جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سروش محلاتی در دانشگاه شریف:

بعد از گذشت حدود ۲۰ سال از رحلت پیامبر(ص)، تقریبا فساد همه جای جامعه اسلامی را گرفت/در نهج البلاغه آمده «کسانی که در دوران پیامبر(ص) جایی نداشتند بعد از وفات ایشان بر گرده مردم سوار شدند»

کد خبر: ۷۷۸۲۶
بعد از گذشت حدود 20 سال از رحلت پیامبر(ص)، تقریبا فساد همه جای جامعه اسلامی را گرفت/در نهج البلاغه آمده «کسانی که در دوران پیامبر(ص) جایی نداشتند بعد از وفات ایشان بر گرده مردم سوار شدند»

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی مدرس حوزه علمیه قم، در جمع دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در سخنرانی ای با موضوع "مواجهه حضرت زهرا(س) و نفاق" گفت: بعد از وفات پیغمبر اکرم(ص) حوادث تلخی در جامعه اسلامی اتفاق افتاد. آغاز این حوادث ناگوار مصائبی است که برای حضرت زهرا(س) پیش آمد و در آخر به شهادت آن حضرت انجامید. همه این مصائب به این دوره کوتاه محدود نماند. آرام آرام شیب این حوادث بیشتر شد تا به آنجا رسید که برخی از احکام اسلامی تعطیل شد.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی جماران، این مدرس حوزه ادامه داد: از سوی دیگر رفتارهای غلط در جامعه اسلام شناخنه شد. افراد حق گو مانند ابوذر تبعید شدند و یا مورد شکنجه و آزار قرار گرفتند. بعد از گذشت حدود 20 سال از رحلت پیامبر(ص)، تقریبا فساد همه جای جامعه اسلامی را گرفته بود. وقتی امیرالمومنین علی(ع) به قدرت رسید جمله مهمی فرمودند که «ای مردم وقتی من به رفتار شما می نگرم متوجه می شوم که همه چیز دوباره برگشته است»
او در رابطه با میزان انخراف در جامعه اسلامی بعد از پیامبر(ص) گفت: این تغیرات در حدی است که هیچ چیز از زمان پیغمبر(ص) باقی نمانده و به نقطه صفر برگشته است. اگر این سخن را امیر المومنین(ع) نفرموده بودند و یک مورخ این مطلب را عنوان می کرد برای انسان باور کردنی نبود، ولی چون حضرت خودشان شاهد تمام وقایع هستند، هم در زمان پیغمبر(ص) و هم در زمان بعد از ایشان، این دو دوره را با هم می سنجد و متوجه تغییرات می شود.
وی ادامه داد: وقتی به این ماجرا نگاه می کنیم سوالی که پیش می آید این است که این حوادث تلخ و ناگوار تحت تاثیر چه عاملی اتفاق افتاد و چرا جامعه اسلامی به چنین روزگار سیاهی مبتلا شد. البته نکته قابل توجه این است که یک هقته بعد از وفات پیغمبر(ص) حضرت زهرا(س) به این پرسش پاسخ می دهند.
سروش محلاتی در ادامه گفت: حضرت زهرا(س) در زمانی این سخنان را مطرح می کنند که وارونگی ها در دین هنوز خود را نشان نداده است. حداکثر این است که ارث حضرت فاطمه(س) از او دریغ شده است.
این مدرس حوزه در رابطه با این سخن حضرت زهرا (س) که می گوید، «پیغمبر(ص) از دنیا رفت و نفاق در بین شما آشکار شد.» گفت: این اولین جمله ای است که حضرت زهرا(س) در سخنان خود بیان می کند. و تمام نتایج پیش آمده را ثمره همان نفاقی می داند که در جامعه اسلامی وجود داشت و اکنون آثار آن دارد بروز پیدا می کند.
وی در ادامه افزود: وقتی به قرآن مراجعه می کنیم آیات زیادی در رابطه با نفاق وجود دارد. این آیات نشان دهنده این است که منافقین در زمان صدر اسلام و پیغمبر(ص) بسیار فعال بودند. سوالی که مطرح می شود این است که بعد از وفات پیغمبر(ص) این منافقین کجا رفتند؟ چرا هیچ رد پایی از آنها وجود ندارد.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا بعد از وفات پیامبر(ص) ما نشانی از منافقین نمی بینیم، گفت: در سلسله دیدارهایی که علامه طباطبایی با هنری کربن در دهه 30 و بعد از آن داشته است به این پرسش پاسخ داده اند. یکی از نکاتی که علامه در این دیدارها مطرح کرده اند همین موضوع بوده است که «منافقین بعد از وفات پیامبر(ص) کجا رفتند؟ چند احتمال وجود دارد. اول اینکه پیغمبر(ص) که از دنیا رفت منافقین از بین رفتند. احتمال دوم این است که پیغمبر(ص) که از دنیا رفت منافقین نابود نشدند، بلکه همه مومن شده اند و ایمان واقعی آوردند. احتمال سوم این است که بعد از وفات پیغمبر(ص) منافقین به زندگی خود ادامه دادند و همچنان منافق بودند، اما اوضاع و احوال به گونه ای رقم می خورد که مورد رضایت آنها بود. دیگر لازم به اقدام علیه اسلام نبود.»
