جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

دومین بخش گفتگوی اختصاصی جماران با محمود بهشتی؛

مؤلفان کتب دین و زندگی مدارس به سمت سیاست زدگی حرکت می کنند/شأنی که امام خمینی برای معلمان در نظر گرفته بودند نادیده گرفته شد

کد خبر: ۴۰۲۲۳
مؤلفان کتب دین و زندگی مدارس به سمت سیاست زدگی حرکت می کنند/شأنی که امام خمینی برای معلمان در نظر گرفته بودند نادیده گرفته شد

جماران ـ بهاره کنجکاوفرد: آنچه در پی می آید متن دومین بخش از گفت و گوی خبرنگار جماران با محمود بهشتی لنگرودی سخنگوی کانون صنفی معلمان ایران است که به بحث درباره عوامل مهم ترین مسائل صنفی معلمان ایران و نارضایتی شغلی و وضعیت سلامت روانی معلمان در محیط کار، همچنین وضعیت نامشخص نیروهای قراردادی آموزش و پرورش و تهدید امنیت شغلی این بخش از معلمان، می پردازد. در این نشست راهکارهای بازگشت نظم و انضباط به مدارس، به کار گیری تکنولوژی آموزشی، ارتباط عدالت آموزشی با حقوق معلمان بخش دولتی نیز مورد بررسی قرار می گیرد و درباره تاکید حضرت امام خمینی (س) بر ضرورت توام بودن آموزش و پرورش با یکدیگر و مقایسه مباحث اخلاقی کتب دین و زندگی شهید باهنر و شهید بهشتی پیش از انقلاب با کتب دین و زندگی کنونی، ترکیب آموزش و پرورش در دانشگاه های تربیت معلم و فرهنگیان و میزان تاثیرگذاری آن و سیر برنامه های پرورشی در مدارس می پردازد.

با توجه به پیشینه و تجاربی که در دنبال کردن مطالبات معلمان در کانون صنفی معلمان ایران داشتید؛ مهمترین مسائل صنفی معلمان را در چه زمینه هایی می بینید؟
اعتقاد دارم مباحث مربوط به مشکلات معیشتی، عدم امنیت شغلی، محروم شدن معلم ها از حضور در تشکل های مردم نهاد در سطح آموزش و پرورش و خدشه دار شدن منزلت معلم ها سه محور مهمی است که در زمره مهمترین مشکلات صنفی معلمان قرار می گیرد.

آیا می توان وضعیت نا مشخص نیروهای قراردادی آموزش و پرورش را به عنوان عاملی در جهت تهدید امنیت شغلی این افراد در نظر گرفت؟
دقیقا همین گونه است. روال عادی در هر سازمانی بر این موضوع استوار است که هر شخصی که مدتی را در سازمان مربوطه کار کرد، اگر پس از گذشت مدت زمانی، کارفرما به هر دلیلی عذر او را خواست به وزارت کار مراجعه می کند و طبق قانون حق و حقوق خود را دریافت می کند در حالی که معلمان و روزنامه نگاران تا زمانی که به طور رسمی استخدام نشوند، از هیچ گونه امنیت شغلی برخوردار نمی شوند.
تقریبا آموزش و پرورش از جنبه کارفرمایی هیچ گونه تبعیتی از قانون کار ندارد و هنگامی که ظلمی در این زمینه در حق معلمان صورت می گیرد، بسیاری از معلمان به حقوق خود در این زمینه واقف نیستند که در صورت بروز چنین رخدادهایی می توانند مراجعه کنند و احکامی را برای حفظ حق و حقوق خود بگیرند.
چنین ناامنی شغلی در زمینه حق التدریس در مدارس نیز تاثیر خود را بر جای می گذارد و معلمانی که حق التدریس هستند با انگیزه لازم در کلاس های درس حاضر نمی شوند و تصور می کنم دانش آموزانی که با این معلم ها درس دارند نیز ضرر می کنند و خسران می بینند.
نکته مهم در این روند، تعداد بسیار زیاد معلمان حق التدریس است. معلمان حق التدریس به دو بخش تقسیم می شوند که دسته نخست معلمان حق التدریس اند و دسته دیگر معلمانی هستند که اضافه کار خود را به صورت حق التدریس دریافت می کنند.

