جماران: «از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین بشود» (صحیفه امام، 8/61) این جمله عمق نگاه امام به دانشگاه را نشان میدهد. امام با پیوند نهاد دانشگاه و حق تعیین سرنوشت میخواهد بگوید سرنوشت ملت را نه نهاد قدرت و نه نهادهای دیگر که دانشگاه تعیین میکند. امام دانشگاه را زیربنای جامعه میداند: «دانشگاه مبداء همه تحولات است» (صحیفه امام، 8/64) و سهمی اساسی در سعادت جامعه به دانشگاه میبخشد. افزون بر سخنان حکمیانه بسیار، رابطه دقیق و عاطفی امام با دانشگاهیان نیز جای تامل بسیار است. تبیین این رابطه و آن نگاه، در شرایط کنونی از آن حیث بیشتر حائز اهمیت است که در سال های اخیر نهاد دانشگاه در ایران حداقل به لحاظ کمی بسیار گسترده و بزرگ شده است و اکثر جوانان، دوران دانشگاهی و دانشجویی را تجربه می کنند. شصت سال پس از شهادت سه آذر اهورایی در 16 آذر 32، به بهانه روز دانشجو، در اقتراحی اختصاصی به تبیین نگاه امام به دانشگاه، نقش دانشگاه و دانشجو در جنبشهای اجتماعی و سیاسی مختلف از جمله انقلاب اسلامی پرداخته ایم تا از این رهگذر وضعیت نهاد دانشگاه در شرایط فعلی را آسیبشناسی کنیم. استقلال دانشگاه ها، سیاستگذاری علمی، سیاستورزی دانشجویان در دانشگاه، امنیتی شدن فضای دانشگاه، پولی کردن برخی دانشگاه های سراسری و ... از جمله مسالههای دانشگاهِ امروزی است. در اقتراحِ «دانشگاه، محلی برای تعیین سرنوشت ملت» به گفتگو با بیش از بیست نفر از مدیران ارشد دانشگاهی، صاحبنظران، اساتید و همچنین فعالان دانشچویی نشستهایم که به ترتیب منتشر میشود. آنچه میآید گفتگوی جماران با دکتر علیمحمد حاضری، استاد جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس است که در پی میآید.
جماران -حسن مخترع: استقلال از نظر امام یکی از سه شعار اصلی نظام جمهوری اسلامی است. (استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی). امام استقلال را در تمامی سطوح، سازمانها. دستگاهها و بالطبع دانشگاهها و مراکز پژوهشی و علمی یک اصل خدشه ناپذیر میداند. دانشگاه مستقل یعنی چه؟ آیا این استقلال از نهاد قدرت داخلی است یا ابرقدرتهای خارجی؟ جایگاه اندیشه و تفکر در دانشگاه مستقل، رابطه ایدهآل قدرت و دانشگاه مستقل و نقد وضعیت موجود، محورهای گفتگوی ما با دکتر علی محمد حاضری، مدیرگروه جامعه شناسی پژوهشکده امام خمینی(س) است که در آستانه روز دانشجو انجام داده ایم.
استقلال دانشگاه به صورت کلان، یعنی استقلال از هر عاملی که تفکر و اندیشه را محدود می کند
امام بارها در صحبتهای خود از استقلال دانشگاهها سخن به میان می آورد. استقلال دانشگاه مد نظر امام چه استقلالی بود؟ اگر صحبت آن روز امام را امروزی تر تحلیل بکنیم به چه تحلیلی خواهیم رسید؟
امام وقتی صحبت از استقلال دانشگاهها میکردند از این زاویه قابل بررسی است که زمان قبل از انقلاب و دوران رژیم پهلوی دانشگاهها استقلال کافی در چون و چرا کردن سرنوشت کشور نداشتند. یعنی هم از بعد علمی هم از ابعاد دیگر استقلال کافی نداشتند. به من نظر من استقلال دانشگاه مد نظر امام، استقلال در دستیابی به اطلاعات، دانش، علوم و معارفی بود که به دانشگاهیان شناخت و آگاهی میداد در نقد دشمنان و منافع استعماری حاکم بر آن دوران بود. در حقیقت یکی از اساسی ترین راههای وابسته نگه داشتن کشور، وابسته نگه داشتن دانشگاه های آن کشور است. حالا اگر ما بخواهیم جوهره این کلام امام را تفسیر بکنیم به این خواهیم رسید که استقلال دانشگاه به صورت کلان، یعنی استقلال از هر عاملی که تفکر و اندیشه را محدود می کند.حالا در دانشگاههای آن دوره این عامل محدود کننده می توانست قدرت های خارجی استعماری باشد و یا یک نهاد قدرتی در داخل باشد که اگر جلوی آزاداندیشی، تفکر خلاقانه و نقد قدرت را میگرفت. به عدم استقلال دانشگاه منجر می شد.
