام شود و نهاد نظارتی با نگاهی گشوده اجازه دهد که همه دیدگاهها در انتخابات حضور داشته باشند و با ایجاد تنوع و تکثر در نامزدهای انتخابات، مردم بتوانند کاندیداهای مورد نظر خود را در بین افراد تایید صلاحیت شده مشاهده کنند. اگر این طور شود امیدواریم که انتخابات پر شوری برگزار شود.
در این دوره شاهد آن بودیم که جوانان و زنان اصلاحطلب نیز به میزان قابل توجه برای ورود به مجلس ثبتنام کردند. چقدر احتمال میدهید که در لیست اصلاحطلبان شاهد حضور آنها باشیم؟
اولویت اصلاحطلبی همواره میسر و هموار کردن راه ورود زنان و جوانان به عرصه سیاسی بوده است. در این دوره هم به طور مشخص شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان در شهرهای مختلف از زنان اصلاحطلب برای ثبتنام دعوت به عمل آورد. امیدواریم که با تایید صلاحیت از زنان و جوانان اصلاحطلب، بتوانیم از آنان در لیست انتخاباتی استفاده کنیم و میزان قابل توجهی از آنان را در لیست داشته باشیم. هدف ما از طرح نام جوانان و زنان قائل شدن تبعیض مثبت در حق آنان نیست، بلکه اعتقاد راسخ داریم که همانطور که زنان ما درصد بیشتری از حضور در دانشگاه و مراکز علمی را به خود اختصاص دادهاند، در مجلس هم که عصاره فضائل ملت و محل گردآمدن نیروهای متخصص است، باید شاهد حضور آنان باشیم. جوانان میتوانند کمبود تجربه شان را با انگیزه و دانش خود جبران کنند. حضور اینهاست که مجلس را با نشاط و متحول میکند. در این شکی نیست که زنان نیمی از جامعه ما هستند، پس باید سهم سیاسی متناسب با آن را نیز داشته باشند. ما امیدواریم که بتوانیم شاهد حضور هرچه بیشتر از پیش زنان و جوانان در مجلس آتی باشیم.
آقای عارف به عنوان رئیس شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان اعلام کردهاند که اصلاحطلبان باید به دنبال جذب آرای خاکستری باشند. با توجه به اینکه یکی از پایگاههای رای اصلاحطلبان طبقه متوسط شهریای است که معمولا برای مشارکت سیاسی سختتر اقناع میشوند، برنامه اصلاحطلبان برای متقاعد کردن آنان به رای دادن چیست؟
من نیز بر این باورم که ما 60 درصد رای خاکستری داریم. اصلاحطلبان و اصولگرایان 20 درصد رای قطعی دارند و این رای میانی است که برای آنها تعیینکننده است. معمولا اصلاحطلبان هر زمان توانستهاند مشارکت حداکثری ایجاد کنند و مردم را به صحنه بیاورند، همیشه این آرا به حساب آنها ریخته شده و پیروز بودهاند. اما هرگاه که مردم خانهنشین شدهاند، اصلاحطلبان هم متضرر شدهاند. بنابراین تلاش ما بر آن است که با شیوهای که در این دوره در پیش گرفتهایم و تصمیمگیری را از مرکز به حوزههای انتخابیه منتقل کردهایم و بنا را بر آن گذاشتهایم که خرد جمعی موجود در حوزههای انتخابیه محوریت داشته باشد، شاهد گسترش بدنه اجتماعی و مشارکت سیاسی حامیان خود باشیم. ما از تصمیمگیری پشت درهای بسته اجتناب کردهایم و امیدواریم که جریان اصلاحطلبی نه تنها با طبقه متوسط، بلکه با همه اقشار جامعه، بالاخص فرودستان ارتباط برقرار کند. ما نباید فرودستان و حاشیه نشینان و روستاییان را به دست فراموشی بسپاریم.
