سالهای اخیر با وجود فشار موجود بر بخش وسیعی از جامعه فرصتی مناسب جهت شناخت سیاسی مردم کشور نسبت به طیفها و جریانهای فعال در بدنه قدرت بود. سالهایی که همچنان آثار منفی و مخرب آن در کشور باقی است و فراموشی آن تنها به یک فرایند انتقالی نیازمند است.
به گزارش جماران، آغاز این فرایند انتقالی دولت یازدهم بوده و اکنون تغییر بدنه مجلس میتواند بخش دیگری از این فرایند باشد. از این رو رخدادهای سالهای گذشته فرصتی فراهم آورد تا مردم اینبار با دیدی بازتر و البته همهجانبه پای صندوقهای رای حضور پیدا کنند. تحلیلگران سیاسی معتقدند: دیگر فرصتی برای از دست دادن وجود ندارد. پیکره اقتصادی کشور به شدت بیمار است، به همین دلیل کشور نیاز به ورود و حضور افرادی در قوه مقننه دارد که در جهت تجویز نوش دارویی مناسب برای درمان این زخم و درد برآید و این تنها به اقتصاد منتهی نخواهد شد. کشور نیازمند تحول و توسعه در همه امور است. از سویی برخلاف جوسازیهای تندروها، اکنون موقعیتی مناسب برای جریانهای شاخص و معتدل کشورجهت ورود به مجلس فراهم آمده است. بر این اساس ظریفیان میگوید با وجود و حضور نیروهای اصلاحگر و معتدل در کشور نقش تندروها به تدریج به حداقل خواهد رسید، بدیهی است که جریان تندرو بیش از هر تشکل و حزبی نگران در قدرت ماندن معتدلیون و دیگر شخصیتهای منتسب به این جریان باشد. آنچه در ادامه از نظر میگذرانید گفتوگوی آرمان با غلامرضا ظریفیان فعال سیاسی اصلاحطلب و معاون وزیر
علوم دولت اصلاحات درباره آینده تندروها در انتخابات و محور اعتدال است.
ورود مثلث اعتدال آیتا... هاشمی، سید حسن خمینی و حسن روحانی را به انتخابات خبرگان چگونه ارزیابی میکنید؟
مثلث اعتدال آیت ا... هاشمی، حسن روحانی و سید حسن روحانی دارای شناسنامهای است که بخشی از آن در اندیشهها و افکار خلاصه شده و نیز تاکتیکهای نظری یک دوره که مورد عنایت و استقبال ملت قرار میگیرد. در بحبوحه انقلاب اسلامی چارچوبهای نظری و ایدههای فکری انقلاب طی استقبال عمومی تبدیل به نظام جمهوری اسلامی شد. ایده و چارچوبی که تنها به صورت یک تئوری باقی نماند و تبدیل به نظام جمهوریت با محتوای اسلامی شد. در کنار این شناسنامه فکری و نظری هر نظامی مبتنی بر اندیشه و یک دوره تاریخی دارای افراد و چهرههای برجستهای است که در حقیقت آنها شناسنامه آن دوره محسوب میشوند. بدون این افراد آن دوره قابل شناسایی و معرفی برای آیندگان آن نظام سیاسی نیست. افرادی هستند که برخی از آنها نظریه پرداز، تعدادی نیز کنشگر و برخی از آنها نیز ترکیبی از هر دو -به عبارتی نظریه پرداز و کنشگر- در آن دوره شمرده میشوند. قطعا آیت ا... هاشمی بخش مهمی از شناسنامه این دوره تاریخی محسوب میشود. بدون شناخت آن افراد و بدون درک آنها نمیتوان آن دوره تاریخی را شناخت. به طور قطع یکی از نیروهایی که نقش بیبدیل و مهمی در نظریهپردازی و کنشگری جامعه
