به گزارش جماران، بیست و پنجم فروردین ماه، روز بزرگداشت عطار نیشابوری نام گذاری شده است. عطار از شاعران نام آور اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری است. وی در کدکن نیشابور دیده به جهان گشود. در مورد تاریخ ولادت او اختلاف نظر وجود دارد. سال ولادت او را برخی 513، برخی 537 و برخی 540 دانسته اند. پیشه اش داروفروشی بود، اما در پی انقلابی روحی به عارفانه سرایی روی آورد. امروزه همه او را در زمره یکی از شاعران بزرگ شعر عرفانی می شناسند.
سخن عطار ساده و گیراست. کلام ساده و بی پیرایه را می توان بهترین راه انتقال مفاهیم عارفانه دانست. او اگر چه در ظاهر کلام و سخن خود، وسعت اطلاع و استحکام سخن استادانی همچون سنایی را ندارد؛ اما گفتار ساده، عمیق و عارفانه او بر دل خواننده می نشیند. از جاذبه های آثار عطار می توان به کمک گرفتن از تمثیلات، بیان داستان ها و حکایات مختلف اشاره کرد. عطار سرمشق عرفای نامی بعد از خود، همچون مولوی و جامی قرار گرفت و مولوی در ستایش جایگاه او چنین سروده است:
عطار روح بود و سنایی دو چشم او / ما از پی سنایی و عطار آمدیم
آثار شیخ عطار به دو دسته منظوم و منثور تقسیم می شود.
آثار منظوم او عبارت است از:
1- دیوان اشعار که شامل غزلیات، قصاید و رباعیات است. 2- مثنویات او عبارت است از: الهی نامه، اسرار نامه، مصیبت نامه، منطق الطیر و مختار نامه. از میان این مثنوی های عرفانی، بهترین و شیواترین آن ها که به نام تاج مثنوی های او به شمار می آید، منطق الطیر است. موضوع آن بحث پرندگان از یک پرنده داستانی به نام سیمرغ است که منظور از پرندگان، سالکان راه حق و مراد از سیمرغ، وجود حق است که عطار در این منظومه با نیروی تخیل خود و به کار بردن رمزهای عرفانی به زیباترین وجه سخن می گوید. این منظومه یکی از شاهکارهای زبان فارسی است.
معروف ترین اثر منثور عطار، تذکرة الاولیاست که در این کتاب به معرفی 96 تن از اولیا و مشایخ و عرفای صوفیه پرداخته است.
در مورد تاریخ و نحوه درگذشت عطار، سخن ها مختلف است اما بیشتر محققان، سال وفات وی را 627 هجری شمسی دانسته اند. معروف است که در حمله سربازان مغول به نیشابور کشته شد و در همان شهر به خاک سپرده شد.
در پایان نمونه هایی از غزلیات این شاعر پرآوازه زبان فارسی را به خوانندگان جماران تقدیم می کنیم:
چون نیست هیچ مردی در عشق یار ما را / سجاده زاهدان را درد و قمار ما را
جایی که جان مردان باشد چو گوی گردان / آن نیست جای رندان با آن چکار ما را
گر ساقیان معنی با زاهدان نشینند / می زاهدان ره را درد و خمار ما را
درمانش مخلصان را دردش شکستگان را / شادیش مصلحان را غم یادگار ما را
ای مدعی کجایی تا ملک ما ببینی / کز هرچه بود در ما برداشت یار ما را
آمد خطاب ذوقی از هاتف حقیقت / کای خسته چون بیابی اندوه زار ما را
عطار اندرین ره اندوهگین فروشد / زیرا که او تمام است انده گسار ما را
***
ای عجب دردی است دل را بس عجب / مانده در اندیشهٔ آن روز و شب
اوفتاده در رهی بی پای و سر / همچو مرغی نیم بسمل زین سبب
چند باشم آخر اندر راه عشق / در میان خاک و خون در تاب و تب
پرده برگیرند از پیشان کار / هر که دارند از نسیم او نسب
ای دل شوریده عهدی کردهای / تازه گردان چند داری در تعب
برگشادی بر دلم اسرار عشق / گر نبودی در میان ترک ادب
پر سخن دارم دلی لیکن چه سود / چون زبانم کارگر نی ای عجب
آشکارایی و پنهانی نگر / دوست با ما، ما فتاده در طلب
زین عجب تر کار نبود در جهان / بر لب دریا بمانده خشک لب
اینت کاری مشکل و راهی دراز / اینت رنجی سخت و دردی بوالعجب
دایم ای عطار با اندوه ساز / تا ز حضرت امرت آید کالطرب
***
این چه سوداست کز تو در سر ماست / وین چه غوغاست کز تو در بر ماست
از تو در ما فتاده شور و شری / این همه شور و شر نه در خور ماست
تا تو کردی به سوی ما نظری / ملک هر دو جهان مسخر ماست
پاکباز آمدیم از دو جهان / کاتشت در میان جوهر ماست
آتشی کز تو در نهاد دل است / تا ابد رهنمای و رهبر ماست
دیدهای کو که روی تو بیند / دیده تیره است و یار در بر ماست
ما درین ره حجاب خویشتنیم / ورنه روی تو در برابر ماست
تا که عطار عاشق غم توست / دل اصحاب ذوق غمخور ماست