جماران - الهه اسلامی: دو هفته پیش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با ابلاغ بخشنامهای پخش تیزرهای سینمایی و تبلیغاتی از شبکههای ماهوارهای را ممنوع اعلام کرد. ماجرا از ممنوعیت پخش تیزر تلویزیونی فیلم «استراحت مطلق» آغاز شد. همزمان با آغاز اکران این فیلم در ایام نوروز تلویزیون از پخش تیزر آن خودداری کرد و عوامل فیلم نیز در اعتراض به این اقدام، در شبکههای اجتماعی از مردم خواستند پشت ماشینهای شان فیلم را تبلیغ کنند و زیرش بنویسند: «استراحت مطلق تبلیغات تلویزیونی ندارد.» به گفته سعید خانی مجری طرح و مدیر پخش «استراحت مطلق» مشکل این فیلم از نظر صدا و سیما این بوده که پیامی نداشته است. او در گفتوگویی که در اوایل اردیبهشت ماه منتشر شد، اعلام کرد: «پس از تلاشهای ما، مسئولان تلویزیون گفتند این فیلم هیچ محتوایی ندارد و برای همین به آن اجازه پخش تیزر ندادند. ما هم میخواهیم مردم را از این بیعدالتی که در حقمان شده مطلع کنیم.»
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، همه این اتفاقها در حالی افتاد که عبدالرضا کاهانی در گفتوگویی که اسفندماه سال گذشته انجام داده بود، اعلام کرد: «اگر تلویزیون دوست دارد فیلم «استراحت مطلق» را کسی نبیند، بهتر است تیزرهایش را پخش کند. این برخوردها برای من عادی شده است و به پخشکننده فیلم هم پیشنهاد دادم با افتخار به این موضوع نگاه کند. پخش نشدن تیزر بهترین تبلیغ برای فیلم است و بهتر بود تلویزیون تیزرها را پخش می کرد. تلویزیون می گوید فیلم ها برای حمایت و پخش تیزر باید حاوی پیام باشند و مردم را نصیحت کنند، اما من می دانم مردم به تنها چیزی که قطعا احتیاج ندارند، نصیحت است.»
اعتراض عوامل فیلم «استراحت مطلق» اما محدود به درخواست از مردم برای تبلیغات نماند و چندی بعد پخش تیزر این فیلم از شبکههای ماهوارهای آن هم وسط یکی از سریالهای پربیننده این شبکه به بحث داغ سایتهای خبری تبدیل شد. برخی سایتهای خبری نیز نوشتند فروش میلیاردی «استراحت مطلق» به دلیل تبلیغات ماهوارهای این فیلم بودهاست. در همین روزها بود که باز هم مدیر پخش فیلم «استراحت مطلق» گفتوگویی با رسانهها انجام داد و علاوه بر زیر سؤال بردن برنامههای صدا و سیما از نظر محتوایی، اظهار کرد: آقای سرافراز و دوستانشان همگی معتقدند که آثار باید پیام داشته باشد و از نظرشان فیلم «استراحت مطلق» پیام نداشته و احتمالاً سریال های خودشان سرشار از پیام است.
وسوسه نشوید!!
در این میان پرسش اصلی این بود که موضع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در برابر پخش تیزر تلویزیونی فیلمها از ماهواره چیست و جالب اینکه قبل از هر گونه اظهار نظر رسمی در این خصوص این گفته مدیر پخش فیلم استراحت مطلق که طعم خوش تبلیغات پرطرفدار ماهوارهای را چشیده بود، مورد توجه قرار گرفت.
وی در گفتوگویی که با یک سایت سینمایی انجام داد، در پاسخ به پرسشی در این باره که آیا برای پخش ماهوارهای تبلیغات فیلم «استراحت مطلق» با مدیران سینمایی مشورت کردهاست، تصریح کرد: گفتند اگر تلویزیون به شما تبلیغ نمی دهد اشکالی ندارد، بروید تیزرتان را در ماهواره پخش کنید.
اقدام بی پروای دست اندرکاران فیلم استراحت مطلق، در شرایطی که سالهاست سینماگران رابطه خوبی با تلویزیون ندارند و این تنها مدیران ارشد سینمایی هستند که خواستار حمایت رسانه ملی از عرصه سینما هستند، برای بیشتر اهالی سینما وسوسه برانگیز بود.
