مراسم بزرگداشت شهید احمد زارعی شاعر و نویسنده انقلاب اسلامی، شب گذشته در تالار سلمان هراتی حوزه هنری با حضور جمعی از شاعران از جمله، علیرضا قزوه، ساعد باقری،سیدعبدالله حسینی و سهیل محمودی و همچنین محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری برگزار شد.
شکر ایزد که میان من و او صلح افتاد!
گردهمایی سه چهره ای که در هفتههای اخیر درگیر منازعاتی کلامی بر سر «خانه شاعران ایران» بودند در کنار یکدیگر از جمله حواشی مهم این مراسم بزرگداشت بود. منازعاتی که با سخنرانی علیرضا قزوه، نویسنده و شاعر انقلاب اسلامی در مراسم بزرگداشت عمران خلیلی در خصوص فتنه ساز بودن «خانه شاعران» و لزوم تعطیلی یا ایجاد تغییراتی در آن و همچنین چند اتهام اقتصادی و اخلاقی که وی به مدیران این نهاد زد، شروع شد و در پی آن چند نامه و بیانیه از سوی دو طرف به خصوص از سوی هیئت مدیره انجمن شاعران ایران علیه طرف مقابل صادر شد به طوری که در ادامه هیئت مدیره انجمن شاعران ایران، علیرضا قزوه را به تهمت و افترا متهم و وی را به شکایت تهدید کرد. این درگیری و منازعات کلامی واکنش هایی را هم از خارج مجموعه به دنبال داشت و خیلی از افراد در واکنش به این منازعات یادداشتها و مصاحبه هایی را انجام دادند از جمله یادداشت عبدالجبار کاکایی، که در آن سعی بر این بود که به نوعی میان این شاعران انقلاب میانجیگری انجام شود تا بلکه این درگیری های صنفی، پایان یابد.
اما در شب گذشته در یک اتفاق عجیب، هر دو طرف اصلی این منازعات یعنی علیرضا قزوه و ساعد باقری به عنوان نماینده های ادبی دو نهاد حوزه هنری و خانه شاعران ایران در کنار یکدیگر در مراسم بزرگداشت احمد زارعی به میزبانی حوزه هنری، قرار گرفتند و به نوعی مراسم بزرگداشت زارعی به مراسم آشتیکنان دو طیف شد. اختلافاتی که بعد از انتخابات سال 88 و در پی جهت گیری های سیاسی دو طرف در خصوص نامزدهای انتخاباتی، شروع شد؛ تا انتخابات سال 92 ادامه یافت. بعد از انتخابات سال 92 و در میهمانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرفین در کمال ناباوری بعد از چندین سال زیر یک سقف شعرخوانی کردند.
روال عادی این جهت گیری های سیاسی ادامه داشت تا زمانی که علیرضا قزوه اظهارات مذکور را در خصوص خانه شاعران در تریبون رسمی انجام داد و تنش میان این دو طیف تندروی ادبی-سیاسی بیشتر شد تا شب گذشته که هر دو طرف در مراسم بزرگداشت زارعی حاضر شدند و اظهاراتشان در خصوص این اتفاقات به طوری بود که همه متوجه شدند آتش بسی این میان صورت گرفته است به طور مثال ساعدی باقری، یکی از طرفین این منازعات در مراسم دیشب گفت: "غریبهها گمان نکنند از نمد دعوای شاعران کلاهی نصیب آنها میشود".