این رویکرد جدید قابل تحسین است. اما قبول دارید که کماکان بیشترین بدنه مشارکت جوی اصلاحطلبان را طبقه متوسط تشکیل میدهد؟
بله. اصلاحطلبی به دلیل اینکه یک جریان اندیشگی است همواره حمایت نخبگان، دانشگاهیان، فرهنگیان، هنرمندان و کارآفرینان را همراه داشته است. دلیل این است که این اقشار با تحولات جهانی آشنا هستند و میتوانند با جریان اصلاحطلب ارتباط برقرار کنند. البته نکتهای که نباید از نظر دور داشت این است که این طبقه متوسط هم مطالبات بیشتر و مشخصتری دارد و هم اینکه زودرنجتر است. شواهد نشان میدهد که این قشر آنقدر در هشت سال دولت احمدینژاد دچار مصائب گوناگون شده است و هنوز نیز زخم آن مشکلات را بر جان خود حس میکند - به طور مثال محدودیتهایی که برای هنر و موسیقی ایجاد شد، ستارهدار کردن دانشجویان، تصویب قانون چند همسری و مشکلات اقتصادی- که مایل نیست که با عدم مشارکت سیاسی آن اوضاع تکرار شود. از بررسی شبکههای اجتماعی میتوان این طور نتیجه گرفت که این قشر تصمیم خود را گرفته است. به همین علت است که اینبار شاهد نیستیم که سخنی از تحریم و عدم مشارکت در فضای مجازی بر زبانها بیاید. اما به یاد داریم که در انتخابات مجلس نهم وقتی رئیس دولت اصلاحات در دماوند رای داد، تا چه اندازه با انتقادات بدنه جریان اصلاحطلب مواجه شد. اما امروز همگان متوجه اهمیت مشارکت در انتخابات مجلس شدهاند. مردم متوجه شدند که اگر نمیتوانند کاندیداهای مطلوب و مورد نظر خود را راهی مجلس کنند، اما دست کم میتوانند مانع از ورود اصولگرایان تندرو به مجلس شوند. این ظرفیت و تشخیص جدیدی است که طبقه متوسط ما پیدا کرده است. بنابراین به نظر میرسد که همگان به این نتیجه رسیدهاند که خانهنشینی چاره کار نیست. پیش بینی من مشارکت بالای 70 درصد مردم در این دوره است.
یکی دیگر از بحثهایی که این روزها جریان دارد این است که آیا تاکید صرف اصلاحطلبان بر تشکیل یک مجلس کارآمد، توان ایجاد تمایز و اقناعکنندگی لازم برای بدنه اصلاحطلب را داراست؟ شاید برخی بپرسند که پس فرق اصلاحطلبان و اصولگرایان در چیست؟ پس تکلیف شعارهای پیش روانه اصلاحطلبی چه میشود؟
راهبردهای اصلاحطلبان تنظیم شده است. اما نکته این است که به دلیل عدم وجود احزاب و کار حزبی در کشور، بسیاری از شعارها در خلال فضای ایجاد شده انتخاباتی است که شکل میگیرد. مطالبات مردم و جهتگیری رقیب تاثیرگذار است. به نوعی فرآوری مطالبات مردم در جریان تبلیغات انتخاباتی است که معین میشود. برآورد ما این است که وقتی ما حرف از امتداد پروژه 92 میزنیم، خود به خود برخی از ویژگیها و رویکردها مشخص میشود. فرضا تنش زدایی با جهان و پیش بردن توافق هستهای به یکی از مطالبات مردمی و برنامههای اصلاحطلبان تبدیل شده است. در داخل نیز فائق آمدن بر رکود اقتصادی و ایجاد رونق فضای کسب و کار یکی دیگر از اهداف است. امروزه بسیاری از صنایع ما به حال تعطیل درآمده است و تلاشهای دولت هم به راحتی نمیتواتد وضع را به سال 84 برگرداند. بحث فساد اداری و اقتصادی هم حائز اهمیت است. در واقع اینها اولویتهای مردم است.
در واقع شما با این پاسخ بر شعار کارآمدی مجلس تاکید میکنید و بیشتر سویه حل مسائل اقتصادی را در نظر دارید؟
بله. اما در عین حال وقتی اصلاحطلبان بر آزادی اطلاعات و گردش آزادانه اطلاعات و آزادی مطبوعات و رعایت حقوق شهروندی تاکید میکنند، نشان از پیش رو بودن آنها دارد. همه این خواستها ممکن نمیشود مگر به تشکیل مجلسی شایسته که حتی در بحث قانونگذاری نهاد بالادستی به حساب میآید. فرضا اهمیتی که کمیسیون اصل 90 در بررسی شکایات مردمی از نهادهای و اشخاص دولتی دارد، سبب میشود که نسبت به تشکیل مجلسی کارآمد حساس باشیم. مجلسی که ما میخواهیم باید در راس امور باشد. و این ممکن نمیشود مگر با کمک مطبوعات در رصد و خبررسانی درباره رانتها و قراردادهای اقتصادی ناسالم و آگاهسازی افکار عمومی. محدودیت در اطلاعرسانی و عدم شفافیت بود که سبب برآمدن پدیدهای همچون بابک زنجانی شد. مجلس آتی باید در نظارت و قانونگذاری مقتدر و کارشناس باشد. آمارهای ساختگی و عدم تخصص بلای جان برنامهریزی و قانونگذاری است. تولید انبوه قانون بیآنکه نسبت به اجرایی بودن یا نبودن آن توجه شود، هدر رفت بودجه کشور و مواردی از این دست باعث میشود که کارآمدی مجلس برای ما مهم باشد. منظور ما از کارآمدی اینهاست. نباید به مجلس خیالبافانه نگریست و شعارهایی داد که نتوان از پس عمل به آنها برآمد. در گذشته شاهد بودیم که شعارهای نامنطبق چه بلایی بر سر کشور آورد. باید شعارهای پوپولیستی را کنار گذاشت و با مسائل واقعی مردم که بخش عمدهای از آن اقتصادی است، درگیر شد. به نظر من کارهای زیادی است که میتوان در مجلس انجام داد. باید کشور را از مخمصه نجات داد. خواست ما این است که بعد از پایان دوره دهم مجلس مردم شاهد باشند که تولید ناخالص داخلی از صفر به شش درصد رسیده و از بیکاری فزاینده کاسته شده است. مردم شاهد باشند که شاخصههای رفاه بالا رفته است و از میزان اعتیاد و قاچاق و طلاق کاسته شده است.
