پس از بروز فاجعه منا، هیاتی از سوی دولت به ریاست علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای سفر به عربستان تعیین شد اما هنوز خبر رسمی و دقیقی در خصوص صدور ویزا و نحوه برخورد با هیات ایرانی در صورت سفر به ریاض منتشر نشده است. از طرف دیگر، محمدجواد ظریف که هماینک برای حضور هفتادمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک حضور دارد، برای رسیدگی به این مساله درخواست دیدار با همتای سعودی خود را مطرح کرد اما روز گذشته رسانهها از عدم موافقت وزیر امور خارجه عربستان با انجام این دیدار خبر دادند. عادل الجبیر بیان کرده این درخواست به شکلی متکبرانه و در غیر جای خود مطرح شده و طرف ایرانی «طبق عرف معمول» خواستار دیدار نشده است.
به گزارش جماران، در رابطه با آخرین پیگیریهای صورت گرفته برای انجام سفر هیات ویژه دولت برای رسیدگی به فاجعه منا در عربستان و آخرین رایزنی صورت گرفته از سوی محمدجواد ظریف با حسین نوشآبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سفیر پیشین ایران در عمان گفتوگویی داشتهایم که در ادامه میآید:
آخرین پیگیریهای صورت گرفته برای سفر هیات ویژه دولت به عربستان در چه مرحلهای قرار دارد؟
با وجود تلاشهای وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در جهت صدور ویزا برای هیات ویژه دولت جمهوری اسلامی ایران، هنوز این ویزا صادر نشده است و مقامات سعودی طفره میروند و اجازهای برای ورود هیاتی از دولت در جهت رسیدگی به تعیین تکلیف وضعیت آسیبدیدگان، مفقودین و جانباختگان این حادثه که نشان از بیتدبیری و بیکفایتی آنهاست را نمیدهند.
دلیل عدم صدور ویزا از سوی دولت سعودی برای هیات ایران چه اعلام شده است؟
آنها بهانه میکنند که ایام تعطیلات است و ما نمیتوانیم در این بازه زمانی برای دیدار با مقاماتمان به شما وقت بدهیم و میگویند اگر میخواهید شما را به عنوان افرادی عادی میپذیریم و این در حالی است که قرار نیست هیات ایران به عنوان گردشگر به عربستان سفر کند. این هیات، نماینده دولت جمهوری اسلامی است و میخواهد با مسوولان ذیربط در فاجعه منا دیدار داشته باشد و به ابعاد این فاجعه بپردازد. این جزو حقوق مسلم است و سعودی باید علاوه بر این خواست، امکان دیدار از اماکن مدنظر ما را برای ما فراهم کند. بنابراین آنها تا به امروز زیر بار صدور مجوز و ویزا نرفتهاند که این خلاف رویه حقوق بینالمللی و عرف دیپلماتیک است زیرا این حق هر کشوری است که از حقوق شهروندان خود دفاع کند اما متاسفانه شاهد هستیم که عربستان لجبازی میکند و تاکنون رفتار درستی را از خود نشان نداده است.
برای وزیر بهداشت ویزا صادر شده است. آیا قرار است آقای قاضیزاده هاشمی تا زمان صدور ویزا برای هیات ایران، مسوولیت رسیدگی به ماجرا را برعهده داشته باشد؟
براساس تصمیم دولت، هیاتی با ریاست آقای جنتی تشکیل شده است. مسوولیت اصلی این هیات نیز با وزارت ارشاد است ولی قرار شده است تا در این هیات، نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت بهداشت، سازمان هلال احمر و سازمان هواپیمایی نیز حضور داشته باشند.
پس سفر وزیر بهداشت فقط برای رسیدگی به وضعیت مجروحان است؟
موضوعات بسیاری وجود دارد که لازم است همه آنها مورد رسیدگی قرار بگیرند. یکی از این مسائل وضعیت آسیبدیدگان ایرانی این حادثه است. هماینک نزدیک به ٣٠٠ ایرانی وجود دارند که از وضعیت آنها اطلاعی در دست نیست و لازم است تا به وضعیت آنها رسیدگی شود. از طرفی، باید به این مساله رسیدگی حقوقی شود و علت حادثه نیز روشن شود. مقام معظم رهبری نیز در پیام تسلیتشان بیان کرده بودند که باید دولت سعودی مسوولیت بپذیرد و پاسخگو باشد و به قاعده حق و انصاف رفتار کند. این قاعده حق و انصاف ناظر بر مسائل حقوقی است یعنی عربستان به عنوان یک کشور عضو سازمان ملل باید نسبت به این اتفاق تلخ در مجامع بینالمللی پاسخگو باشد.
