آیت الله محسن غرویان مدرس حوزه علمیه قم، رای مردم به حسن روحانی را نشانه موافقت آنها با سیاست های وی و مسأله برجام عنوان کرد و تجمع برای مخالفت با این موضوع را به عنوان دستاورد مهم دولت، پنجه بر خشت کوبیدن دانست.
به گزارش جماران، تصویب برجام در مجلس شورای اسلامی گرچه با حواشی زیادی همراه بود اما این حواشی به قم نیز کشیده شد و عده ای برای تجمع مخالفت آمیز با برجام جلسات درس برخی از علما را تعطیل کردند. این حادثه واکنش های زیادی از علما و از جمله انتقاد تند آیت ا... مکارم شیرازی و آیت ا... سبحانی را در پی داشت. برای بررسی جوانب مختلف این مسأله و همچنین سرنوشت برجام با آیت ا... محسن غرویان مدرس حوزه علمیه قم گفت وگو کردیم که در ادامه متن آن را از نظر می گذرانید:
** در روزهای اخیر عده ای با برگزاری تجمع برای مخالفت با برجام کلاس درس برخی از علما را در قم تعطیل کردند. ارزیابی شما از این مسأله چیست؟
متأسفانه عده ای بدون هیچ دلیل و تنها در جهت منافع سیاسی و حزبی خود طلاب حوزه علمیه قم را به تجمع فراخواندند که این مسأله باعث تعطیلی جلسات درس برخی از علما و از جمله جلسه درس آیت ا... جوادی آملی شد. به نظر می رسد این عده جای کلاس درس علما را با میتینگ های سیاسی و حزبی اشتباه گرفتند و به گمان اینکه کار درستی انجام می دهند سبب برهم خوردن نظم کلاس درس علما شدند. در این زمینه آیت ا... مکارم شیرازی انتقاد جدی خود را نسبت به تعطیلی کلاس علما برای مسائل سیاسی اعلام کردند. همچنین آیت ا... سبحانی با تشر زدن به این گونه افراد خواستار برخورد قاطع با خاطیان شدند. به نظر من سرچشمه و ریشه این گونه اقدامات در تندروی سیاسی است. از قدیم گفته اند: «هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد». نمی توان همه مسائل جامعه را به سیاست آغشته کرد و به نام دفاع از منافع ملی نظم را به هم زد. کلاس درس علما محل جولان تندروی نیست.
چالش اصلی تندروها با گفتمان اعتدال است که در شرایط کنونی و پس از انتخابات ریاست جمهوری سال92 برکشور حاکم شده است. این عده به خوبی به این نکته آگاهی دارند که اگر گفتمان اعتدال بیشتر از این قدرت بگیرد باید برای همیشه صحنه سیاسی ایران را ترک کنند. به همین دلیل به جای اینکه در نگرش ها و رفتار خود تغییر ایجاد کنند و آن را متناسب با مطالبات مردم سازماندهی کنند به مخالفت با سیاست های اعتدالی دولت می پردازند.
** چه تضمینی وجود دارد که این اتفاقات دوباره در قم رخ ندهد؟
به نظر من هیچ تضمینی در این زمینه وجود ندارد و هر لحظه ممکن است این اتفاقات یا اتفاقات مشابه توسط گروه های تندرو در قم یا سایر شهرها رخ بدهد. متأسفانه عده ای دوست دارند به جای مردم فکر کنند و در نهایت تصمیم گیری کنند. این عده خود را عقل محض تصور می کنند و به پشتوانه این ادعا به جای مردم تصمیم گیری می کنند. در گذشته اتفاقات مشابه زیادی مانند برهم زدن سخنرانی آیت ا... هاشمی و سیدحسن خمینی، رفتار غیرمتعارف و زننده با علی مطهری در شیراز و همچنین توهین به رئیس مجلس در صحن حرم حضرت معصومه (س) توسط این افراد صورت گرفته است. هر بار که این اتفاقات رخ می دهد مسئولان عنوان می کنند که باید جلوی این مسائل گرفته شود اما در نهایت اقدام عملی مناسبی برای رفع این گونه آسیب ها شکل نمی گیرد.