ما داشته است آیتا... هاشمی بوده و بخش مهمی از تبار و تاریخ جمهوری اسلامی به این شخصیت بارز و پراهمیت نظام معطوف میشود. بدیهی است که در بستری از تاریخ نیز نسبت به ایشان و برخی دیگر از چهرههای مهم انقلابی نقدهای تند، غیر سازنده و بیاحترامیهایی نیز روا شده است. از این رو به دلیل آموزههای دینی مان نباید هیچ شخصیتی را از وضعیت خاص خود فراتر برده و یا صرفا نگاههای قطبی نسبت به شخصیتهای تاریخی داشته باشیم. اما نقش بیبدیل این شخصیتها در تحقق، ثبت انقلاب و نقش بسیار مهمی که در بزنگاههای تاریخی داشتند انکار ناپذیر است. سید حسن خمینی یکی از شخصیتهایی است که همه در حقیقت معتقدند نقش کلیدی و محوری در دهه نخست انقلاب داشته و نیز از کسانی است که در کنار امام، بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی، نقش موثری داشته است. ایشان از تبار امام خمینی بوده و در این خانواده نیز پرورش پیدا کرده و در عمل نشان داده که از یک سو درجههای تحصیلی وعلمی مناسب کسب کرده و از سوی دیگر در کنشهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایشان به گونهای عمل کرده که به منش و منطق امام نزدیک بوده و به همین علت نیز قطعا در انتخابات هفتم اسفند ماه مورد رجوع و
اقبال جامعه قرار خواهد گرفت. روحانی به عنوان یک کنشگر سیاسی و جدی نقش مهمی در تحولات جنگ و همچنین در دوران دو سال گذشته ریاست جمهوری خویش ایفا کرده است. پس از گذر دورهای که بسیاری از منصفان جامعه از هر جریان و گروهی نسبت به سالهای پرتنش گذشته معترض بودند، وی توانست نظر بخش حداکثری جامعه را به خود جلب کند.
روزهای اخیرخبرهایی مبنی برحضور جریان منتسب به احمدینژاد به عبارتی فعال شدن و ثبت نام هوداران مشایی در انتخابات مجلس به گوش رسید، این افراد با توجه به رزومه ضعیف خود طی سالهای اخیر تا چه اندازه شانس ورود به مجلس را خواهند داشت؟
جریان منتسب به دولت های نهم و دهم با وجود فرصتهای طلایی که طی سالهای گذشته در کشور وجود داشت، جامعه ایران را با مخاطرات جدیای در نظام بینالملل و در عرصه عدالت اجتماعی روبه رو ساخته بود. با وجود شعارهای دولت دهم که مبتنی بر عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و تاکید بر اخلاق و آرامش در کشور بود برعکس شاهد عملکردی نامطلوب در زمینههای مذکور به عبارتی افت اخلاق عمومی و کاهش سرمایه اجتماعی در کشور از سوی این جریان بودیم. سیاستهایی که خواه ناخواه آسیبهای سهمگین و جدیای مانند گره افتادن در پروند ه هستهای و در پی آن پیکره اقتصاد کشور وارد ساخت. به هر حال گمان نمیرود که این جریان دیگر در نزد مردم کشور هواداری داشته باشد مگر در نزد بخش اندکی از جامعه که نسبت به اقدامات این جریان و به طور کل سیاستهای دولت نهم در کشور بیاطلاع و یا کم اطلاع باشند.