شما از آرایش سیاسی اصولگرایان چه تحلیلی دارید؟ ظاهرا طیف نزدیک به آقای لاریجانی، موسوم به رهروان ولایت، حاضر نیستند که در کنار دیگر اصولگرایان در ائتلاف شرکت کنند. به نظر شما آنها میتوانند به اجماع برسند؟
ارزیابی من این است که برخلاف ادعای اصولگرایان که این اصلاحطلبان هستند که در تدارک ایجاد شکاف در بین آنها هستند و میگفتند که ذیل تصمیم جامعتین قرار دارند و قطعا به اجماع میرسند، اما شواهد دال بر چیزهای دیگر است. به عنوان یک ناظر بیرونی شاهد هستیم که اختلافات بین آنها وجود دارد و گرههای جدیای در کار آنهاست که ائتلاف رای را برایشان سخت میکند. یکی از دلایلش آن است که اصولگرایان با خود و با مسائل مبتلا به کشور دچار نوعی تعارف و رودربایستی هستند. اصولگرایان نقش اساسی در برآمدن احمدینژاد داشتند و در واقع چک سفید امضا به او دادند و امروز باید پاسخگوی حمایتهایشان از دولتهای نهم و دهم و رفتاری که با افراد دلسوز نظام و چهرههای انقلابی کردند، باشند. رفتارهای آنها با مسائل اقتصادی چیزی نیست که حالا بخواهند از زیر آن شانه خالی کنند.
ممکن است ندای جدایی طلبانه رهروان ولایت، برای گرفتن سهمی بیشتری در ائتلاف اصولگرایان باشد؟
خیر. من این اختلاف را جدی میدانم. آقای لاریجانی و رهروان در این دو سال و به ویژه در جریان تصویب برجام یار و همراه دولت بودند و با جریان تندروی اصولگرا مرزبندی دارند. تمام تلاش آقای لاریجانی کنترل جریان پایداری در مجلس بود. چرا که بعضا این جریان نقش اپوزیسیون دولت را بازی میکند و در صدا و سیما هم تریبون در اختیار آنها قرار میگیرد. بنابراین طبیعی است که طیف نزدیک به آقای لاریجانی با این جریان تندرو مشکل داشته باشد و بعید است که بتوانند در کنار هم قرار گیرند. در گذشته یک شعار بود که اصولگرایان را در کنار هم قرار میداد. آن هم «اصلاحات هراسی» بود. در واقع جنبههای اثباتی نبود که آنها را دور یک میز جمع کرد. بلکه جنبههای سلبی بود که حرف اصلی را میزد. مدام انذار میدادند که مبادا اصلاحطلبان وارد مجلس شوند. البته حالا نیز کم و بیش و در گوشه و کنار این حرفها را بر زبان میآورند تا بلکه بتوانند متحد شوند. اما من بعید میدانم که اینبار بتوانند به وحدت برسند. اصولگرایان میانه رو متوجه شدهاند که حضور اصلاحطلبان به حال کشور بسیار مفید به فایدهتر است از حضور تندروهایی مثل جبهه پایداری. بنابراین عقلای اصولگرا سعی در بهبود رابطه با اصلاحطلبان دارند و نمیخواهند در کنار تندروها قرار گیرند. نکته مهم دیگر این است که در غیاب چهرههایی همچون مرحوم مهدوی کنی و مرحوم عسگر اولادی افراد دیگر جایگاه قرار گرفتن در محوریت اصولگرایان را ندارند و همین باعث به مشکل خوردن آنها شده است. اصولگرایان نمیتوانند از ساختار شورای عالی اصلاحطلبان کپیبرداری کنند. چرا که در جریان اصلاحطلب خرد جمعی است که محوریت دارد نه رابطه مرید و مرادی.
گفته میشد که ممکن است اصلاحطلبان به پاس همراهیهای آقای لاریجانی با دولت در حوزه انتخابیه قم کاندیدایی معرفی نکنند. اما حال شاهد ثبتنام چند تن از چهرههای اصلاحطلب از قم هستیم.
ما به هر صورت ظرفیتهای خود را به میدان آوردهایم. اما تلاشمان این است که با اصولگرایان عاقل و میانه رو و آقای لاریجانی مراوده و همکاری دو جانبه داشته باشیم و سعی میکنیم که این ملاحظه را رعایت کنیم.