ما باید نگاهی همراه با واقعیت نسبت به این مسأله اجتماعی و سیاسی داشته باشیم. یکی از عوارض پذیرفته شده «آزادیخواهی» و «دموکراسی» در هر جامعه ای این است که مخالف حق اظهارنظر در مورد گفتمان غالب را دارد. این یک مسأله بدیهی و پذیرفته شده است. در نتیجه ما نمی توانیم در جامعه ای که در راستای مردم سالاری و آزادیخواهی حرکت می کند این حق را از شخص یا گروهی سلب کنیم. روند زندگی مسالمت آمیز اقلیت در کنار اکثریت در منطق «دموکراسی» نظامنامه و قواعدی دارد. مخالف گفتمان غالب حق مخالفت و انتقاد دارد.
با این وجود این حق مخالفت باید در نظامنامه و مرامنانه باشد و حقوق طرفین به خوبی رعایت شود. مسأله اینجاست که نظامنامه و مرامنامه ای به شکل جامع و کامل آن در این زمینه وجود ندارد و اگر هم وجود دارد به شکل ناقص اجرا می شود. ما باید بتوانیم بین مخالفت قانونمند غیرخشن اخلاق مدار با رفتارهای خشن غیرقانونی ضداخلاقی یک مرز منطقی قائل باشیم. مسأله مهم دیگر اینکه باید با این مسائل به جد برخورد کرد و اجازه نداد که گسترده شود. باید به صورت ریشه ای با مسأله برخورد کرد.
** شما که در زمان این حادثه در قم حضور داشتید، مردم قم چه واکنشی نسبت به این مسأله نشان دادند؟
مردم قم مردم آگاه و فهیمی هستند و سابقه طولانی در مبارزات آزادیخواهانه دارند. به همین دلیل به راحتی سره را از ناسره جدا می کنند و به خوبی تشخیص می دهند که این گونه اقدامات که به نام منافع ملی صورت می گیرد حالت عکس داشته و به منافع ملی ضربه می زند.
به همین دلیل مردم از اقلیتی که قصد برگزاری چنین تجمعی داشتند هیچ گونه حمایتی نکردند. راه پیدا کردن محبوبیت در بین مردم همراهی و نمایندگی مطالبات آنهاست. نمی توان برخلاف مطالبات مردم رفتار کرد و توقع داشت که مردم هم آنها را تأیید کنند. مردم اگر می خواستند برجام موفق نشود که به آقای روحانی رأی نمی دادند که ایشان اصلا بحث مذاکره را مطرح کند. مردم اگر چنین دیدگاهی داشتند در همان انتخابات از امثال آقای جلیلی حمایت می کردند که چندان اعتقادی به مذاکره نداشت. در نتیجه هنگامی که مردم در انتخابات به آقای روحانی رأی داده اند نشان دهنده این مسأله است که با سیاست های ایشان و مسأله برجام نیز موافق هستند. در چنین شرایطی نیز تجمع برای مخالفت با برجام به عنوان دستاورد مهم دولت نمی تواند محلی از اعراب داشته باشد. کسانی که چنین تفکراتی دارند «پنجه بر خشت می کوبند.»
**ارزیابی شما از تصویب پرحاشیه برجام در مجلس شورای اسلامی چیست؟
موضوع برجام یک مسأله ملی است که پس از دو سال مذاکرات فشرده و سخت بین ایران و قدرت های جهانی به نتیجه رسیده است. در نتیجه این مسأله دارای یک پیشینه تاریخی و چارچوب خاص خود است که باید در همین چارچوب نیز مورد بررسی قرار بگیرد. نکته مهم در این زمینه اینکه مقام معظم رهبری از ابتدای مذاکرات تا انتها نظارت دقیق و موشکافانه ای نسبت به این مسأله داشتند و در مقاطعی که لازم می دیدند نکات لازم را به تیم مذاکره کننده گوشزد می کردند. در نتیجه توافق هسته ای براساس یک تصمیم جمعی و ملی اتخاذ شده است. با این وجود عده ای که عمدتا از یک طیف خاص سیاسی بودند با تشکیل کمیسیون بررسی برجام تلاش کردند نکات منفی برجام بیشتر برای مردم پررنگ شود. در نهایت اما نمایندگان فهیم مجلس شورای اسلامی با رأی قاطع خود این سند مهم بین المللی را تصویب کردند. متأسفانه برخی بی اخلاقی ها مانند تهدید یا ارعاب برخی از مسئولان کشور مانند آقای صالحی نیز در حین تصویب برجام در مجلس به وجود آمد که در شأن مجلس نبود.