آقای دکتر وقتی دانشگاههای ما از لحاظ مالی، مدیریتی و سازمانی وابسته به دولت و نهادهای قدرت هستند، چطور می شود استقلال فکری و مدیریتی دانشگاه را تضمین و برقرار کرد؟
به هر حال اینکه در نظامهای حکومتی جدید بعضی از کارکرد حکومتها، تامین منابع مالی نهادهای علمی، آموزشی وفرهنگی است، این در واقع یک اصل پذیرفته شده است.البته میزان کمک مالی در دولتهای مختلف فرق میکند. ممکن است در جایی دانشگاه میزان کمی از منابع مالی خود را از ردیف حمایت دولت تامین کند و بقیه را به صورت غیردولتی تامین کند.ولی به هر حال در ساختار بسیاری از دولت های مدرن این مسئله جا افتاده است. اما این موضوع دلیلی نمیشود که دانشگاه به سفارش دولت بیندیشد و کار بکنند. در حقیقت حداکثر در این حوزه ها دولت ها یک سری سیاست گذاریهای خیلی کلان را انجام میدهند. و استقلال اداری علمی نظام دانشگاهی تقریبا در همه دولتهای مدرن به رسمیت شناخته شده است. البته دولت های غیر پاسخگو و توتالیتر، نگاه کارفرمایانه و سفارش دهنده اندیشه به دانشگاهها دارند.
با این حساب شما میفرمایید حمایت مالی دانشگاهها از جانب دولتها مجوز لازم برای دخالت مستقیم در امور دانشگاهها را به دولت اعطا نمیکند. حالا چه ساز و کارهایی برای حفظ استقلال و عدم دخالت دولت در امور دانشگاهها لازم است که این اتفاق نیفتد؟
طبیعی است که یک بخشی از آن را باید ساختار حقوقی و قوانین و مقررات تامین بکند. ولی بخش مهمتر در این زمینه، مشی عمومی دولتهاست. این برعهده دولتهاست که چقدر نگاه و رابطهشان با جامعه و مردم در رابطه با نهادهای علمی، نگاه آمرانه و اجیر کننده باشد که دانشگاه را مزد بگیر خودشان فرض کنند یا نکنند و استقلال دانشگاه و مردم را به رسمیت بشناسند. در واقع هر چه دولتها در خاستگاه کلانشان دموکراتیک تر باشند و خود را پاسخگو بدانند جزیی از آن پاسخگویی شان رعایت استقلال دانشگاهها است. آن چه مطالبات نهاد دانشگاه و فرهیختگان جامعه از دولت است، استقلال و آزادگی است. و اگر دولت ها، دولت هایی باشند که پاسخگو باشند و مطالبات فرهیختگان جامعه شان را به رسمیت بشناسند این استقلال تامین می شود. ولی اگر نه دولت های توتالیتر و غیر پاسخگو باشند، همان طور که در عرصه های دیگر پاسخگو نیستند در این عرصه هم ممکن است پاسخگوی مطالبات دانشگاهیان و فرهیختگان جامعه علمی نباشند. و نگاه کارفرمایانه و سفارش دهنده اندیشه به دانشگاه داشته باشند. یعنی مثل یک کارفرما به دانشگاه سفارش بدهند و از آن انتظار داشته باشند که آن طور که آنها می خواهند عمل بکنند.
دانشگاه هم مثل جامعه همواره از بی ثباتی ضربه میخورد
آقای دکتر با این حساب در کشور ما با تغییر دولتها که ممکن است مشی متفاوتی داشته باشند دانشگاه میتواند از لحاظ استقلال دچار تغییرات اساسی شود. مثلا با تغییر دولتها در سالهای گذشته فضای دانشگاهها منقلب میشد. این عدم ثبات و این تلورانس شدید، از لحاظ علمی و تاثیر گذاری دانشگاه چه ضربههایی میتواند به دانشگاه ها بزند؟
به نظر من از این جهت آسیب به دانشگاه تقریبا مشابه آسیبی است که در این شرایط به بقیه بخشهای جامعه وارد میشود. جامعه همواره از بیثباتی ضربه میخورد. همه بخشهای جامعه. حالا این هم در بیثباتی سیاستها هم در بیثباتی اجرای سیاستها صادق است. رشد و توسعه و افزایش بهره وری در شرایط با ثبات و همراه با آرامش است که نهادینه میشود. از این جهت دانشگاه هم مثل نهادهای اقتصادی و دستگاههای اداری هم همین آسیب را میبینند. البته چون نهاد علمی مثل دانشگاه خیلی دیر بازده هستند و در واقع محصول آن به کندی حاصل میشود. این تغییر سریع و عجولانه سلیقهای و شخصی و فردی در سیاستها و اجرای سیاستها، موجب آسیب به خلاقیتها و تولید علم و اندیشه میشود.
