جماران: امام خمینی چه پیش از آن که رهبر انقلاب اسلامی ایران شود و چه بعد از آن همواره موهبت آفرینش ادبی خود را در قالب نگارش شعر و متون ادبی حفظ کرده اند. آثار امام خواه در دوره قبل از انقلاب، و در مقام یک طلبه، مدرس و فقیه و خواه در دوره پس از انقلاب و در جایگاه رهبر انقلاب، ارزشمند است.
آنچه که بدیهی است محبوبیت امام خمینی(س) در بسیاری از کشورهای اسلامی باعث شده است که مردمان بلاد اسلامی بتوانند رابطه ای عاطفی عمیقی با حضرت روح الله برقرار کنند؛ اما این که شخصیت ادبی امام خمینی(س) تا چه اندازه به جهانیان شناسانده شده است و جهانیان تا چه اندازه امکان کند و کاو در ابعاد مختلف شخصیت این رهبر بزرگ را یافته اند موضوعی قابل بررسی است.
ظهر گرم و رمضانی تابستان 93 حسینه جماران میزبان چند شاعر از پاکستان و هند و افغانستان است. هئیتی که با استقبال حجت الاسلام قبادی و همراهی عبدالجبار کاکایی شاعر وارد صحن حسینیه می شوند. در میان آنها شاعری سالخورده با محاسن سفید و لباس پاکستانی بیشتر، توجه را جلب می کند. با راهنمایی کاکایی وارد محوطه بیت امام خمینی که چسپیده به صحن حسینیه است می شوند. یکی از میهمانان که از افغانستان و از ایالت بلخ آمده با دوربینی که در دست دارد، پیاپی از در و دیوار بیت بی آلایش امام عکس می گیرد.
توجه شاعر هندی به نوشته های راهنما جلب شده است و کاکایی از زندگی امام در این مکان برایشان سخن می گوید. یکی از میهمانان می گوید قبلا هم یک بار به اینجا آمده ام، خاطره ای دارم. مسیرشان را به طرف حسینه کج می کنند. شاعر سالخورده با بهت به سردر ساده حسینه جماران خیره شده است و گروه همراه آنان به داخل حسینیه هدایت می شوند.
از عبدالجبار کاکایی می پرسم می توانید اطلاعاتی از میهمانان امروز برایمان بدهید. می گوید فارسی بلدند و میتوانید با آنها صحبت کنید. می گوید: پروفسور دکتر ظهیر احمد صدیقی، استاد زبان فارسی دانشگاه جی سی لاهور و رئیس بخش زبان فارسی آن دانشگاه است. ایشان برای امام خمینی شعری زیبا سروده اند و به احتمال زیاد الان باید همراهشان باشد. شاعر سالخورده ما همان پروفسور ظهیر احمد صدیقی است که از لاهور پاکستان به ایران آمده است. میهمان دیگر جوان هندی و هندوی شاعر است. درست است او مسلمان نیست اما در مدح ائمه اطهار اشعاری را سروده است. و دیگر میهمان خارجی امروز سید سکندر حسینی از بلخ افغانستان است. شاعری جوان که انگار آشناتر از دو میهمان دیگر به محیط بیت امام است.
ظهیر احمد صدیقی خسته و سالخورده است و بس از ورود به داخل حسینیه به یکی از ستون های سبز تکیه می دهد و می نشیند.
به او نزدیک می شوم و خوش آمد و خسته نباشید می گویم. با لبخندی ملیح می گوید گرم است. می گویم: تصورتان از محل زندگی امام با چیزی که می بینید چقدر فاصله دارد؟ با لهجه هندی-پاکستانی به فارسی سخن می گوید و ادامه می دهد. ساده و با وقار همان چیزی که انتظارش را داشتم. امام مظهر خوبی ها بود. باید هم بی آلایش می بود. می پرسم: در پاکستان شخصیت ادبی امام را تا چه حدی می شناسند؟ می گوید من کتابی در مورد امام نوشته ام کتابی به زبان اردو به نام ایران جانِ پاکستان.
فضای معنوی حاکم بر حسینیه مانع از این نمی شود که در صحبت هایم به مسائل روز نپردازم. جنگ غزه، مساله داعش در عراق و ...
می پرسم دکتر صدیقی، شاعران چگونه می توانند در رفع خشونت از جهان و شاعران مسلمان چکونه می توانند در ایجاد همبستگی و کاهش اختلافات فرقه ای و مذهبی بین مسلمانان نقشی ایفا کنند؟ سرش را تکان می دهد و می گوید ما شاعران باید بعد معنوی دین را ترویج کنیم. بعد معنوی به کاهش خشونت کمک می کند. ما باید به فرق و مذاهب همه احترام بگذاریم. مقصود خدا است.
او به سختی فارسی سخن می گوید. بین کلماتی که استفاده می کند مکث هایی چند ثانیه ای است. ادامه می دهد آدم خدایی، می داند خدا ناظر اوست. فردی که خدا را حس می کند آفریده خدا را نمی کشد.