دولت یازدهم و در راس آن حسن روحانی تا چه اندازه توانست فضا را به نفع جریان معتدل، جبهه اصلاحات و در نهایت تحقق خواستههای مردم تغییر دهد و به عبارتی بستر را برای تحولات سازنده در کشور و زمینه ورود جریان اصلاحات به چرخه قدرت آماده سازد؟
حسن روحانی برآمده از خواست بخش قابل توجهی از ملت پس از پشت سر گذراندن دورههای پر تنش در کشور بود و درست پس از پشت سر گذارندن یک سراشیبی، ملت ایران و همچنین سیاسیون کشور معتقد به روی کار آمدن دولتی بودند که رویکردش دوری گزینی از افراط و تفریط بود. انتخاب روحانی در حقیقت تحقق خواسته مردمی و بخش قابل توجهی از خاستگاه بدنه روشنفکری، دانشگاهی و نخبگان سیاسی کشور بود. روحانی در عمل توانست با حرکت در مسیر اعتدال نظر بخش کثیر و قابل توجهی از این افراد را جلب کند. گرچه مشکلات جامعه ما پیچیده و حل آن نیز زمانبر است، اما به هر رو روحانی در دو سال گذشته گامهایی بیشتر در جهت حل پرونده هستهای و مسائل اقتصادی برداشت. چرا که ایران طی آن زمان با اجماع جهانی و ضد ایرانی در برابر خود روبه رو بود. پرونده هستهای مسیرهای سخت و همواری را طی کرد و به همان ترتیب شرایط اسفناکی برای کشور و ملت به وجود آورده بود که با همت و تلاش روحانی و وزیر امور خارجه و رویکرد دیپلماسی اعتدال در سیاست خارجی با دشواری هایی که با گروه 1+5 و همچنین فضای حاکم در کشور روبه رو بود، توانست با موفقیت بر آنها فائق آید. دولت یازدهم با اقدامات
سنجیده و تلاشهای پی در پی خود در جهت رفع ایران هراسی برآمد. این مساله یکی از اقدامات بزرگ دولت روحانی شمرده میشود. اکنون ملت ایران با در نظر گرفتن این مسائل و مقایسه آن با گذشته به خوبی میدانند در شرایط کنونی که کشور در آستانه اجرا شدن برجام به سر میبرد، چه افرادی میتوانند در آینده نقش مفید و اثر گذاری ایفا کنند.
نقدهای زیادی به آیت ا... هاشمی طی سالهای گذشته از سوی اصولگرایان وارد شده که البته بیشتر در جهت تخریب ایشان بوده است. آیا ایشان میتوانند پس از به قدرت رساندن مثلث اعتدال فاصله و شکاف موجود میان تندروها و میانهروها را از بین ببرند؟
متاسفانه تندروی با روحیات این بخش ازجامعه عجین شده و آنها در این تفکرند که این طرز فکر صحیح و کارآمد است و باید در جامعه عملی شود. در حالی که تجربه در گذشته نشان داده که این طور نیست. تصور میرود که حتی آیت ا... هاشمی با وجود تفکرات سیاسی معتدل خود باز هم نتواند این شکاف را از بین ببرد و تغییری در نگاه این افراد به وجود آورد. گرچه بدنه و جریان معتدل و بسیار مهم برخاسته از نظام و انقلاب بدون اشکال نیست. اما بخش مهمی از این گزارههای نظری و کنشهای عملی آیت ا... هاشمی متاثر از خواستهای تاریخی و اعتقادی جامعه بوده و میتواند تاثیر مهمی در پیکره نظام و کشور بگذارد.
تندروها با توجه به بنیانهای فکری خویش تا چه اندازه در نزد مردم از اقبال عمومی برخوردارند؟
بدیهی است که جریان تندرو در کشور بیش از هر تشکل و حزبی نگران در قدرت ماندن معتدلیون و دیگر شخصیتهای منتسب به این جریان هستند. چرا که تندروها و افراطیون همواره با هر نوع اصلاحی در جامعه مخالف بوده و اصلاح گران و احیاگرانی که در حقیقت یاری میکنند که جامعه ما از هویت بیشتر، سرمایه و نیروهای انسانی مطلوب خود بهره ببرد و همچنین اساسا مخالفان اصلاحگری مخالف منطق و تئوری انقلابی گذشته، استقلال، منش اخلاقی، تحقق عدالت اجتماعی و نگاه برخاسته از اسلام واقعی در کشور هستند. این افراد ظاهرا به دنبال استقلال نظام نیستند. از سویی مشاهده شد در دوران اصلاحات هم بدترین واکنشها را نسبت به آن دورهها نشان دادند. آنها با این استدلال که مخالفت آنها در جهت بقا ودفاع نظام است به انجام اقدامات و برخوردهای تندی در جهت تخریب دولت و جریان اصیل اصلاحات مبادرت میورزند. در حالی که بعدها به وضوح روشن شد که مخالفان و تندروها چه شرایط اسفناکی را برای کشور به وجود آوردند، نمونه بارز آن صدور قطعنامههای ضد ایرانی از سوی سازمان ملل، پیچیدهتر شدن پرونده هستهای، افت سطح معیشت و اقتصاد کشور بود.
