حتما در فیلمهای سینمایی و تلویزیونی که موضوع آنها تاریخی است با صحنههایی مواجه شدهاید که پادشاه یا وزیر یا هر فرد قدرتمند دیگری برای قدردانی از عوامل تحت امر یا افرادی از رعیت که خدمات شایان توجهی به آن صاحب منصب کردهاند، در حالی که بر تخت خود لم داده، کیسه کوچکی را به رسم انعام یا صله یا عطیه از سوی خود به سوی آن کارگزار یا رعیت پرتاب میکرد و او نیز با گرفتن آن تعظیمی کرده و رسم بندگی بجا میآورد و بر آستان قدرت صلهدهنده بوسهای میزد و با عقبعقب رفتن، مجلس را ترک میکرد. آن کیسه کوچک به تناسب شخص رعیت حاوی چند سکه دینار طلا یا درهم و امثال آن بود که انعام داده میشد. آن شیوه در گذشته مرسوم بود چرا که همه مردم در نقش رعیت بودند و حاکم نیز ارباب و مالک همهچیز بود و حساب و کتاب دیوانی نیز وجود نداشت، یا خیلی ساده بود. انجام وظیفه نیز به قصد تقرب به صاحب منصب و جلب رضایت او بود. در نظامهای مدرن این شیوه متروک و منسوخ شد، زیرا رابطه رعیت و ارباب، تبدیل به شهروند ـ دولت شد و کارگزاران به استخدام دولت درآمدند و در برابر وظایف قانونی و مکتوب و نه اراده بالاتر، مسوول شدند و در برابر انجام وظایف
خویش نیز مزد و حقوق گرفتند.
به گزارش جماران، رسم هدیه دادن با استفاده از سکه پس از انقلاب تا حدی رواج یافت. دلیل این مساله ابتدا در تفاوت قیمت رسمی و آزاد طلا و سکه بود. ولی دلیل مهمتر آن تورم شدیدی بود که اگر میخواستند مثلا جایزهای بدهند و برای آن رقم تعیین میشد...
این رقم به سرعت ارزش اولیه خود را از دست میداد، لذا بهجای آن سکه تعیین شد. برای نمونه جوایز کتاب و فیلم و سایر هدایای دولتی به سکه تبدیل شد تا ارزش مادی آن به نسبت ثابت بماند. مدتی هم عیدی کارمندان دولت با استفاده از سکه پرداخت میشد، علت آن نیز به صرفه بودن عرضه طلا از سوی دولت به بازار بود. زیرا قیمت سکه برای دولت خیلی کمتر از بازار بود در نتیجه با پرداخت از طریق سکه هم به دولت فشار نمیآمد و هم کارمندان راضی بودند. این وضع موجب شد که سکه نقش اندکی را در پرداختها و هدایای دولتی پیدا کند، ولی رشد سرطانی آن در دولت گذشته قابل مقایسه با هیچ دوره دیگری نیست.
گفتوگوی هفته گذشته معاون نهاد ریاستجمهوری، با روزنامه اعتماد مسائل متنوعی را دربرگرفته است، ولی یکی از نکات قابل توجه آن سیاست سکهای دولت پیش بود. آنجا که وی میگوید: «٤٢ میلیارد تومان تنها در عرض سه سال سکه طلا خریده و توزیع کرده بودند. ٤٢ میلیارد تومان رقم کمی نیست که در عرض سه سال ٧٤ هزار سکه طلا از اعتبارات نهاد ریاستجمهوری خریداری شود؟»هرچند نکات فراوانی از سوءمدیریت و افزایش ناموجه تعداد کارکنان نهاد ریاستجمهوری یا مصوبات غیرقانونی و ایجاد هزینههای کلان برای دولت بعدی، در آن گفتوگو آمده که بهجای خود قابل توجه و بررسی است، ولی اینکه نهاد ریاستجمهوری 42 میلیارد تومان پول زبانبسته مردم را (با معیار هفت سال پیش منظور کنید) فقط طی سه سال برای خرید 74 هزار عدد از انواع سکه طلا پرداخت کند، به معنای آن است که در این سه سال روزانه بهطور متوسط حدود 70 سکه طلا را توزیع کردهاند.
این تعداد سکه هیچکدام بهجای حقوق و دستمزد نیست، بلکه بهطور معمول به عنوان هدیه و انعام به بندگان خاص و رعیت خصلت پرداخت شده است و این تعداد از سکهها فرق میکند با کارتهای هدیه که معمولا در ارقام 50 هزار تومانی و بیشتر از جاهای گوناگون دریافت و توزیع میشد، که خبر تعدادی از آنها که از سوی سازمان تامین اجتماعی تحویل افرادی شده بود، مدتی پیش منتشر شد. این نوع مدیریت به واقع همان مدیریت سکهای است که در جهان منسوح شده است زیرا نهادهای حسابرسی و نظارتی در همه دولتها فعال هستند و مجالس نمایندگان مردم ناظر بر فعالیتهای مقامات دولتی هستند و اتفاقا در مورد دخلوخرج دولت بسیار حساس هستند و به قول معروف مو را از ماست میکشند. به همین دلیل هم دولت پیش در غیاب و ضعف این نهادهای نظارتی مشکلی نداشت که نتواند سیاست سکهای را در رابطه با کارگزاران خود پیش ببرد. این سیاست را در رابطه با مردم نیز پیش گرفتند، آنجا که نامههای مردم را میگرفتند و خوانده و نخوانده یک یا چند چک پول 50 هزار تومانی برای طرف میفرستادند تا کل مشکل او حل شود! و در مقابل بهجای ایفای نقش شهروندی، در نقش رعیت او را پرورش دهند.
البته این یک سوی ماجراست، شاید رقم 42 میلیارد تومان در مقایسه با سایر ارقام تلف شده زیاد نباشد که نیست، ولی مشکل اصلی اینجاست که این رفتار نمادی است از فضای مدیریتی دولت گذشته که آثار آن را در همه عرصهها از سیاست خارجی گرفته تا اقتصاد و فرهنگ میتوان دید.
منبع: اعتماد