آیا تأخیرهای بسیار طولانی در پرداخت اضافه کار معلمان که گاه به قریب یک سال می کشد، همین طور پاداش های نادیده گرفته شده آن ها نمی تواند نشان دهنده آن باشد که اساسا شأنی که امام برای آموزش و پروش و معلمان در نظر گرفته است؛ هرگز در نظام سیاست گذاری و بودجه ریزی کشور رعایت نمی شود؟
شانی که امام خمینی (ره) برای معلمان در نظر گرفته بودند به حدی بزرگ است که هرگز با موضوعی جزئی مانند پرداخت اضافه کار معلمان قابل مقایسه نیست زیرا اضافه کارها دیر یا زود پرداخت می شود اما مشکل اصلی در این حوزه، بر اصل مشکلات معیشتی معلمان و منزلتی استوار است که بخشی از آن توسط معیشت آن ها تامین می شود و در اصل حقوق آن ها وجود دارد.
باورهایی که مردم با آن ها انقلاب کردند، باورهایی که امام با آن ها به صحنه آمدند و تصور متفاوتی از جایگاه علم در ذهن همگان به وجود آورد که چنین تصوری محقق نشده است. معلمی که وظیفه انتقال علم را بر عهده دارد باید از جنبه های مختلفی مانند کل معیشت زندگی تامین شود تا مشکلات موجود در این زمینه برطرف شود. متاسفانه بسیاری از مسائل از جنبه منزلتی با حداقل معیشت ها گره خورده است.

آیا موضوع عدالت آموزشی با حقوق معلمان بخش دولتی ارتباطی دارد؟
به طور یقین عدالت آموزشی با حقوق معلمان بخش دولتی ارتباط دارد. هنگامی معلم احساس کند معیشت او در مدرسه غیر انتفاعی تامین می شود توان خود را در این مدرسه صرف می کند به معنای آن که تدریس در مدرسه غیر انتفاعی به شغل اصلی او تبدیل می شود و تدریس در مدرسه دولتی به شغل دوم او تغییر مکان می دهد.
چنین اتفاقی رخ نمی دهد مگر اینکه معلم خیلی با وجدان باشد. باید توجه داشته باشیم حفظ وجدان با وجود تامین نشدن نیازهای اولیه در این روزگار امری دشوار است. البته با وجود همه این دشواری ها درصد بالایی از معلمان توان خود را در مدارس دولتی صرف می کنند ولی مدرسه غیر انتفاعی و کلاس خصوصی طبیعتا باعث تبعیض آمیز شدن شرایط آموزشی می شوند زیرا دانش آموزی که توانایی لازم را دارد در چنین مدرسه ای به تحصیل ادامه می دهد و در خلال تحصیل از کیفیت بالایی از نظر شرایط آموزشی، معلمان در حال تدریس و حتی تعداد دانش آموزان حاضر در یک کلاس نیز برخوردار می شود.
حتی در زمینه جذب دانش آموزان مدارس غیر انتفاعی در یک اقدام سعی در جذب دانش آموزان مستعد دارند و بدین ترتیب هنر چندانی برای پرورش آن ها به کار نمی برند در حالی که در مدارس دولتی دانش آموزانی با معدل های مختلف حضور دارند و در یک کلاس درس می خوانند.
معلم در کلاس درس مدارس دولتی باید هنر زیادی داشته باشد تا بتواند مطالب درسی را به نحوی انتقال دهد که هم دانش آموز معدل پایین مطلب را درک کند و هم اینکه مطالب ارائه شده در سطح درک دانش آموز معدل بالا قرار داشته باشد و طبیعتا بخشی از زمان دانش آموز قوی تر تلف می شود و معلم برای راضی نگه داشتن آن دانش آموز مجبور می شود سطح کلاس خود را در حدی بالا ببرد که در این صورت دانش آموز ضعیف تربخشی از مطالب را دریافت نمی کند.
مجموعه عوامل موجود در یک مدرسه دولتی منجر می شود تا روند کاری نسبت به یک مدرسه غیر انتفاعی کاهش پیدا کند. البته این موضوع به معنای مخالفت با مدارس غیرانتفاعی نیست بلکه ما از گسترش چنین مدارسی استقبال می کنیم اما چنین امری صد در صد تبعیض آموزشی پدید می آورد