رییسجمهوری و وزیر امور خارجه در مجمع عمومی هماینک در سازمان ملل حضور دارند. آخرین رایزنیهای صورت گرفته از سوی آنها در چه مرحلهای است؟
آقای ظریف در این باره روز شنبه پیام یادداشتی را به همتایان خود در کشورهای اسلامی دادند و هم آقای دکتر روحانی و هم آقای ظریف در سخنرانیها و دیدارهای خود به این مساله اشاره و نسبت به مسوولیتپذیری دولت سعودی تاکید داشتهاند. از سوی دیگر، آقای ظریف درخواست دیداری با همتای سعودی خود در این باره داشتند که آقای الجبیر انجام این دیدار را نپذیرفتند.
دلیل عدم پذیرش دیدار چیست؟
این عدم دیدار، نشاندهنده هراس سعودی برای دیدار با ایران است. آنها در این حادثه بیتدبیری کردند و پاسخی برای این پیگیریها ندارند و لذا از انجام این دیدار طفره میروند. آنها در این مدت سعی کردند از مسوولیت این فاجعه شانه خالی کنند و با انجام کارهای اشتباه، به دنبال توجیه اقداماتشان هستند. آنها نه ویزا دهند و نه به انجام یک دیدار با وزیر امور خارجه ما تن میدهند و حتی اجازه رسیدگی به وضعیت شهروندان ما را که جزو حداقل حقوق ما است، نمیدهند. آنها حتی آمار دقیق مجروحان و آسیبدیدگان، کشتهشدگان و مفقودین را اعلام نمیکنند و این نشان میدهد که این فاجعه برایشان به کابوسی تبدیل شده است و برای همین پاسخگو نیستند.
حضور کنونی رییسجمهوری و وزیر امور خارجه در مجمع عمومی سازمان ملل در شرایط کنونی چه ظرفیتی را میتواند برای پیشبرد امور به دنبال داشته باشد؟
بخشی از مسائل متوجه روابط دیپلماتیک است یعنی وزیر امور خارجه به عنوان نماینده عالی دولت در روابط بینالمللی میتواند نقش موثری را در این عرصه ایفا کند. با توجه به سوابق عالی دیپلماتیک آقای ظریف و شناخت کامل ایشان از عرصه بینالمللی، ایشان میتوانند در حل و فصل این نگرانی و انعکاس خواست و مطالبه ایران نقشآفرینی کنند. هماینک با توجه به حضور اکثریت مقامات عالی کشورهای مختلف، این فرصت خوبی است تا این مساله که دولت سعودی باید مسوولیت این ماجرا را بپذیرد، مطرح شود و ابعاد سیاسی و حقوقی مساله را پیگیری کنند. آقای ظریف نیز در گفتوگویی بیان کردند که این مساله را مورد پیگیری سیاسی و حقوقی قرار خواهند داد. قرار است براساس سنت هرساله، کشورهای عضو کنفرانس اسلامی نشستی داشته باشند و آقای ظریف میتوانند در این اجلاس و همچنین دیدارهایشان خواست و مطالبه جمهوری اسلامی ایران را مطرح سازند.
آیا مسوولان کشور ما توانستند در این مدت با مسوولان عربستانی در این باره دیدار و گفتوگو داشته باشند؟
رییس سازمان حج و نماینده مقام معظم رهبری هماینک در مکه حضور دارند و از همان ابتدا پیگیر مسائل بودند و حتی با برخی از مسوولان در ردههای مختلف دیدار داشتهاند اما اینها کافی نیست و از سویی، مسوولان سعودی اجازه نمیدهند که مسائل از نزدیک مورد پیگیری قرار گیرد. به طور مثال، هماینک تعداد کشتهشدگان این فاجعه به ١٥٥ نفر رسیده است و به نظر میرسد نیمی از مفقودین و ناپدیدشدگان جزو جانباختگان باشند و احتمال دارد که تعداد کشتههای ما به ٣٠٠ نفر برسد.
در روزهای گذشته، سه بار کاردار عربستان به وزارت امور خارجه احضار شده است. در این احضارها، چه مسائلی مطرح شده و او چه پاسخی داده است؟
این احضارها، یک کار معمول در عرف دیپلماتیک در شرایط اینچنینی است و معمولا نمایندگان سیاسی کشورها میگویند مراتب را به دولت خود انتقال میدهند اما نکتهای که باید به آن اشاره کنم، این است که وقتی مقامات عالی سعودی نسبت به این مساله طفره میروند و فرافکنی میکنند دیگر نباید انتظار داشت تا کاردار عربستان که اختیارات محدودی دارد و اجازه رایزنی در این باره هم ندارد، احضارش نتیجهای داشته باشد ولی به هر حال این کار، یک اقدام مقدماتی برای نشان دادن اعتراضمان است. البته باید بیان کنم این عدم پاسخگویی مختص به ما نیست بلکه متعلق به همه کشورهاست.
منبع: اعتماد