جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یادداشت دکتر مهدوی/

گناه با ورود به حریم دل، سهم وجودی انسان را کم می کند

کد خبر: ۹۰۶۴۰
گناه با ورود به حریم دل، سهم وجودی انسان را کم می کند

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران: دکتر ناصر مهدوی در بخش نهم از سلسله یادداشت های خود معتقد است گناه با ورود به حریم دل، سهم وجودی انسان را کم می کند.

متن کامل این یادداشت را در زیر بخوانید:

«به نام خداوند کریم»

دوستان عزیز در نوشته پیشین عرض شد که آفت مجذوب ظاهرشدن و از پیامد و نتایج گفتار و اعمال غفلت ورزیدن از جمله اموری است که می تواند هستی آدمی را بر باد دهد و عمر گرانمایه را هدر سازد. در حقیقت زمانی کسی به بهانه کامجویی از لذتی، خود را به دامن می افکند که عاقبت آن پشیمانی سخت و دردناک است، نوعی مرگ را تجربه می کند، مرگی که خبر از هدر رفتن عمر و به هم ریختن آرامش روان می دهد و تجربه آن می تواند بسیار دردناک باشد.

مولوی می گوید:

«ای تو در پیکار خود را باخته دیگران را تو ز خود نشناخته

تو به هر صورت که آیی بیستی که منم آن، والله آن تو نیستی»

گاهی دست و تن و بازوی آدمی آسیب می بیند و البته دردناک و جانسوز است ولی گاهی آدمی نه به تن که به همه هستی خود لطمه وارد می کنند که عمیق ترین دردها را بر او تحمیل می کند و این زمانی رخ می دهد که انسان توان کنترل خود را ندارد و با چهره به چهره شدن با جاذبه ای و تحریک نفسی، مقلوب و مفتون می گردد.

گناه فقط خط تاریکی بر روی دستگاه ذهنی و روحی ما نمی کشد بلکه با ورود خود به حریم دل سهم وجودی انسان را کم می کند و توانایی معنوی و اخلاقی آدمی را به شدت تضعیف می کند.

«خلد گر به پا خاری آسان برآرم چه سازم به خاری که در دل نشیند؟»

در این صورت آدمی می ماند و روحی آسیب دیده که با هر آنچه می بیند، به دست می آورد و رو به رو می شود رفتاری کژ نشان می دهد و این مرتبه آسیب را از درون خود به جهان بیرون منتقل می کند.

«قدرت خرد»

اکنون این پرسش مهم پیش روی ما خودنمایی می کند که اگر طبیعت آدمی بر نیکی نباشد لابد تن دادن به گناه و رفتار ناپسند اخلاقی که البته از ظاهربینی و سطحی نگری آغاز می شود، می بایست امری غیر طبیعی باشد و حتما اینگونه است که کسی که مرتکب عملی می شود که به شخصیت او آسیب رسانده و عمر گرامی اش را هدر داده، رنج می کشد و در درون احساس شکست می کند. حال پرسش این است که چه امکانی را می توان برای انسان فراهم کرد که از چنین رخدادی، حتی المقدور پیشگیری کند و کمتر لطمه زند؟ چگونه می توان در این ورطه دردناک رها شد و کمتر دچار راه هایی شد که هستی آدمی را می ربایند و دردهای عمیق را بر جان می نشانند.

به نظر می رسد یک معنی تربیت اخلاقی دریافتن پاسخ به همین پرسش باشد که ما چگونه می توانیم در برابر تحریکاتی که عواطف و احساسات ما را نشانه می روند و چون بیگانه ای بدخواه به حریم دل تجاوز می کند و البته دل را خاکستر می کنند. کمی در امان باشیم و با پاسبانی از خویشتن، نیکی و فضیلت را گرامی بداریم.

استفاده از امکاناتی که قدرت آدمی را در نگهداری جان و تقویت اخلاق یاری می رساند از مهم ترین عوامل تربیت اخلاقی انسان است و در یک کلام تربیت اخلاقی یعنی رساندن روح به مرزی که با استفاده از امکاناتی که عرض خواهد شد، آدمی داوطلبانه و از روی شوق و آگاهی توان و انگیزه دوری از احساسات منفی را در خود زنده تر می گرداند و به سلامت از جاده زندگی عبور می کند.

یکی از مهم ترین امکاناتی که در تربیت اخلاقی نقش بسیار مهمی بر دوش دارد، استفاده از نیروی جانگشای اندیشه و خرد است. سرمایه ای که خداوند برای آدمی در نظر گرفته است و تاج شکوه انسان را با مهر اندیشه حک کردهاست. اساسا قدرت خرد و نهادن چنین قابلیتی در وجود انسان با این فرض بنا شده است که این موجود، موجودی است شریف و گرانبها و حیف است که در صحنه زندگی خاکی، قیمت و گرانبهایی خود را از کف بدهد و زندگی را با پوچی و کوچکی سپری سازد.

گویا سپری که قابلیت آن را دارد که از فروپاشی شخصیت انسان جلوگیری نماید و به زندگی آدمی نظم و جهت سازنده بخشد، خردمندی است. وقتی آدمی به اندیشه خود سر و سامان می بخشد، باورهای خود را از دام غبار تعصب، خرافات و امور غیرواقعی نجات می دهد و یا دست کم می خواهد که از آسیب های ذهنی آزاده شده و به درستی جهان و زندگی را بشناسد. پای خرد نظری، عقل استدلالی و اندیشه تفاوتی به میان می آید و این امر ذهن را از ظلمت جهل رها می سازد و اندک اندک قطرات نور و معرفت را به عرصه آگاهی آدمی می فشاند و به این ترتیب بستر فهم درست، آگاهی صحیح ول به صورت موقت و محدود را بر سر راه آدمی می نشاند.

هر قضاوتی که از راه می رسد می تواند نه تنها به ذهن که حتی به رفتار آدمی عمق و معنا ببخشد و از هم ریختگی و آشفتگی رفتار پیشگیری کند. در این صورت آدمی پا در حوزه عقل عملی نهاده که از آن به عقل اخلاقی یا عقل اخلاق آفرین هم یاد شده است و در صورت به کار گیری سخت می تواند شخص را از ابتلا به انواع بیماری های اخلاقی و لطمه های روحی نجات بخشد و البته پیشینیان زندگی سالم و عمر مؤثر و مفید گردد.

بنابراین قبل از ادامه بحث یک نتیجه اجمالی بیان شود و آن این است که یک امکان مؤثر در تربیت اخلاقی و پرهیز از ظلمات نفسانی به کار گیری جدی عقل عملی در رفتار نیروی انسانی است که در یادداشت بعدی بیشتر در مورد آن بحث خواهد شد.

انتهای پیام

دیدگاه شما