یکی از مهمترین شاخص های شغل مناسب رضایت شغلی و سلامت روانی محیط کار است این موضوع در شرایط فعلی از این جهت وضعیت بغرنجی پیدا کرده است که همه ساله شاهد رشد جدی خشونت و درگیری کلامی و فیزیکی میان دانش آموزان و معلمان هسیتم. در واقع حذف درست خشونت فیزیکی بدون قوانین الزام آور انظباطی در مدارس باعث شده است؛ که نه تنها خشونت حذف نشود؛ بلکه چرخه خشونت سرعت بیشتری بیابد؛ به گونه ای بی انظباطی، آشفتگی ها و توهین ها ی و خشونت کلامی دانش آموزان منجر به بازگشت دوباره درگیریهای فیزیکی به مدارس شده و جمع قابل توجهی از معلمان را راهی دادگاه ها می کند. برای بازگشت انظباط بدون خشونت فیزیکی به مدارس چه راه حلی دارید؟ آیا نباید وزارت آموزش و پرورش ضعف قوانین انظباطی را که باعث بازگشت دوباره خشونت به مدارس، کاهش جدی کیفیت تحصیلی و توهین و تضعیف جایگاه معلم، شده است؛ جبران کند؟
عدم رضایت شغلی می تواند عوارضی در پی داشته باشد که یکی از آن ها مسائل ایجاد شده در زندگی شخصی فرد است که به طور ناخواسته تاثیر خود را در زندگی شغلی و اجتماعی او نیز نشان می دهد. یکی از مشکلات هر فرد در وضعیت امروز جامعه، حل مشکلات معیشتی به معنای تامین حداقل های یک زندگی متوسط یا حتی پایین تر از متوسط است که انجام دادن این امر کاری بسیار مشکل است البته بنده از بسیاری همکاران شنیده ام هنگامی که وارد کلاس درس می شوند تمام مسائل و مشکلات را بیرون در می گذارند و تمامی فکر خودر را در جهت دانش آموزان و کلاس صرف می کنند.
تحقق چنین موضوعی درواقع رویایی است که تمامی معلمان از آن برخوردارند اما اینکه این رویا تا چه میزان قابل تحقق است، به مشکلات و دغدغه هایی که معلمان دارند بازمی گردد که این امر باعث می شود فرد با وجود برخورداری از بسیاری ایده آل ها و تلاش برای تحقق آن ها، به شمار زیادی از آن ها پشت پا بزند.
متاسفانه معلمی به دلایل مختلف شغل بسیار سختی قلمداد می شود و باید توجه داشت که شخص آموزگار، تنها معلم دانش آموز نیست بلکه معلم بخشی از زمان دانش آموز را در اختیار دارد و علاوه بر او، عوامل تربیتی مختلفی بر دانش آموزان تاثیرگذار است.
از عوامل تاثیرگذار بر دانش آموزان می توان به رسانه ها، محیط خانه، کوچه، دوستان و سایر موارد اشاره کرد در شخصیت دانش آموز تاثیرگذار هستند و معلم باید تلاش خود را به کار بگیرد تا در فرصت کوتاهی که در مدرسه حضور دارد، هدف اصلی را که برگرفته از آموزش انبوهی از مطالب است را در فرصت کوتاهی به دانش آموز آموزش دهد.
معلم در این روند فشار اولیای دانش آموزان، اولیای مدرسه و مسائل وجدانی خود را همراه دارد تا تکلیفی که برایش تعیین کرده اند را به درستی انجام دهد در حالی که ممکن است انگیزه اصلی بسیاری از دانش آموزان درس نباشد و اگر فشار اولیا در میان نباشد بسیاری از آن ها درس نمی خوانند.
درس نخواندن دانش آموزان دلایل خاص خود را دارد که به عنوان نمونه ممکن است دانش آموز مشاهده کرده باشد تعدادی از دوستان او با گام برداشتن در مسیر درس، آینده خوبی برای خود رقم نزده باشند و همچنین افراد دیگری را مشاهده کرده باشند که با درجه ای از سواد ابتدایی درموقعیت خوبی قرار گرفته اند و در چنین شرایطی این دانش آموز بی انگیزه را با اجبار به مدرسه آورده اند.
اجبار در حضور دانش آموزان در مدرسه را هنگام به صدا در آمدن زنگ مدرسه، هنگام خروج از کلاس و یا تعطیلی مدارس به هنگام بارش برف به خوبی مشاهده می کنیم که این موارد بیانگر میل محدود دانش آموزان به حضور در مدارس است زیرا تصور می کنند زندانی را با عنوان کلاس درس برایشان ایجاد کرده ایم و او باید ساعاتی را در این زندان سپری کند.
معلم در چنین کلاس درسی که اوصاف آن بیان شد، باید به تدریس مطالب بپردازد و از این فعالیت نتیجه کسب کند زیرا در ارزشیابی ها نتیجه معلم مورد پرسش واقع می شود. معلم همچنین از سوی دیگر با دانش آموزانی مواجه می شود که در مدرسه انگیزه های دیگری دارند و بر این اساس به طور طبیعی در کلاس تنش هایی ایجاد می شود.
کلاس های پرتنش درسی در حالی برگزار می شود که معلم باید از چنان آرامش روحی و روانی برخوردار باشد که هرگز مجال استفاده از ابزار تنبیه را پیدا نکند اما متاسفانه همانگونه که ممکن است پدر و مادر در مواردی فرزند عزیز خود را تنبیه کنند و بعضا حرف هایی به او بزنند که به هیچ وجه آن ها را باور نداشته باشند، ممکن است معلم نیز در شرایطی قرار بگیرد که منجر به ایجاد درگیری های لفظی بین او و دانش آموز شود.
ابزارهایی که آموزش و پرورش برای کنترل معلم در اختیار دارد بیانگر این نکته است که به طور یقین مقررات ابزار مناسبی برای کنترل معلم به شمار نمی رود زیرا هنگامی که معلم سر کلاس حاضر می شود، در این محیط از قدرت تام برخوردار است.
با توجه به قطع رابطه صف و ستاد، بی اعتمادی های تاریخی که بین صف و ستاد به معنای معلمان و ادارات آموزش و پرورش ایجاد شده، بخشنامه هایی که اصلا توسط معلم رؤیت نمی شود و اگر هم رؤیت شود نسبت به آن ها بی اعتنایی صورت می گیرد یا به تمسخر گرفته می شود (به دلیل اینکه احساس می کنند عده ای بدون آگاهی داشتن از کلاس درس و مشکلات آن، شرایط معلم و شرایط مدرسه بخشنامه ها را صادر می کنند)، حتی با صدور صدها بخشنامه به مدارس و در نظر گرفتن مقرراتی برای تنبیه نیز امور اصلاح نمی شود.