اینکه یکی از نمایندگان عنوان کرد «اطراف آقای صالحی را سیمان می ریزم» نمونه بارز بی اخلاقی در جامعه اسلامی است که به هیچ عنوان در شأن و زیبنده مجلس نیست. به هر حال تیم مذاکره کننده هسته ای با هدایت آقای روحانی با زحمات بسیار زیاد پرونده هسته ای ایران که یکی از مناقشه برانگیزترین پرونده های سال های اخیر کشور بود را به نتیجه مطلوب رساند. مسأله مهم در این زمینه اینکه برجام توافق یک جریان سیاسی نیست بلکه با تصمیم نظام صورت گرفته است. دلیل اینکه برخی نمایندگان مجلس نسبت به ماهیت برجام تردید دارند ممکن است به تردید افکنی هایی مربوط شود که پس از توافق هسته ای صورت گرفت. این تردیدافکنی ها سبب شد که در بین افکار عمومی کشور نیز نوعی تردید شکل بگیرد. مقام معظم رهبری نیز تأکید کردند هنوز معامله ای شکل نگرفته و به همین دلیل هر موضعی که در این زمینه اتخاذ شود مبتنی بر تصورات شخصی است و هیچ وجه بیرونی و مبتنی بر واقعیت ندارد.
با این وجود برخی رسانه های اصولگرا بر طبل تردید افکنی و ابهام در زمینه توافق هسته ای می کوبند. سیاست ها و رفتار این رسانه ها علاوه بر اینکه مشکلی از مسأله حل نمی کند بلکه سبب پیچیده تر کردن مسأله نیز شده است. تنش در مسأله هسته ای به معنای برهم زدن قاعده بازی و تحریک دشمن است که به هیچ عنوان به مصلحت کشور و مردم نیست. عقل سیاسی حکم می کند ما در مرحله اول اصول دیپلماسی و سیاست ورزی را رعایت کنیم و اگر به نتیجه منطقی دست پیدا نکردیم برای چالش های احتمالی آماده شویم. اینکه برخی افراد پیش از هر چیز بر طبل ناسازگاری و تنش می کوبند نشانه دوری از تعقل و خردورزی آنهاست. در نتیجه مخالفت با چنین دستاورد مهمی که با وضعیت معیشتی مردم و رفاه آنها رابطه مستقیم دارد صحیح و منطقی نیست. به همین دلیل هم مجلس شورای اسلامی برجام را تصویب کرد و متعاقب آن شورای نگهبان نیز به مصوبه مجلس صحه گذاشت و آن را تأیید کرد.
