جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یادداشت دکتر مهدوی/

توجه به ارزش های بزرگ انسانی محور مهم اراده را شکل می دهد

کد خبر: ۹۱۱۹۷
توجه به ارزش های بزرگ انسانی محور مهم اراده را شکل می دهد

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران: دکتر ناصر مهدوی در بخش سیزدهم از سلسله یادداشت های خود به مناسبت ماه مبارک رمضان توجه به ارزش های بزرگ انسانی را به عنوان محوری مهم در شکل دادن به اراده مطرح می کند.

متن کامل این یادداشت را در زیر بخوانید:

«به نام خداوند کریم»

در شماره قبل یادآوری کردیم که تاکید بر قدرت اراده و آزادی آدمی و درخواست از او که در پیشرفت خودش بکوشد و همت به خرج دهد، راهی است برای حفظ کرامت نفس و دوری از تیرگی و تلخی روزگار، تا آدمی خود اراده نکند دردی از وی درمان نخواهد شد و تحول و پیشرفتی به دست نخواهد آمد.

«نقـد صـوفی نه همه صافی بی غش باشد اِی بسـا خرقـه که مستوجب آتش باشد

نـاز پـرودِ تـنعـم نبرد راه به دوست عـاشـقی شـیوه رنـدان بلا کش باشد»

تا کسی مسئولیت رنج سفر را بر عهده نگیرد و دلیرانه در مسیر شکوفایی نفس گام برندارد، هر چقدر هم که دیگران سعی کنند، یخ شخصیت سرد او آب نمی شود و تغییر چشمگیری در رفتارش پیدا نمی شود.

« که اگر حق است کو آن روشنی سر ز چه بردار و بنگر ای دنی»

منکران حق را انکار می کنند و وجود خورشید را نفی می کنند. مولوی به جای آنکه خود را درگیر جر و بحث با آن ها کند، می خواهد که سر را از فرو شدن در چاه بیرون آورده و در بالای آسمان خورشید را تماشا کنند، مشکل همین عدم اراده اخلاقی ما است.

برای همین اراده است که در قرآن کریم بحث جهاد با نفس مطرح می شود، اینکه کسی پا بر سر خواست های نامشروع خود بگذارد و شیرانه و دلیرانه از ظلمت و تاریکی نفس عبور کند. برای همین، عبور از وسوسه های مصیبت بار در نگاه پیامبر عزیز و بزرگوار اسلام، جهاد نفس نامیده شده است. جهاد فضیلی که پرده از اراده نیرومند جان های اصیل بر می دارد که در جهت غنی سازی شخصیت خود، استوار و با صلابت قدم بر می دارند.

در عرفان پربار ما گاهی از آن به قربانی شدن و قربانی دادن یاد شده، جایی که کسی قصد زندگی اخلاقی در سر دارد و در دلش سخت شوریده معشوق شده و برای رسیدن به آستان جانان باید هزینه بپردازد. این هزینه تصمیم بزرگ ارادی است که تمام وجود آدمی را از جانب تاریکی و امور سطحی به سوی یار معطوف می دارد و نعره نفس اماره که او را همچنان به پستی می خواند، عبور می کند.

«رختها دادی و خواب و رنگ رو سر فدا کردی و گشتی همچو مو

چند در آتش نشستی همچو عود چند پیش تیغ رفتی همچو خود

زین چنین بیچارگیها صد هزار خوی عشاقست و ناید در شمار»

نماد در آتش نشستن و سر فدا کردن همان به کار بردن همت و اراده در جهت دستیابی به فضیلت های برزگ و تجربه عاشقانه خداوند است.

« گرچه صد چون من ندارد تاب بحر لیک می‌نشکیبم از غرقاب بحر

جان و عقل من فدای بحر باد خونبهای عقل و جان این بحر داد

تا که پایم می‌رود رانم درو چون نماند پا چو بطانم درو»

کسی که می خواهد به صفای باطن برسد، از تسلط عواطف منفی و افکار ناروا رهایی یابد باید با اراده و تصمیم قوی در این راه حاضر باشد و از دل و جان بخواهد و برای رسیدن به هدف های بزرگ تلاش کند. برای مولوی عبور از غرقاب و تلاطم دریا بسیار خوفناک است ولی دل را به آب می زند و بر هوس پیروز می شود زیرا یافتن حقیقت در آن سوی آب است و می گوید اگر بتوانم با سر و پا می دوم و اگر پایی نماند، دست از طلب بر نمی دارم و همچو مرغابی خود را به ورطه آزمون می سپارم و با اراده ای نیرومند از کوچه های تاریک نفس می گذرم.

امروزه در همه دنیا پزشکان به بیماران نمی گویند که من سبب بهبودی تو بودم، نه ادبیات عوض شده بلکه می گویند اگر خودت تلاش نمی کردی بهتر نمی شدی. امروز سخن سقراط را که می گفت آدمی از روحی ازلی برخوردار است و روح ها سرشار از معرفت و آگاهی هستند پس فقط باید به دیگران یادآوری کرد و تذکر داد، اینگونه فهم می کنند که در برخی گفتگوها باید برای حل مسئله به افراد اجازه دهیم تا خودشان وارد بازی شوند و فقط با دلیل دیگران فکر نکنند بلکه اراده بورزند و از عقل و اندیشه خود سود ببرند، در اینصورت زمزمه های معرفت را خواهند شنید و از آواز آن لذت خواهند برد.

دریغ که در تاریخ فرهنگی ما اراده، حقوق و نقش تعیین گر انسان ها در ساختن جامعه، رسیدن به توسعه و زیستن سالم و اخلاقی نادیده گرفته شده است. در سیاست شاهان به جای ما تصمیم گرفتند و در دیانت همیشه علما برایمان تکلیف تعیین کرده اند و در عمل ما کاره ای نبوده ایم به همین سبب با همه ثروت زمینی، دریایی و طبیعی رنجور هستیم.

البته مراد من از اراده، توجه به ارزش های بزرگ انسانی همچون تغییر، تاثیر مشیت، دوری از بداخلاقی و بی عدالتی است و همچو برخی فیلسوفان نه اراده ای که معطوف به قدرت (نیچه) و یا تخریب و ویرانی است (شوپنهاور) بلکه اراده ای معطوف به فضیلت و به دست آوردن سلامت نفس که در تعالی شخصیت توجه به این عنصر بسیار سازنده به نظر می رسد.

باید با همت و تلاش بسیار و زحمت و رنج فراوان بر سر اندیشه های باطن فرود آییم و اگر طالب کرامت نفس و پاسداری از ارزش انسانی خود هستیم، برای یافتنش اراده کنیم و از سختی راه نهراسیم.

انتهای پیام

دیدگاه شما