بنده معتقدم رفع مشکلات معلمان و نسل جدید باید به دغدغه ای برای مسئولان تبدیل شود که متاسفانه در حال حاضر چنین دغدغه ای وجود ندارد. تا هنگامی که ما چنین وضعیتی را تجربه می کنیم شرایط حتی روز به روز بدتر می شود. یکی از مهمترین مسائل در جهت برطرف کردن این مشکل رفع دغدغه مالی معلمان است.

باید توجه داشته باشیم معلمی شغل دوم بسیاری از معلمان به شمار می رود و بارها این نکته را مورد تاکید قرار داده ام که تعداد بالایی از آن ها به معلمی به عنوان شغل اصلی شان نگاه نمی کنند زیرا شغل اصلی فرد شغلی است که از آن کسب درآمد داشته باشد در حالی که هم اکنون حقوق معلمان ما حدود یک میلیون تومان است که با شرایط فعلی چنین رقمی زیر خط فقر محسوب می شود و خوش شانس ترین معلمان ما افرادی هستند که شغل دوم و سومشان نیز در حوزه آموزش سپری می شود.

در این روند امکان صرف توان اصلی معلم در مکانی که به عنوان منبع اصلی درآمد وی محسوب می شود نیز وجود دارد مانند زمانی که بیشترین توان و انرژی معلم در تدریس خصوصی صرف می شود. از این منظرمعتقدم فردی که شغل اصلی اش معلمی نیست نمی تواند در کلاس به اجرای این شغل بپردازد و تا هنگامی که دغدغه های فرد برطرف نشود شاهد افزایش تنش بین معلمان و دانش آموزان هستیم. باید توجه داشته باشیم در بروز تنش های کلامی و سپس خشونت فیزیکی تنها عوامل بیرونی تاثیرگذار نیستند بلکه در روند گزینش ها، تمامی عوامل را مدنظر قرار نداده ایم به این معنا که متاسفانه در این مبحث به جای توجه کردن به توانایی های فرد، تنها گزینش های ایدئولوژیک را مورد توجه قرار داده ایم.