این در حالی است که در پروانه نمایشی که به سینماگران اعطا میشود، جملهای درج شده که صاحبان فیلمها را از تبلیغ فیلمهایشان در ماهواره منع میکند. با این وجود در ششم اردیبهشت خبری منتشر شد که حکایت از رایزنی سینماگران برای دریافت مجوز پخش تبلیغات از ماهواره از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میداد. مهرداد فرید نایب رئیس انجمن تهیهکننده کارگردانان سینمای ایران پس از دیدار با حجت الله ایوبی اعلام کرد: به دنبال تمهیداتی هستیم تا کم لطفیهای تلویزیون که باعث کم شدن توجه مردم به سینما شده است را جبران کنیم و دنبال راهکارهایی برای جبران عدم پخش تیزر فیلمها از تلویزیون هستیم تا در زیر سایه قانون آن را اجرایی کنیم.
طبق این خبر، رئیس سازمان سینمایی علاوه بر تأکید بر این مسئله که درباره پخش تبلیغات سینمایی از شبکههای ماهوارهای، منع قانونی وجود ندارد و وزارت ارشاد به دنبال ضابطهمند کردن این عمل است.
دو روز بعد سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همه چیز را منتفی اعلام کرد. حسین نوش آبادی در نشست مطبوعاتی اظهار کرد: هنرمندانی که آثارشان مجوز دستگاه فرهنگی کشور را دارد، حق تبلیغ در شبکههای ماهوارهای را ندارند و اگر به این کار مبادرت کنند با آنها برخورد میشود.
درخواست «در دنیای تو ساعت چند است؟» برای پخش تیزرش از ماهواره
با وجود شفاف سازی حسین نوش آبادی درباره ممنوعیت پخش تیزرهای سینمایی از شبکههای ماهوارهای، ولولهای در سینماگران افتاد که چه خوب اگر بتوانیم با قیمتی مناسب از تبلیغات ماهواری برخوردار شویم. از آن جمله اتفاقی بود که در مورد فیلم «در دنیای تو ساعت چند است؟» افتاد. پخش کننده فیلم به رسانهها خبر داد صدا و سیما تیزر «در دنیای تو ساعت چند است؟» را به دلیل «سفید و شیک بودن» غیرقابل پخش دانسته است. او نیز خواستار پخش تیزر سینمایی فیلمش در ماهواره شده بود.
اظهار نظر مثبت برخی سینماگران درباره تبلیغات سینمایی در ماهواره، باعث شد هجمهها علیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داشته باشد؛ یک سایت خبری 12 اردیبهشت نوشت: کاملاً واضح است که پذیرش این درخواست از سوی مسئولان تقریباً غیرممکن است، زیرا اساساً ایجاد منبع درآمد از داخل کشور و هرگونه اتفاقی که منجر به مشروعیت یافتن حداقلی شبکههای ماهوارهای فارسی زبان شود، جزو خطوط قرمز است و پذیرش چنین کاری توسط سازمان سینمایی به منزله عبور از این خطوط قرمز خواهد بود.
نزدیک به سه هفته طول کشید تا انتشار یک بخشنامه از سوی محمدرضا فرجی مدیر کل سینمای حرفهای به کلیه دفاتر تهیه و پخش فیلم سینمایی درباره «ممنوعیت پخش تیزرهای سینمایی در شبکههای ماهوارهای» به غائلهای که فیلم استراحت مطلق راه انداختهبود، خاتمه داد.
در این بخشنامه که 28 اردیبهشت منتشر شد، آمده است: «با توجه به وجود مواد قانونی و نیز به منظور اجرای سیاستهای فرهنگی و هنری سازمان سینمایی و مطابق با اهداف عالیه وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی، همچنان استفاده از ماهواره ممنوع است و نمایش هرگونه فیلم سینمایی ایرانی، تیزر و آنونس فیلمهای سینمایی ایرانی از طریق شبکه ماهوارهای غیر مجاز فارسی زبان، منع قانونی دارد.
بر همین اساس مقتضی است همچنان که مراکز محترم تهیه و پخش فیلم تا کنون به شایستگی مطابق قانون عمل کردهاند، نسبت به رعایت موضوع این بخشنامه توجه شایسته را مبذول کنند.
شایان ذکر است دفاتری که مغایر ضوابط و مقررات اعلام شده عمل کنند، باید در برابر اقدام خود پاسخگو باشند.»
انتقاد صدا و سیما از کم لطفی اهالی سینما به رسانه ملی!