در این میان اما تنها بازندهی این منازعات، کسانی بودند که به پیروی از هر یک از دو طرف، در فضاهای مجازی انواع توهینها را به یکدیگر انجام دادند. این صلح را البته باید به فال نیک گرفت و گفت که «شکر ایزد که میان من و او صلح افتاد»
سخنان این سه شاعر در مراسم بزرگداشت احمد زارعی به شرح زیر می باشد:
باقری: غریبهها گمان نکنند از نمد دعوای شاعران کلاهی نصیب آنها میشود
ساعد باقری در این مراسم ضمن اشاره به ویژگیهای خُلقی زندهیاد زارعی گفت: برای دوست و برادر عزیزمان احمد زارعی آرزوی بهرهمندی از ملکوت آرامش را دارم. وقتی سهیل محمودی پیشنهاد آمدن به این مراسم را داد، با او مخالفت کردم و گفتم که آمدن به آنجا برایم به دلایلی دشوار است. محمودی به من گفت که استخارهای بزن چون این مراسم برای اظهار همدلی با خانواده زارعی است. استخارهای زدم و آیات 15 تا 16 سوره حجر آمد.
وی ادامه داد: من زیاد با احمد زارعی ملاقات نداشتم، بیشتر او را با ارتباط میان سید حسن حسینی با وی میشناختم، اما آنچه که من از او درک کردم این بود که احمد سعه صدر داشت. سیدحسن حرفهایی داشت که بیشتر نزد محارم میزد، از این دست حرفها پیش احمد هم میگفت. این نشان از سعه صدر احمد بود.
این عضو خانه شاعران ادامه داد: از دستنوشتههای دوستان در مییابیم که احمد زارعی ادبیات را صرفاً برای ادبیات نمیدیده است، در اینجا فرصت را مغتنم میدانم و برادرانه توصیهای به شاعران جوانتر میکنم، باید کوشش کنیم تا آثارمان پیوند بیشتری با قرآن و احادیث داشته باشند، حداقل اگر در آثارمان نمایان نشد، در اقوال و سکناتمان مجسم باشد. این توصیه برای شاعری که خود را در نحله اصحاب قبیله میبیند راهگشا خواهد بود.
باقری به صحبتهای اخیر علیرضا قزوه در خصوص خانه شاعران و اعضای هیئت مدیره آن، جملاتی زیبا ارائه کرد و افزود: غریبهها، آنها که توبهنامه محضری ما از مسلمانی را میطلبند، گمان نکنند از نمد دعوای ساعد باقری با قزوه کلاهی نصیب آنها خواهد شد. امیدوارم خداوند آنچه نیت صاحب دل است، بر زبانشان جاری کند. انس و الفت ما با احادیث و قرآن در مواقعی اینچنینی کارساز خواهد بود. در این مواقع راههای مختلفی را پیش روی ما قرار دادهاند.
قزوه: شهید احمد زارعی از سرداران فرهنگی ما محسوب میشود
علیرضا قزوه مدیر مرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری در ابتدای این مراسم ضمن اشاره به اینکه از سالهای حدود 62 شهید زارعی را میشناسم، اظهار داشت: حدود 30 سال پیش و از سال 62 شهید احمد زارعی را میشناسم، او فردی است که تاثیرات بسیار ماندگاری در زندگی بنده داشته و جزء چهرههای تاثیرگذار و از سرداران فرهنگی ما در دو جبهه جنگ و فرهنگی محسوب میشود او در عملیاتها نقش فرماندهی داشت و در عرصههای فرهنگی همواره طرحهای تازه ارائه میکرد.
مدیر مرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری بیان کرد: بزرگترین دستاورد شهید زارعی که در افواه به نام شهید زارعی یاد میشود شکل گیری مجلات سپاه بود.
وی ادامه داد: احمد بعنوان تاثیرگذارترین شاعر در شکلگیری کنگرههای شعر جنگ شمرده میشود، در نخستین کنگره در کنار طراحی و دعوت از اساتید دانشگاه برای حضور در مناطق عملیاتی در کنار شاعرانی چون محدثی خراسانی، اسماعیل علیمی و فرهیختگانی چون کمری حضور داشت گاهی اگر ضروریت پیدا میکرد گونی خاک را حمل میکرد و سنگر میساخت.