چنین موضوعی در حالی اتفاق می افتد که فرد باید ازصلاحیت های معلمی برخوردار باشد. صبر و قدرت تحمل بالا از مواردی است که هیچگاه در روند گزینش ها مورد توجه قرار نمی گیرد. البته شاید برخی از شاخص ها به لحاظ کمی قابل اندازه گیری کردن نباشد اما به طور یقین بخش هایی تخصصی که بتوان از آن ها در امر گزینش استفاده کرد نیز وجود دارد.

در این عرصه می توان جدا از بحث بررسی باورهای ایدئولوژیک، از حضور روان شناسانی برای سنجش توانایی های روحی فرد استفاده کرد. متاسفانه بسیاری از افرادی که شغل معلمی را عهده دار شده اند، در مرحله آخرین انتخابشان به این شغل روی آورده اند. بدین ترتیب حساس ترین شغل را به افرادی سپرده ایم که هنگامی از همه جا درمانده شدند، به این حرفه روی آوردند.

بیشترین تعداد آقایانی که معلم هستند پیش از روی آوردن به این شغل، برای پیدا کردن حرفه ای دیگر به هر دری می زنند اما زمانی که پاسخی دریافت نمی کنند به معلمی روی می آورند. آموزش و پرورش جزو معدود مکان هایی است که پیش از امتحان کردن افراد، آن ها را سر کلاس می فرستند به این معنا که معلم تازه کار روی دانش آموزان تجربه کسب می کند.
در آموزش و پرورش به محض صورت گرفتن گزینشی ایدئولوژیک و جذب نیرو، فرد حتی بدون داشتن صلاحیت ها و انگیزه های معلمی سر کلاس فرستاده می شود.

روند گزینش معلمان چگونه است ؟ آیا در این روند گزینش به اصول روان شناسی و قابلیت هایی همچون هوش اخلاقی نیز توجه می شود؟
گزینش های فعلی تنها براساس جنبه های ایدئولوژیک انجام می شود و مکانیسم گزینش براساس هوش اخلاقی و مواردی از این قبیل را نداریم در حالی که باید ظرفیت های معلمان از جنبه های گوناگون مورد سنجش قرار بگیرد.

با توجه به تاکید امام خمینی(ره) بر ضرورت توام بودن آموزش و پرورش، به نظر شما آموزش در دانشگاه های تربیت معلم و فرهنگیان به چه صورتی باید انجام شود؟

در دانشگاه های فرهنگیان و تربیت معلم کتب معمولی را تدریس می کنند و موضوعی فراتر از تدریس کتب اتفاق نمی افتد همان گونه که در دانشگاه های معمولی نیز یکسری کتب مشخص تدریس می شود و دروس مورد آموزش نیز به جز برخی موارد خاص و در رابطه با دروسی مانند روش تدریس، مطالبی را که دربرگیرنده یکسری مفاهیم خاص تربیتی باشد را دربر نمی گیرد.

فردی که به این رشته علاقه دارد خود تمامی آموزش های لازم را می بیند زیرا آموخته های این دانشگاه ها صرفا در ارائه یکسری از کتاب ها خلاصه می شود