او ادامه داد: حضرت علی(ع) هم در نهج البلاغه در رابطه با منافقین می فرماید «کسانی که در دوران پیامبر(ص) جایی نداشتند بعد از وفات پیغمبر(ص) به قدرت رسیدند و بر گرده مردم سوار شدند.» این سخن نشان می دهد که منافقین بعد از وفات پیامبر(ص) به قدرت رسیدند و به حیات خود ادامه دادند.
وی ادامه داد: اگر آن جمله حضرت زهرا(س) و این سخن حضرت امیر(ع) را کنار هم قرار دهیم به شرایط آن دوره و حضور منافقین پی خواهیم برد.
وی در رابطه با سوالی که مطرح می شود و می گویند آیا این حوادث قابل پیش بینی نبود؟ اظهار کرد: باید بگویم که این زمینه های اجتماعی وجود داشت اما این زمینه ها هم مانع از رخداد این وقایع تلخ نمی شد. معمولا رهبران جامعه این حوادث تلخ را پیش بینی می کنند. این جمله از حضرت امام(س) در 25 سال قبل است که فرمودند: من در میان شما باشم و یا نباشم به همه شما وصیت و سفارش مى‏کنم که نگذارید انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان بیفتد.(صحیفه امام ج 21 ص 93)
وی گفت: در نهضت های مختلف وقتی مشاهده می کنیم، می بینیم که رهبران با این موضوع مواجه هستند که گروه های فرصت طلب در آینده آن نهضت را مصادره می کنند. این یک تجربه تلخی است که هم در تاریخ اسلام اتفاق افتاده و هم در دیگر نگرش های دنیا رخ داده است. باید بگویم که پیامبر(ص) خیلی صریح این مسئله را مطرح کرده و هشدار داده بودند.
این مدرس حوزه با بیان این موضوع که شناخت منافق و نفاق کار ساده ای است، گفت: شناخت نفاق کار چندان دشواری نیست. پیامبر(ص) و معصومین علائمی را برای شناسایی نفاق بر شمرده اند که می شود بر همان اساس نفاق را شناسایی کرد. این روایت از پیغمبر(ص) وجود دارد که ایشان می فرماید: «سه ویژگی در آدم منافق وجود دارد که هرکجا در افراد مشاهده کردید بدانید منافق است. هرچند که خیلی اهل نماز و روزه باشد. اول اینکه، کسی که امین شمرده شود و خیانت کند، مثل وقتی که قدرت و ثروت مملکت و تمام امکانات کشور در اختیار آنها قرار گیرد و خیانت کنند. دوم اینکه وقتی سخن می گویند و گزارش می دهند دروغ می گویند. سومین موضوع هم این است که وعده می دهند ولی انجام نمی دهند و زیر وعده خود می زنند.» با همین علائم می توانیم نفاق را شناسایی کنیم.
او با بیان این موضوع که نمی شود به تنهایی و از دید خود به ماجرا نگاه کرد، گفت: نباید یک طرفه به قضاوت نشست. باید از نگاه دیگر هم به این ماجرا نگاه کنیم. باید ببینیم کسانی که از نظر اعتقادی با ما زاویه دارند چگونه این ماجرا را ارزیابی می کنند. «ابن ابالحدید معتضدی» یکی از علمای سنی در رابطه با اتفاق هایی که بعد از وفات پیغمبر(ص) بر حضرت زهرا(س) رفت می گوید. «خلفای اول و دوم بهتر بودند که تکریم حضرت زهرا(س) و اهل خانه او را می کردند ولی چون نگران بودند که با سخنان حضرت زهرا(س) امت اسلامی دچار فتنه شود، مجبور شدند که این کارها را انجام دهند.»
وی در ادمه گفت: حضرت زهرا(س) را فتنه گر می دانستند و خلفای اول و دوم را انسان های متدینی قلمداد می کند که دلشان برای دین می سوخت و برای اینکه از دین دفاع کنند این ظلم را بر حضرت زهرا(س) روا داشته اند و تمام آن را به اسم مصلحت اندیشی برای دین معرفی کرده اند.
وی ادامه داد: تمام این ظلم ها را انجام داده اند تا آن فتنه متوهمانه ای که در ذهن خود داشته اند را از بین ببرند.
به گزارش جماران، در ادامه این برنامه جلسه پرسش و پاسخ بر قرار شد که دانشجویان سوالات خود را بدین صورت مطرح کردند:
محلاتی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه؛ آیا خلفای سه گانه منافق بوده اند. آیا پیش از وفات حضرت رسول(ص) اینها مومن نبوده اند؟ چون اینها از صحابه و نزدیکان پیامبر(ص) بودند؟ گفت: من چنین چیزی را مطرح نکردم، این جمله ای را که من از نهج البلاغه خواندم به این صورت بود که کسانی که در راس قدرت بودند منافقین را بر کارها سوار کردند و مسئولیت گرفتند. آن جمله ای که درفرمایش حضرت زهرا(س) بود این بود که نفاق ظهور و بروز پیدا کرده است. که این جمله کاملا کلی است و نسبت به شخص اظهار نظری نشده است.
وی در پاسخ به سوال دیگری که از شواهد پیدا است که خلافت بعد از پیامبر(ص) عدالت محور نبوده است. آیا بیشتر جنگ قدرت نبوده است؟ اظهار داشت: انحرافات به صورت تدریجی اتفاق افتاد. یعنی خلفای اول و دوم سعی و تلاششان این بود که همان رویه پیغمبر(ص) را ادامه دهند و حفظ کنند. لذا انحرافات کمتر بود. در زمان خلیفه سوم این گونه نبود و فساد فراگیر شد. البته در دوره خلیفه دوم هم یک شکاف طبقاتی وجود داشت.

انتهای پیام

دیدگاه شما