آیا حضور یوکیا آمانو در کمیسیون برجام و پرسش و پاسخ او با نمایندگان منتقد نقطه پایان سلسله مخالفتهاست؟ زیرا به نظر نمیآید دیگر بعد از این سلسله گفت و شنودهای درازدامن پرسش و ابهامی از حال و آینده برجام باقی مانده باشد یا مقامی بالاتر از رئیس آژانس انرژی اتمی نمیتوان سراغ گرفت که منتقدان برجام چنین بیپروا هر آنچه از سرنوشت پرونده هستهای ایران درمیان است را به بحث بگذارند.
به گزارش جماران، میتوان انتظار داشت که شهروندان ایرانی که برجام به حقوق و حیات اقتصاد و معاش آنها گره خورده است در پی پاسخ این سؤال باشند که آهنگ ابهامسازی و مخالفتجویی در قصه برجام کجا پایان میپذیرد؟ و آیا اگر برجام در مجلس رأی بیاورد میتوان انتظار داشت که جنجالها و انقلتها نیز فروکش کند. حتی در قیاس با کنگره امریکا به نظر میآید منتقدان برجام در مجلس از فضا و فرصتی افزونتر برای نقد بهرهمند شدند تا حدی که در اقدامی نامتعارف با پارلمانها آنها دوستان بازنده در انتخابات را برای چالش با برجام به میدان آوردند.
این سؤال از این نظر مهم است که یکی از دغدغههای افکار عمومی این است که اگر برجام در مرحله ورود به عرصه اجرا در ایران با اما و اگر روبهرو شود ای بسا این پیام منفی را به اردوی حریف بدهد که تهران پای عهد و عقود خویش پایدار نیست یا حتی به دست حریفان بهانه جو و کمین نشسته این حربه را بدهد که در تهران اراده کافی و نافذ برای پیشبرد توافقها و تفاهمهای بزرگ نیست.
قبل از هر چیز این نکته شایان ذکر است که در یک سیستم مردمسالار نباید انتظار داشت که تصمیمهای بزرگ با اجماع و رضایت عموم مسئولان تصویب یا اجرا شود بر این اساس تیم هستهای روحانی نیز که اشراف بر قواعد نظام پارلمانی دارند، انتظار ندارند که حتی بعد از توشیح و تنفیذ برجام، مخالفان به مدافعان تبدیل شود اما آنچه به عنوان قاعده تصمیمگیری در چنین سیستمی حاکم است تمکین اقلیت به رأی اکثریت بعد از پذیرش یک تعهد ملی و بینالمللی است. شاید اکنون دغدغه مجریان و سفرای نظام عمدتاً از این جنس باشد. متأسفانه رفتار برخی از منتقدان برجام شواهدی از پذیرش قواعد نظام مردمسالار به دست نمیدهد. به گفته برخی ناظران بعد از چند جلسهای که از بررسی برجام گذشته حتی یک مورد تغییر لحن و تصحیح رفتار دیده نمیشود و سخن و گفتار برخی اعضا بر همان پاشنه جلسه اول میچرخد.
نباید از نظر دور داشت که کمیسیون برجام کار خود را بر پایه مجموعهای از سؤالات و ابهامها که اعضای آن پیش کشیدند شروع کرد و تیم هستهای در اقدامی که ناظران آن را در صحنه پارلمان بیسابقه خواندند با چهره باز ساعات بیشمار صرف پاسخگویی کردند. برخی اعضای برجام حتی امروز به سراغ همان سؤالاتی برای چالش با پرونده هستهای رفتهاند که یکماه پیش دامن میزدند. این روند بدون شک پیامدهای سنگینی میتواند در پی داشته باشد و هدفگذاری و سودمندی کار کل کمیسیون را در معرض سؤال قرار میدهد. همچنانکه کشدار شدن بحث برجام یکی از دیپلماتهای سابق و مورد قبول اصولگراها را بر آن داشت که بگوید گویی تنها ایراد برجام این است که این موفقیت به دست دولت روحانی رقم خورده است. در حالی اگر این اتفاق به دست دولت سابق میافتاد حتی برای دستاوردهای کوچکتر و کم ارزشتر جشن هستهای برپا میشد.