آیا جایگزین کردن تکنولوژی آموزشی به جای بخشی از تدریس های کلیشه ای و اختصاص وقت معلمان به تمرین و خلاقیت پروری، ارزشیابی و هدایت تحصیلی در کلاس های درس نمی تواند سود دوچندانی برای دانش آموزان و معلمان داشته باشد و هم رضایت شغلی و هم رضایت تحصیلی را برآورده کند؟
استفاده از تکنولوژی آموزشی در برخی از مدارس و به کمک اولیا به صورت نمادین انجام شده است اما اصل این اتفاق در واقعیت تاکنون رخ نداده است و در این زمینه پیشرفت بسیار کمی صورت گرفته است. با توجه به مسیر ترسیم شده بعید می دانم به نقطه ای برسیم که استفاده از تکنولوژی های آموزشی در مدارس فراگیر شود و در یک چشم انداز تعیین کنیم که مدارس ما به نقطه هوشمندسازی رسیده اند. برخورداری مدارس کشورمان از سیستم های رایانه ای و توجه به این موضوع که دانش آموزان متناسب با تکنولوژی آموزشی صحیح مسیر درسی خود را طی کنند، هم اکنون در مسیر ترسیم شده آموزشی مان وجود ندارد. در روند بروز چنین اتفاقی شاید در هر منطقه یک مدرسه را در این زمینه به عنوان الگو قرار داده و هزینه تامین این امکانات را نیز اولیا تامین کرده باشند.
می توان گفت در صورت جایگزین شدن بخشی از تکنولوژی آموزشی به جای فرآیند تدریس، به طور یقین ابزار آموزشی می تواند دست آموزگار را برای انتقال مطلب باز بگذارد و چنین ابزاری هر چقدراز جاذبه بیشتری برخوردار باشد، طبیعتا توجه دانش آموز را بیشتر جلب می کند.
متاسفانه در این زمینه معلمان از دانش آموزان جلوتر نیستند که به این وسیله بتوانند جاذبه ایجاد کنند و همچنین ابزاری که در مدارس با توجه به بودجه آموزش و پرورش تهیه می شود نیز توان جذب دانش آموزان را ندارد زیرا هم اکنون دانش آموزان در منازل خود جدیدترین ابزارها و نرم افزارها را در اختیار دارند و تنها ابزارهایی مانند یک کامپیوتر ساده نمی تواند برای آن ها جذابیت ایجاد کند.
مادامی که چنین روندی طی می شود، طبیعتا نتیجه موردنظر به دست نمی آید. به طور یقین اگر یک معلم مانند معلم جغرافیا با ابزاری فراتر و پیشرفته تر از یک کره جغرافیایی، در جهت آموزش پیش برود توان بالاتری جهت جذب دانش آموزان خواهد داشت. اگر در زمان فعلی یک معلم در مدت زمان یک ساعت و نیم کلاس درس تنها 15 دقیقه توان جلب حواس دانش آموز را داشته باشد، با استفاده از ابزار آموزشی و همچنین بهره گیری بیشتر از تکنولوژی آموزشی این مدت زمان تا میزان قابل توجهی افزایش پیدا می کند.
به میزانی که ابزار آموزشی قدرتمندتر باشند، میزان جلب توجه دانش آموزان و به تبع آن امکان انتقال صحیح تر مطلب بیشتر فراهم می شود. آموزشی متناسب که در آن تمامی موارد صحیح آموزی از جمله به کارگیری ابزار آموزشی به کار گرفته می شود، مورد استقبال جامعه فرهنگیان و دانش آموزان قرار می گیرد.

آیا تاکیدی که امام خمینی (ره) در دیدار با آقای دکتر اکرمی بر ضرورت توام بودن آموزش و پرورش داشتند، در سیاست گذاری های کلان کشور در عصر حاضر نیز احساس می کنید؟
دراین زمینه دو دیدگاه داشتیم به این معنا که در اوایل انقلاب آموزش و پرورش را به دو قسمت تقسیم کرده بودند که بخشی از امور شامل امور پرورشی و بخش دیگر شامل امور آموزشی بود. چنین تقسیم بندی باعث شده بود معلمی که سر کلاس حاضر می شود تنها این تصور را در ذهن داشته باشد که وظیفه آموزش مطالب تعیین شده را بر عهده دارد و وظیفه پرورشی بر عهده فردی دیگر است.
در دوره اصلاحات چنین اتفاقی رخ داد به این معنا که بخش پرورشی را با بخش آموزشی ادغام کردند و دیگر چیزی به عنوان معاونت پرورشی وجود نداشت. انگیزه ای که از انجام این کار عنوان شد این بود که امر پرورش بر عهده تمامی معلمان است نه تنها مربیان پرورشی. به عنوان نمونه معلمی که فیزیک تدریس می کند در خلال درس خود باید اشاره ای به مباحث خداشناسی نیز داشته باشد چه بسا پذیرش دانش آموزان از آن معلم بسیار بیشتر از معلمی باشد که تنها برای آموزش امور پرورشی حقوق دریافت می کند.
به نظر می رسد ترکیب امور آموزشی و امور پرورشی فعالیتی مناسب بود تا معلمان به این باور دست پیدا کنند که کارمند آموزش و پرورش هستند و اگر این مسیر به درستی طی می شد و ادامه پیدا می کرد هم اکنون شاهد بروز اتفاقات بسیار خوبی در این زمینه بودیم اما پس از دوره اصلاحات چنین محوری از بین رفت و به این نقطه رسیدیم که معاونت پرورشی از معاونت آموزشی جدا شد. با توجه به شرایط بیان شده، معلم برای خود تنها یک مسئولیت قائل است و آن انجام دادن تکلیف آموزشی و تدریس مربوط به خود است.