اشتباه ما این بود که با حذف رقیب از دانشگاهها باعث کاهش توان برهانی و استدلالی خودمان شدیم
با این تحلیلی که فرمودید ما از کجا میلنگیم که نتوانستهایم از اول انقلاب تا کنون این ثبات نسبی را در محیط دانشگاهها ایجاد کنیم؟آیا ساز و کارهای حقوقی ما در دانشگاه ها با این استقلال منطبق است؟
مهمترین دستاوردی که انقلاب به دانشگاهها داد یک نوع خودباوری و خروج از حس تحقیر ساختاری بود. آن چیزی که امام هم بارها به آن اشاره میکردند.طوری القا کرده بودند که ما با وجود آنکه 50-60 سال دانشکدههای پزشکی داشتیم باز هم برای کوچکترین جراحیهای ساده هم راه خارج را برای این جراحیها در پیش میگرفتیم. یا مثلا جدیترین نهاد علمی مان دانشگاه تهران که در سال 1312تاسیس شده بود تا سال انقلاب 45سال از تاسیس این دانشگاه گذشته بود ولی تا آن روز اهتمام و سرمایهگذاری لازم جهت توسعه تحصیلات تکمیلی نشده بود. یعنی هیچ اعتماد به نفسی در روند توسعه تحقیق محور در علوم پایه نداشتیم. دانشجوهای ما بعد از اتمام دوره لیسانس برای ادامه تحصیل مجبور به سفر به خارج میشدند. این در شرایطی بود که کشور در آن روز رابطه خوبی با کشورهای توسعه یافته داشت و منابع مالی نامحدودی هم داشت که حتی نمیدانست کجا باید خرج کند. ولی اصل این ایده که میتوانیم سطح آموزشی مان را تا عالی ترین سطح دکترا در داخل کشور ارتقا دهیم مربوط به حس خودباوری بود که انقلاب هدیه کرده بود. البته در دوره هایی بعد از انقلاب دچار افراط معکوس هم شدیم که تا مرکب مدرک فوق لیسانس خشک نشده کسانی مدرک دکترا می گرفتند.پس ما در درجه اول بخش عمدهای از آنچه که در علم و دانشگاه به دست آوردیم ناشی از حس خودباوری بود که انقلاب به ما داده بود. اما چیزی که ما را از تدبیر دور کرد این بود که ما آن روزهای اوایل انقلاب، دانشگاه را نهاد آزادی اندیشه و تفکر میشناختیم و میدانستیم. و نزد متفکران و ایدئولوگها مثل شهید مطهری اسلامی کردن دانشگاهها و رشد اعتقادی نهادهای علمی از طریق ایجاد محدودیت برای اندیشه های رقیب مد نظر نبود.بلکه تلاش و افزایش قدرت پاسخگویی به سوال ها و ابهامات ایدوئولوژیهای رقیب بود که اگر با این حس خودباوری همراه می شد در پاسخگویی و رقابت فکری و برهانی با ایدئولوژی رقیب، مشی موفقی میداشتیم. درحالی که اشتباه ما این بود که با حذف رقیب از دانشگاهها باعث کاهش توان برهانی و استدلالی خودمان شدیم و خود را از درون ضعیف تر کردیم. و جذابیت آنها را بیشتر کردیم و جوانان خودمان را به تفکر و اندیشههای آنها حریصتر کردیم. و در عدم حضور رقیب فکری و ایدئولوژیک باعث شد ما از لحاظ استدلالی نیاز به تقویت را حس نکنیم و تضعیف شویم همزمان این باعث این شد که برای دفاع از خودمان سپر امنیتی بگیریم تا سپر برهانی.
