رضا فرجی دانا، وزیر علوم، در گفتگویی با اعتماد به وضعیت دانشگاهها در لایحه بودجه 93 پرداخته است.
شما برای اصلاح بودجه دانشگاهها چه پیشنهادی دارید؟
بودجه دانشگاهها بر اساس احکام قانونی باید به صورت سرانه پرداخت شود. بودجه سرانه مکانیسمی است که از سال 83 مورد مطالعه قرار گرفت و در سال 84 عملیاتی شد اما کم کم نظام بودجهریزی به شکل سنتی خودش برگشت و به این سمت رفت که هر سال یک مقدار افزایش نسبت به سال پیش از آن داشته باشد. در حال حاضر برای برگشتن به احکام قانونی قرار است مجددا به صورت سرانهیی این بودجه را به دانشگاهها تخصیص دهیم.
یعنی در بودجه 93 بودجه دانشگاهها به صورت سرانهیی اصلاح میشود؟
بله این حکم قانون و برنامه چهارم توسعه است که باید قبلا اجرا میشده است. این روش نوعی بودجهریزی عملیاتی است. یعنی دانشگاه بابت کاری که برای دولت انجام میدهد از دولت بودجه میگیرند. امسال هم بنا بر تقسیم بودجه به صورت سرانه بوده است و این موضوع حتی اگر تا الان هم محقق نشده در اصلاحیه بودجه در مجلس صورت میگیرد.
در لایحه بودجه 93 دانشگاهها نسبت به سال گذشته چندان افزایشی نداشته است، این در حالی است که براساس محقق نشدن اعتبارات سال گذشته، دانشگاهها با مشکلات مالی زیادی رو به رو هستند، برنامه شما در این زمینه چیست؟
کل بودجه آموزش عالی در بودجه دولت بودجه بزرگی نیست. بنابراین به دلیل انقباضی بودن بودجه دولت در سال جاری بودجه دانشگاهها افزایش قابل ملاحظهیی نداشته و سهم بالایی به آموزش عالی خصوصا در بخش پژوهش اختصاص داده نشده است. ما امیدواریم این سهم ارتقا پیدا کند. همچنین ما برنامه داریم به دانشگاهها براساس عملکرد، بودجه پژوهشی اختصاص دهیم. یعنی دانشگاههای برتر بودجه پژوهشی بالاتری خواهند گرفت. البته چون در لایحه بودجه فعلی این تفکیک صورت نگرفته است، قابلیت قضاوت ندارد.
بررسی لایحه بودجه سال 93 دولت نشان میدهد توزیع بودجه بین دانشگاهها چندان عادلانه و براساس رتبه و مرتبه علمی دانشگاهها نیست. راه حل شما برای این موضوع چیست؟
یک نکته درباره قضاوتهای مطبوعاتی درباره بودجه دانشگاهها این است که برای مقایسه بودجه، بودجه اختصاصی و بودجه عمومی از دولت را جمع میزنند. در حالی که بودجه در نظر گرفته شده از درآمد عمومی دولت را باید با هم مقایسه کنند. این بودجه به طور متوسط نسبت به سال گذشته 13 درصد رشد داشته است. البته این 13 درصد بین دانشگاهها متفاوت است و از 12 درصد تا 20 درصد افزایش را در دانشگاهها داشتیم. به عنوان نمونه پیام نور اصولا بودجه دولتی نمیگیرد و به صورت درآمد هزینهیی است. فقط درآمد خودش را هزینه میکند. یعنی اگر 1000 میلیارد تومان بودجه دارد این مبلغی است که از شهریهها به دست آورده است. یا دانشگاه تهران بودجهیی که از درآمد عمومی میگیرد بودجهیی است که از طرف دولت داده میشود. اگر این موارد را مقایسه کنیم میبینیم بودجه پیام نور از بخش بودجه دولتی هیچ است و بودجه دانشگاه تهران بیش از 200 میلیارد تومان. درآمد اختصاصی دانشگاه را نباید به عنوان بودجه دانشگاه حساب کنیم و بگوییم بودجه دانشگاه تهران 550 میلیارد تومان است. این مبلغ، جمع درآمد اختصاصی دانشگاه تهران و سهم این دانشگاه از بودجه عمومی دولت
است.
برنامه شما برای افزایش استقلال دانشگاهها با توجه به تاکیدات برنامه توسعه چیست؟
دادن اختیارات به هیاتهای امنا بر اساس قانون برنامه چهارم و مفاد 49 و بند ماده 20 قانون پنجم. براین اساس دانشگاهها همه امور خود را از تشکیلاتی، اداری، مالی باید برنامهریزی کنند و مصوبات آن را انجام دهند. وزارت علوم اختیاراتی که از دانشگاهها گرفته شده را برمیگرداند. برنامه ما این است که هیاتهای امنا را به عنوان مرجع در امور قرار خواهیم داد و سعی کنیم دانشگاه را به یک دانشگاه پاسخگو تبدیل کنیم.
منبع: اعتماد