به گفته قزوه، احمد هم فرزندان خوب و هم دوستان خوبی داشت و امروز میبینیم در میان فرزندانش هم شعر و ادبیات وجود دارد و هم دوستانش همواره به یاد او هستند.
وی ضمن یاد کردی از این شاعر تصریح کرد: آقای زارعی هرگز به سفر حج مشرف نشده بود، اما روزی بنده در سفر حج و در عرفات خواب او را دیدم که او میگفت من هم آمدهام اینجا زیارت. چند ماه بعد زارعی در بیمارستان خاتم الانبیا بستری شد، خواب را برایش تعریف کردم اشک در چشمانش جاری شد گویی احساس را داشت که به این سرزمین مشرف شود.
این شاعر در ادامه خاطرهای از تنها دیدار خود با امام راحل تعریف کرد و اضافه کرد: یک کارت ملاقات با امام داشتم اما آقای زارعی میگفت باهم برویم، به او گفتم من فقط یک کارت دارم، گفت برویم مشکلی پیش نمیآید و همینطور هم شد، خیلی راحت عبور کردیم و تنها دیدار تاریخی بنده با امام در کنار شهید زارعی شکل گرفت.
محمودی: «احمد زارعی» بیشتر ذهنیت فاضلانه داشت، اما چندان فاصلهای میان هنر و ادبیات نگذاشته بود
محمودی سخنان خود را با اشعاری از علامه اقبال لاهوری آغاز کرد و گفت: من از احمد خاطرات پراکنده، اما خوبی دارم. روشنترین خاطرهای که از او در ذهنم مانده، چند نوبت زیارت با صفای آستان مقدس علی ابن موسی الرضا(ع) است؛ حال و ادب شرفیابی احمد به آن آستان مبارک برایم جالب بود.
این عضو خانه شاعران تصریح کرد: آخرین دیدار در ساعات پایانی عمر او برایمان میسر نشد، اما در تابستان سال 71 یا 72، زمانی که یک هفتهای از سوی روزنامه اطلاعات در مشهد بودیم، با او در صحن و سرای رضوی سیر میکردیم، سه شبانه روز من با او در این حرم بودم و این خاطرات زیبایی است که من از او دارم.
محمودی با تاکید بر اینکه حال و سلوک احمد در آنجا برایم جالب بود، اضافه کرد: تمام وجود احمد، حسن نیت به طرف مقابلش بود. امروز اگر کسی به روی شما لبخند بزند، نمیدانید که در ذهنش راجع به شما چه فکری میکند. به قول فروغ شاید دارد در ذهنش طناب دار شما را میبافد، اما احمد اینگونه نبود.
وی به مطالبی پیرامون مرحوم زارعی اشاره و تاکید کرد: احمد کسی بود که فکر میکرد هر کسی برای زبان فارسی، دفاع مقدس و ... دغدغه داشته باشد، اهل قبله است و چه مثل او بیندیشد چه نه، حرمت او را باید حفظ کرد. ادب کردن نسبت به اهل قبله شاخصه اصلی او بود. گاهی بیحرمتی وجه رایج روزگار میشود. امروز ما نیازمند نگاه احمد هستیم.
عضو خانه شاعران ابراز داشت: نکته دیگر این بود که او قلبش برای ادبیات میتپید. او وجودش به مسلمانی آراسته بود و مسلمانی را به دور از ادبیات نمیدانست. فاصلهای میان آن اندیشه و این دلمشغولیها نداشت.
این شاعر با بیان اینکه «احمد زارعی» بیشتر ذهنیت فاضلانه داشت، اما چندان فاصلهای میان هنر و ادبیات نگذاشته بود و پیوند این دو بخشی از باورهای دینیاش بود، اندیشه احمد ربطی به پیشهاش نداشت. سعه صدر و صفای روح داشت و بیشک به خاطر خدماتش به اهل قبله، جبهه و جنگ آمرزیده و با اولیای حق محشور است.