در روزهای اخیر چند حرکت جدید در مواضع روزهای جریان تندرو ضد برجام نمایان شده است که نشان از این دارد که برخی محافل درصددند آتش نزاع با برجام را در تریبونها شعلهور نگهدارند. این دست اتفاقات بیش از آنکه به اعتبار تیم مذاکره لطمه بزند اقتدار و انسجام نظام را زیر سؤال میبرد و به عبارتی نوعی مسألهسازی برای حاکمیت است. تفاوت وضعیت ما با 6 قدرت آن سوی برجام در همین نقطه است که داستان مخالفت حزب رقیب در سیاست خارجی با تصمیمگیری پارلمان پایان میپذیرد برای مثال افکار عمومی امریکا بعد از 3 مرحله رأیگیری اطمینان خاطر دارد که دیگر سد کنگره از سر راه برجام برداشته شده است و دیگر هیچ نیرویی حتی با قدرت لابی یهودیان نمیتواند برجام را نافرجام بگذارد، زیرا هر جناح سیاسی این اجماع را بشکند باید منتظر عقوبتی سخت از ناحیه شهروندان در انتخابات بعدی بماند. دولتهای اروپایی نیز بعد از اعلام نظر پارلمانهایشان به همین منوال در سیاست خارجی عمل میکنند.
نکته مهمی که این روزها از سوی طیف تندروها نادیده گرفته میشود این است که ساختار نظام جمهوری اسلامی قاعده بحث موافق و مخالف را حول موضوعات مهم کشور پذیرفته است اما هیچ گاه تصمیمگیری در مسائل کلان و مرتبط با منافع ملی را معطل رفع اختلاف جناحها نمیگذارد.
در ماجرای اخیر نیز نمیتوان هدف غایی جلسات را جلب رضایت یا اقناع کامل یک گروه یا جمع سیاسی خاص قرارداد چرا که چنین چیزی در عرصه تصمیمگیری که قاعده اکثریت حکمفرماست امری شبه محال است.
در بحثی که این گروه از مخالفان برجام پیش میبرند مناقشه اساساً از نوع اختلاف در روشها و ساز و کار اجرا نیست بلکه اختلاف بر سر وجود یا عدم برجام است آنها جزو جریانی هستند که از انتخابات 92 تاکنون منطق مذاکره و تعامل برای حل مسأله هستهای را قبول نداشتند و به همین دلیل 6 سال پرونده را در همان نقطه صفر نگه داشتند. لذا نزاع دوستان دولت سابق با برجام را پایانی نیست. کما اینکه میل مفرط برای گشودن جبهههای درگیری جدید در این باره از خود نشان دادهاند. به تازهترین موارد در این باره نگاه کنیم. بعد از جلسه تیم سابق که بالاترین مجادله بر سر محک زدن ادعاها بود فردی که در جایگاه نظریهساز اقلیت مخالف برجام خود را میبیند با حضور مکرر در آنتن جام جم، سوژه و سرنخهای جدیدی را ساخته و پرداخته میکند.
یکی از این سوژهها این بود که در روزی که نمایندگان شرکتهای اروپایی سرگرم بررسی موقعیت و میدانهای سرمایهگذاری بودند شبکه تبلیغی تحت نفوذ او سرگرم جعل مطالبی بودند تا بگویند نظر کنگره عوض نشده و زور 6 دولت طرف توافق ایران به لابیهای تندرو نچربیده است. از بستههای به اصطلاح تحلیلی عجیب این سخنگوی ضد برجام این بود که در برابر دوربین جام جم مدعی شد همه آنچه افکار عمومی در مونیتور کنگره دیدند نمایشی بیش نیست زیرا جمهوریخواهان به ظاهر سر ناسازگاری با توافق دارند اما قصد فریب افکار عمومی را دارند. البته برای دیپلماتهای روحانی این نوع تاکتیکهای تخریبی کاملاً آشناست. او به تجربه دریافته اگر مناقشات سیاست خارجی ایران به صورت زخم چرکین درمان نشده یک دلیل آن این است که قریب یک دهه همین نگاه تنگنظرانه جناحی بر این حوزه حکمفرما بوده است و اقلیتی سلایق و منافع خویش را در لفافه دغدغه ارزشی جایگزین منافع ملی کردهاند.
منبع: ایران