در کتب دین و زندگی پیش از انقلاب شاهد مباحث عمیق اخلاقی بودیم که به قلم شهید باهنر و شهید بهشتی به رشته تحریر در می آمد در حالی که در کتب دین و زندگی جدید چنین مباحثی به چشم نمی خورد و یا اگر وجود داشته باشد نیز به حدی کوتاه وگذرا به آن پرداخته شده که به هیچ نحو تفکر دانش آموزان را درگیر نمی کند. با توجه به اینکه رشته تحصیلی شما دینی عربی بوده است، دلیل بروز چنین اتفاقی را در چه امری مشاهده می کنید؟
تصور بنده از بروز چنین اتفاقی حرکت مؤلفان کتب بینش دینی به سمت سیاست زدگی است. در چنین حالتی بخش عمده محتوای کتاب های دینی در مدارس اکنون به یکسری مسائل که اغلب از جنبه حاکمیتی برخوردار است، می پردازد و جنبه عقیدتی و اخلاقی در چنین آثاری به حاشیه می رود.
پرداختن به مسائل حاکمیتی در کتب بینش دینی مشکلی است که هم اکنون به آن دچار هستیم و این اتفاق در حالی رخ می دهد که مؤلف به دنبال تربیت شهروندی خوب با توجه به اصول اسلامی نیست بلکه در پی آن است تا شهروندی را تربیت کند که در خدمت یک ایدئولوژی خاص قرار بگیرد در حالی که واقعیت بر این نکته استوار است که کتب دینی قصد تربیت فردی متدین و معتقد به نظام اسلامی را دارد.
چنین کتاب هایی برای جا انداختن قالب مورد نظر، مجبور به صرف نظر از بسیاری آموزه های دینی است. طبیعتا یکی از دلایل بروز چنین مشکلی این است که مؤلفان فعلی با مؤلفان پسش از انقلاب و اوایل انقلاب تفاوت دارند و در شرایط آن ها نیز زندگی می کنند.
مؤلفان پیش از انقلاب از هر نظر موجه بودند ولی مؤلفان کنونی نه چنین توانایی هایی را دارند و نه اهداف مؤلفان پیش از انقلاب را دارند.

برنامه هایی که تحت عنوان برنامه های پرورشی از آن ها نام برده می شود را در مدارس در چه سحطی ارزیابی می کنید؟ آیا این برنامه ها به مرحله عمل رسیده یا تنها در حد صحبت باقی مانده است؟
انقطاعی که پس از دوره اصلاحات (در چهار سال دوم دولت آقای خاتمی) بین واحد آموزشی و پرورشی به وجود آمد موجب بروز مشکلاتی شد. در مقطع ابتدایی رابطه ای بسیار خوب بین معلمان و دانش آموزان برقرار بود و در محیط های سنتی نیز این ارتباط کماکان حفظ شده است اما هر چقدر مقطع بالاتر می رود و محیط تغییرمی کند، چنین ارتباطی کمرنگ و کمرنگ تر می شود.
اگرچه ممکن است معلم پرورشی موردنظر از تمام توانایی خود برای انتقال مباحث دینی و پرورشی استفاده کند اما در بحث ارتباط و باورهای دانش آموز مشکل پیدا می کند و بر این اساس موفقیت چندانی حاصل نمی شود و به همین دلیل است که هر چقدر سطح تحصیلی دانش آموزان بالاتر می رود تاثیر این آموخته ها کمرنگ تر می شود به طوری که باور بسیاری از افراد حول این محور می چرخد که مدرسه و سپس دانشگاه به جای اینکه دانش آموزان را دیندار تربیت کند، آن ها را لائیک و سکولار تربیت می کند که این موضوع هیچ ارتباطی به شخص مربی ندارد.
نباید فراموش کنیم که نحوه تربیت و شکل گیری عقاید در افراد در مدرسه ها، به مربی مربوط نمی شود زیرا او تمامی تلاش خود را برای انتقال آموخته هایش به کار گرفته است و هزاران عامل به یکدیگر پیوند می خورند تا چنین امری به وقوع بپیوندد.

انتهای پیام

دیدگاه شما