** پس از شکست استیضاح وزیر راه و شهرسازی، تصویب برجام تندروهای سیاسی را بیش از گذشته ضعیف و ناتوان کرده است. شما چه آینده ای را برای تندروها با توجه به نزدیک شدن به انتخابات مجلس تصور می کنید؟
تندروها روز به روز به حاشیه رفته و منزوی تر می شوند و این شکست ها هم به منزوی شدن بیشتر آنان کمک می کند. این بدان معنی نیست که تندروها دیگر هیچ اقدامی انجام نمی دهند. متاسفانه آنها مستقل از نتیجه و بدون توجه به آثار زیانبار رفتارهای خود از هر فرصتی برای جنجال آفرینی استفاده می کنند. به نظر من شکست آنها در آینده قطعی خواهد بود. در شرایط کنونی جریان تندروی مجلس که در سال های اول در مجلس میدان داری می کرد به تدریج در همین مجلس به حاشیه رفته و منزوی شده است. اکثریت مجلس اصولگرا به تدریج به آثار نامطلوب و زیانبار تندروهای خود واقف گشته و سعی در عدم تکرار رفتارهای ناصواب جنجالی دارند. از سوی دیگر اکثریت بالای نمایندگان در آستانه انتخابات دور بعد کمتر انگیزه ای برای اقدامات چالشی جنجالی دارند، زیرا متوجه آثار منفی آن بر افکار عمومی و سرنوشت خودشان شده اند. قاطبه اصلی نمایندگان تلاش می کنند از رفتارهای تندروانه فاصله بگیرند. در نتیجه هر روز تعداد بیشتری از نمایندگان درصدد جدا کردن خود از جریان های تندرو جنجالی برمی آیند.
** نظر شما درباره دست دادن محمدجواد ظریف و رئیس جمهور آمریکا چیست؟
این یک اتفاق مرسوم دیپلماتیک بوده که آقای ظریف به رسم ادب و احترام با اوباما دست داده است. براساس اخبار رسیده این دست دادن به صورت اتفاقی بوده است. گویا آقای ظریف در راهرویی در حال خروج از ساختمان سازمان ملل بوده که با رئیس جمهور آمریکا به صورت اتفاقی روبه رو می شود. به نظر من تبعات دست ندادن آقای ظریف با رئیس جمهور آمریکا بسیار بیشتر از دست دادن آن بوده است. اگر آقای ظریف بدون توجه به رئیس جمهور آمریکا از کنار وی عبور می کرد و با وی احوالپرسی نمی کرد بلافاصله موجی از اخبار و تحلیل های نادرست در رسانه های غربی به راه می افتاد و رسانه های غربی می نوشتند که وزیر امور خارجه با رفتار غیراخلاقی به نوعی به تنش بین المللی دامن زده است که خوشایند نبود. در نتیجه دست دادن آقای ظریف نوعی احترام به ملت ایران بوده تا نوع دوستی و صلح طلبی ایرانیان را به مردم جهان نشان دهد. نباید عده ای برای یک اتفاق مرسوم دیپلماتیک جنجال و هیاهو به راه بیندازند و «از کاه، کوه بسازند».
** آیا این اتفاق می تواند باب جدیدی برای رابطه مقامات عالیرتبه تر دولت های ایران و آمریکا در آینده باشد؟
حضرت امام (ره) بارها فرمودند که ما با ملت آمریکا مشکلی نداریم و بلکه با خوی استکباری و امپریالیستی آمریکا مشکل داریم. در نتیجه هر زمان که آمریکایی ها دست از رفتار مستکبرانه و مغرورانه خود با دیگر ملت های جهان بردارند و تلاش کنند که در یک موضعی برابر با ملت های جهان سخن بگویند این موضوع قابل بررسی است. مشکل ما با خوی ددمنشی و رابطه گرگ و میشی آمریکاست. دلیلی ندارد هنگامی که آمریکا دست از رفتار منفی خود بردارد ما با آنها دشمنی کنیم. دشمنی بیهوده با آمریکا با دلایل واهی و غیرواقعی در قرن بیست و یکم از حیطه عقل و منطق خارج است و ما نیز چنین رفتاری نخواهیم داشت. رهبر معظم انقلاب بارها عنوان فرموده اند که ما به آمریکا اعتماد نداریم. ایشان بهتر از هر کسی به این نکته باور دارند که آمریکایی ها بدعهدی می کنند و حاضر نیستند رفتار خود را تغییر بدهند. در نتیجه برقراری رابطه با آمریکا در مرحله اول به تغییر رابطه آمریکایی در احترام متقابل به ملت ها بستگی دارد. اگر چنین شرایطی به وجود بیاید ما بیهوده با هیچ کشوری دشمنی نخواهیم کرد.
منبع: روزنامه آرمان