در شرایطی که هنوز هیچ اظهارنظری از سوی صدا و سیما در این باره مطرح نشده بود، برخی اهالی سینما به انتقاد از بخشنامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداختند. از آن جمله میتوان به گفتوگویی با «علیرضا داوود نژاد» اشاره کرد. وی علاوه بر اعلام مخالفت خود با پخش تیزرهای سینمایی در ماهواره اظهار کرد: «تلویزیون از لحاظ قیمت، از لحاظ ممیزی و از لحاظ فراگیری و اثرگذاری مشکل دارد و صاحب فیلم در مواجهه با این وضعیت چه چارهای دارد؟ حالا که عنوان میشود نباید این کار را کرد گزینه پیشنهادی چیست؟ چه امکانی برایشان فراهم می کنید؟»
چهارشنبه هفته گذشته، مدیر کل روابط عمومی صدا و سیما در گفتوگویی اعلام کرد: آنچه به عنوان کم لطفی صدا و سیما به سینما مطرح میشود، در واقع کملطفی برخی از عوامل سینما به رسانه ملی است.
به اعتقاد داوود نعمتی انارکی رسانه ملی نسبت به دیگر رسانهها بیشترین سهم را در معرفی تولیدات سینمایی داشته است و اگر به آمار پخش آگهیهای فیلمهای سینمایی داخلی در قالبهای مختلف تصویری، زیرنویس و رادیویی توجه شود، میتوان اذعان کرد که سهم تبلیغات فیلمهای سینمایی داخلی در رسانه ملی چشمگیر و بالا بوده است.
واضح است که هیچ کارگردان یا تهیه کنندهای به سمت تبلیغ فیلم خود در شبکههای ماهوارهای نخواهد رفت، اگر بتواند در فضایی عادلانه به تبلیغات در رسانه ملی دلخوش باشد. در شرایطی که تلویزیون به تشخیص خود و با معیارهایی که هنوز نه برای اهالی سینما مشخص است نه مدیران سینمایی، یک فیلم را مستحق تبلیغات فراوان و مجانی میداند و فیلم دیگری را به کلی منع میکند، راه حل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چیست؟
این اقدام وزارت ارشاد در شرایطی که جز صدا و سیما، جایگزینی برای فیلمهای به اصطلاح ممنوعه وجود ندارد، نوعی اثبات برادری است. برای معاونت سینمایی وزارت ارشاد که از ابتدای کار دولت یازدهم به بهانههای مختلف خواستار همراهی صدا و سیما با سینما شده است، اعلام این مسئله تنها به معنای جلوگیری از تخلفات احتمالی نیست. این بخشنامه یعنی معاونت سینمایی همه قدمهای لازم برای همدلی با صدا و سیما را برداشته و نوبتی هم که باشد نوبت صدا و سیماست.
با این حال چنین به نظر نمیرسد که صدا و سیما قصد تجدید نظر در روندی داشته باشد که در قبال سینما پیش گرفته است. محمد سرافراز رئیس این سازمان سوم خرداد ماه در گفتوگویی درباره حمایت تلویزیون از تیزرهای تبلیغاتی فیلمهای سینمایی توضیح داد: «شاید اگر به لحاظ عددی اعلام شود که چه مقدار تیزر مجانی در حال پخش است، فکر میکنم این میزان روشن میشود؛ ضمن اینکه حمایتها خیلی گسترده است منتهی در این زمینه ضوابط و شورایی وجود دارد که آن شورا تعدادی از فیلمها را ممکن است تشخیص بدهد که مورد حمایت قرار ندهد که این دیگر حق تلویزیون است که چنین تصمیماتی را بگیرد.»
در نتیجه این پرسش همچنان به قوت خود باقی است که چه جایگزینی برای تبلیغات تلویزیونی وجود دارد که سینماگران بتوانند روی آن حساب باز کنند. هفته گذشته انتشار خبری درباره جلسه مشترک برخی تهیه کنندگان و کارگردانان با رئیس سازمان صدا و سیما و مطرح شدن مسائلی درباره پخش تیزرهای سینمایی از تلویزیون، نشان داد امیدواری اهالی سینما به صدا و سیما بیشتر از وزارت ارشاد است. به هر حال صدا و سیما تنها رسانه دیداری در کشور ماست و بدیهی است که سینماگران راهی جز چانهزنی با صدا و سیما نداشته باشند. مقایسه بودجه ۱۱۴۰ میلیاردی این سازمان با بودجه ۷۷۰ میلیاردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به این چانهزنی رنگ و بوی یک حساب و کتاب ساده را میدهد. با این حال هنوز مشخص نیست پس از انتشار بخشنامه وزارت ارشاد و سخنان رئیس صدا و سیما درباره نزدیک شدن معیارهای سینماگران به معیارهای تلویزیون چه اتفاقی در سینما میافتد.