ظهیر احمد صدیقی را ترک می کنم. شاعر هندی دیدار امروز به صندلی امام نگاه می کند. منتظر می مانم نگاهش را به طرفم برگرداند. سلام می کنم. می پرسم میتوانید فارسی صحبت کنید؟ می گوید یک کم! اسمش بَلرام شوقله است و از دهلی آمده است. هندو مذهب است و علاقه خاصی به اهل بین عصمت و طهارت دارد. می پرسم راستی فارسی را چگونه یاد گرفته ای؟ می گوید در بخش زبان فارسی دانشگاه دهلی. بار اول که ایران آمده بودم و در سمیناری در دانشگاه تهران حضور داشتم، دیوان امام را از خیابان انقلاب خریدم و خواندم. وقتی با شخصیت شاعری ایشان آشنا شدم در حیرت فرو رفتم. من حتی شعرهایی از امام را از حفظ بلدم.
و بلافاصله می خواند آن بیت معروف امام را: من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم/ اندگی مکث کرد و بلافاصله همه غزل امام را با لهجه غلیظ هندی خواند:
«من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم
چشم بیمـار تـو را دیـدم و بیمار شدم
فارغ از خود شدم و کوس انا الحق بزدم
همچو منصور خریدار سر دار شدم
غم دلدار فکنده است به جانم، شررى
که به جان آمدم و شهره بازار شدم
درِ میخانه گشایید به رویم، شب و روز
که من از مسجد و از مدرسه، بیزار شدم
جامه زهد و ریا کَندم و بر تن کردم
خرقه پیر خراباتى و هشیار شدم
واعظ شهر که از پند خود آزارم داد
از دم رند مى آلوده مددکار شدم
بگذارید که از بتکده یادى بکنم
من که با دست بت میکده بیدار شدم»
از او می پرسم با ائمه اطهار چگونه آشنا شدی؟ می گوید در همان دانشگاه دهلی و می افزاید: شاعران باید فرا دینی نگاه کنند. شاعر باید به دنبال حقیقت، راستی و درستی باشد. شاید این مساله باعث شد من علی(ع) را دوست دارم.
از او هم در باره چگونگی کمک شاعران و در کل ادبیات در کاستن از اختلافات فرقه ای و مذهبی و نیز ایجاد همدلی بین انسانها می پرسم. می گوید. متاسفم که کاری از دست ما بر نمی آید جز اینکه از صلح بنویسیم.
می گوید: امام خمینی شخصیتی به آن بزرگی در چنین اقامتگاه ساده ای زندگی می کند. و من می دانستم که باید هم چنین جایی محل زندگی ایشان باشد. چون ایشان انسان مادی نبودند. ایشان یک فرد معنوی و روحانی بودند.
وقتی از بلرام در مورد نگاه هندو ها به امام سوال می کنم می گوید: هند کشوری بود که مستعمره انگلیس بود و آمریکا همدست انگلیس. امام در مقابل آنها ایستاد و در بین هندو ها به عنوان یک سمبل ضد ظلم و ضد استعمار و یک رهبر بزرگ شناخته می شود.
آقای کاکایی نزدیک می شود و از بلرام می خواهد شعری را که برای امام علی سروده است را برایمان بخواند:
به من رساند نسیم سحر سلام علی
برهمنم که شدم چون عجم غلام علی
من ضعیف چگونه به شعر پردازم
کنار معجزه کامل کلام علی
چو کودکی که محبت ز مادر آموزد
خوشم که نکته می آموزم از مرام علی
علی،علی و علی عالی و علی اعلا
پر است هفت ممالک ز عطر نام علی
چو نزد حضرت حق سجده کرده است و قیام
بود پیام همه سجده و قیام علی
علی امیر خرابات عشق و توحید است
تمام خلق به مستی کشند جام علی
خوشا که شعر من این بوی بوتراب دهد
صباح و شام معطر شد از مشام علی
خدا کند که بخوانم چو مردم آزاد
علی امام من است و منم غلام علی
بعد از شنیدن این شعر متوجه می شوم سخن او در شعر بسیار روان تر از زبانش در گفتگو عادی است.
با سید سکندر حسینی شاعر جوان افغان که از بلخ افغانستان راهی رمضان تهران شده است احوالپرسی می کنم. می گویم چطور بود امروز. می گوید اعلا. و ادامه می دهد من شاعر بودن امام را از خیلی وقت پیش می دانستم. از هنگامی که بچه بودم و هنوز شعر را به صورت جدی شروع نکرده بودم. و وقتی از او در مورد رابطه اش با شاعران پشتو و یا شاعران سنی مذهب می پرسم، می گوید با آنها دوستی دیرینه دارم. ما شاعران باید به دنیال همگرایی بین مسلمانان و بین فرقه های مختلف باشیم. ما باید متحد و همدل باشیم.
میهمانان با همراهی عبدالجبار کاکایی و یکی دیگر از کسانی که راهنمای آنان بودند وارد نگارخانه جماران می شوند تابلو ها و عکس های آرام گرفته بر دیوار را نظاره می کنند. سید سکندر شاتر دوربینش را مرتبا فشار می دهد.
گرمای ظهر 17 رمضان زیر آفتاب تیرماه دیدار به پایان می رسد. و با خاطره هایی که از اقامتگاه پیر جماران با خود می برند. سادگی و بی آلایشی یک رهبر را در اذهان خود ثبت می کنند.