در صورتی که جریان تندرو در کشور موفق به جلب رای عمومی و کسب اکثریت کرسیهای مجلس شوند آن گاه چه سرنوشتی در انتظار کشور خواهد بود؟
جریان تندرو تصور خاص خودشان را از دین، انقلاب و جامعه دارند. آنها درصددند که باید همان تصور خودشان را حتی بالاجبار در جامعه به کرسی بنشانند. آنها شاید خودشان ندانند که اندیشههای تندشان در بیشتر مواقع چه آسیبی به کشورخواهد زد. نمونه آن هم رفتارها و نگاه تندی که نسبت به پروند ه هستهای وجود داشت. نگاه این طیف نسبت به پروند ه هستهای نه تنها دستاوردی در برنداشت بلکه منجر به صدور قطعنامههای پی در پی علیه کشور، صدمه به پیکره اقتصاد کشور و افت سطح معیشت مردم شد. از این رو تفکرات این جریان در جامعه یک تفکر اقلیت و به عبارتی بیشتر شکست خورده است و هوادار چندانی در جامعه ندارد. امروز جریان تندرو به خوبی در کشور این مساله را درک کردند که دیگر از هیچ اقبالی نزد مردم برخورار نیستند، به همین دلیل درصددند که با جوسازی شخصیت های برجسته، کشور را تخریب کرده و نگاههای غلط شان را به جامعه تحمیل سازند. اما جامعه ایرانی یک ملت روشن و فرهیختهای است و از درصد بالایی دانش آموخته برخوردار است. به همین دلیل اجازه جولان حامیان این تفکر را بیش از این در کشور نخواهند داد و از افراد موثر و چهرههای برجسته که خواستهای مردمی و توسعه کشور را در درجه نخست اولویت قرار میدهند با رای حداکثری خویش حمایت به عمل خواهند آورد. محور اعتدال و حتی رئیس دولت اصلاحات از بنیانهای فقهی فکری برخوردارند و مورد رجوع بخش قابل توجهی از فرهیختگان، صاحبان رسانه و مردم هستند. بدیهی است تندروها می خواهند این نیروهای تاثیرگذار را به حاشیه برانند. اگر آنها موفق به عقب راندن نیروهای تاثیرگذار درجامعه شوند، قطعا میتوانند تلقی خویش را به عنوان یک طرز فکر عمومی در جامعه گسترش دهند و این تفکر تند یک بار دیگر به جامعه آسیب خواهد رساند. تا زمانی که نیروهای معتدل و اصلاحگر در جامعه حضور دارند، تندروها نخواهند توانست تفکر خود را در جامعه به مرحله اجرا برسانند. چرا که نقش آنها روز به روز در کشور به حداقل خواهد رسید. بدیهی است که هر چه حضور نیروهای معتدل و اصلاح گر در جامعه پررنگتر شود، جامعه به آنها اقبال بیشتری نشان خواهد داد. نباید نقد منصفانه را با تخریب و سخن سازنده یکسان انگاشت، از این رو، تندروها در جامعه یک مسیر غیراخلاقی در پیش گرفتند و گمان میرود که جریان و اندیشه آنها با فرهنگ تاریخی کشور در تعارض است، به همین دلیل نتیجهای عکس در بر خواهد داشت. زمانی که تندروها با جوسازی های بیهوده خویش وجود معتدلین را نفی میکنند، در حقیقت برخلاف میل باطنی خویش به نوعی توجه مردم را به این جریان جلب میکنند.
هجمهها پس از ثبت نام آیات هاشمی و سید حسن خمینی از سوی تندروها شدت گرفت. علت مخالفت این افراد با محور اعتدال در انتخابات خبرگان چیست؟
چهرههای تندرو و نه چندان ریشه دار پیوسته درصدد بودند که با پروپاگاندا، تبلیغات سوء و جوسازیهای خویش به مردم تلقین کنند که چهرههای برجسته ای چون هاشمی، سید حسن خمینی و حسن روحانی با منویات انقلاب، ملت و دین فاصله دارند. امروز اقدامات تندروها برای مردم روشن است و مردم از اهداف و تلاشهای دولت و در کنار آن نیت های مطلوب آیت ا... هاشمی و دلسوزی ایشان در جهت حفظ و بقای انقلاب و پیشرفت کشور آگاهند و دیگر فریب این جوسازیهای منفی و تبلیغات سوء را نخواهند خورد. به عبارتی بهتر این تبلیغات و پروپاگاندا در کشور علیه محور اعتدال دیگر کارایی ندارد. تلاش این عده در حقیقت علیه محور اعتدال آب بر هاون کوبیدن است. عدهای هم آگاهانه تصورشان بر اساس تلقیای که از انقلاب و نظام دارند بر این است که تنها خودشان داعیه دار سرسختانه نظام هستند. آنها از ابتدای انقلاب براین تصور بودند که تنها باید سهم خودشان از انقلاب مورد رجوع قرار بگیرد، در حالی که معتدلین این نگاه را بر نمیتابند. چراکه این افراد میدانند اگر این جریان فکری بتواند موفق شود و دستاورد خود را در کنش عمومی ارائه کند، فضا برای تندروها تنگ و ناکارآمدی بینش آنها آشکارتر خواهد شد. از این رو، باید تلاش کرد که هیچ جامعهای بن مایه و ریشه های خود را از دست ندهد؛ چرا که نمیتوان نقش موثر محور اعتدال به ویژه آیت ا... هاشمی را در بر آمدن و تثبیت کشور نادیده گرفت.
در نهایت آینده مثلث اعتدال را در انتخابات خبرگان چگونه میبینید؟
اگر بخواهیم با یک رویکرد فراجناحی درباره آینده محور اعتدال قضاوت کنیم، باید بگوییم که مثلث اعتدال بخش مهمی از هویت انقلاب و نظام کشور را به خود اختصاص میدهد و در عین حال معتقد است که ما برای بقای این انقلاب و نظام باید به گذشته بازگردیم؛ در حقیقت همان مساله ای که عامل بقای نظام و هویت انقلاب بوده و همواره نوعی نگاه کرامت گونه به نظام داشته و پیوسته رفتار و عملکردی نسبتا متعادل در عرصههای مختلف از خود نشان داده است. تلاش محور اعتدال برای بهکارگیری حداکثری از آحاد ملت جهت کشاندن آنها به پای صندوقهای رای در این راستا مفهوم مییابد. به همین دلیل لازم با بهره گیری از تدابیری هوشمندانه مقابل اهداف سوء دشمنان ایستاد و با بهره جویی از عقلانیت و خرد جمعی مشکلات داخل کشور را به حداقل برسانیم. چرا که اکنون زمان آن فرا رسیده مجلس و دولت پا به پای یکدیگر به نیازهای اساسی کشور چون توزیع عادلانه منابع و ثروت، رفع چالش بیکاری و بالا بردن سطح معیشت مردم پاسخ دهند. به عبارتی مجلس و دولت در کنار یکدیگر باید به دنبال ایجاد احساس امنیت خاطر برای مردم جهت افزایش رفاه اجتماعی و گسترش سرمایههای مادی و معنوی همت گمارند. از اینرو ورود چهرههای معتدل در هر دو مجلس نه تنها که خواست مردم بوده بلکه اهمیت بسیار بالایی در سرنوشت کشور خواهد داشت. به نظر محور اعتدال با توجه به سوابق شان درامور علمی، اجرایی و اندیشه انقلابی خویش میتوانند از اقبال بالایی نزد مردم جهت ورود به خبرگان برخوردار باشند. تصور میرود که رویداد سال 92 در هفتم اسفند ماه سال جاری یکبار دیگر تکرار خواهد شد. با همان رویکرد، اصلاحطلبان و جریان معتدل در انتخابات مجلس و خبرگان ورود پیدا خواهند کرد. بر این اساس انتطار این است که نقش افراطیها و جریانهای تندرو در مجلس آتی بسیار کمرنگ تر از مجلس نهم خواهد بود.