در این چند سال اخیر نهادهای مدنی نقاد و ناظر در دانشگاه ها را بر نتابیدیم و حذفشان کردیم
آقای دکتر فضای ایدهآلی که در زمینه فضای آزاد اندیشه و تفکر از اوایل انقلاب تعریف میکنید مستلزم چه چیزی بود؟و توسعه و تقویت تشکلهای دانشجویی تا چه حدی برای ایجاد و تداوم این فضا لازم میبود؟ به نظرتان تشکلهای دانشجویی از اوایل انقلاب تا کنون از لحاظ مشی و کارکرد چه روندی را طی کردهاند؟
ببینید اگر ارزش و اهمیت نقد را درست متوجه نباشیم و تشکلهای دانشگاهی را صرفا در مسیر حمایت تعریف کنیم به محض اینکه با نقد مواجه شویم فکر میکنیم که با کج کارکرد مواجه شدهایم و بعد به رفع این کارکرد کج مبادرت خواهیم ورزید. اتفاقی که بعد از اوایل انقلاب افتاد همین بود. به هر حال در یک شرایط خاص دوره جنگ بعد انقلاب فرهنگی تشکلهای دانشگاهی ما کارکرد حمایتی شان را از نظام و حکومت پررنگ کردند. اما بعد از جنگ و گذار از آن مقطع زمانی این تشکلها به هویت نقادیشان باز گشتند که این بازگشت به کارکرد انتقادی تشکلهای دانشگاهی به جای اینکه به فال نیک گرفته شود، باعث احساس خطر از جانب دولت شد. و این جا بود که وقتی فکر کردند این تشکل ها منحرف شدند شروع کردند به ایجاد تشکلهای حمایتی و فرمایشی و سفارشی یا تشکل های حکومتی موازی با این تشکل های دانشجویی که از طرف یکی از نهادهای قدرت حمایت میشدند. این در حالی بود که بعضی تشکلهای دانشگاهی رویکردی انتقادی داشتند. این باعث تقابل در دانشگاه ها شد. بعد هم همین تشکلهای دانشگاهی نقاد تحمل نشد و شروع کردیم به حذف و تعطیلی آنها. آن چیزی که عملا در این سالها اتفاق افتاد این بود که نهاد های مدنی نقاد و ناظر در دانشگاهها را بر نتابیدیم و حذف کردیم و تنها تشکل هایی باقی ماندند که کارکرد و جوهره وجودی شان حمایتی و تایید کننده ما بود. که کارکردی جز پرده پوشی و توجیه گری خطاهای ما نداشتند. در واقع جامعه دانشگاهی ما بیشتر تبدیل شد به تشکلها و نهاد های مدنی حمایت گر . و رویکرد نظارت و انتقادی تشکل های دانشجویی نسبت به قدرت، دچار اختلال شد.
عرصه دانشگاه باید برای ساختارشکنی باورهای رایج باز باشد
ولی همه تشکلها مدعی این هستند که نگرش و مشی انتقادی دارند و همه دولتها در طی این سالها مدعی انتقاد پذیری خود بودهاند. خط قرمز نقد قدرت کجاست؟یا به عبارت دیگر حد مرز خط سرخ و سبز نقد تشکل های دانشگاهی بر قدرت را چگونه میشود تعیین کرد؟
من معتقدم که حتی اگر خیلی خط قرمزهای حوزه فکری اندیشهای که در سطح جامعه عمومی قابل توجیه بدانیم، در حوزه نهاد علم و دانشگاه باید حوزه خط قرمزهای فکری اندیشهای را خیلی کمرنگ و کوچک بکنیم. اینجا باید جایی باشد که عرصه برای ساختارشکنی در باورهای رایج باز باشد. این که فکر بکنیم در حوزه اندیشه و فکر حقیقت ناب را یک جریان پیدا کرده و یک جایی داریم و نمیشود در موردش حرف زد خود این نگاه آسیب زا است. ما در عرصه دانشگاهی باید مقدسترین ایده هایمان در سطح آکادمیک نقدپذیر باشد. ما اگر هنری داریم باید تلاشمان را در پاسخ به نقدها و کوشش برای یافتن پاسخها به کار ببریم نه در خفه کردن نقدها. اگر حمایتی هم از ایدههایمان داریم باید در خلق پاسخ ها به سوالاتی باشد که عارض شده است. ولی شما در واقع نابترین و مقدسترین ایده هایتان باید سپر حفاظتی شان برداشته شود و اگر می توانید و حمایت حکومتی هم دارید آن را برای ساختن سپر دفاعی اندیشهای برای آن بسازید نه اینکه سپر امنیتی بسازید. فلذا من فکر می کنم که پناه بردن به خط قرمز ها و هر چیزی را خط قرمز معرفی کردن تا سطح سیاست های اجرایی این رئیس جمهور و آن وزیر و فلان مسؤل اصلا قابل قبول نیست.
حفظ دین و دین داری در گرو زره برهانی دین است نه در گرو سپر امنیتی
به نظر شما چگونه میشود این حس اعتماد به دانشگاه و عدم نگرانی از نقد را در دولت و نهاد های قدرت ایجاد کرد؟ و آیا نگاه امنیتی ناشی از بی اعتمادی نیست؟
من فکر میکنم مثلا در جامعه ما یک مسئلهای است که به قرائت ما از دین برمیگردد. در یک نگاه به دین و یک گفتمان دینی، عقل نقاد و پرسشگری، اصولا مزاحم باور دینی و یقین دینی تلقی میشود. ولی در یک نگاه دیگر نقد اصلا خودش مسیر و راهی برای تامین و یقین در باور دینی محسوب میشود. با نگاه و قرائت اولی که اشاره کردم هم نقد، معارض و در مقابل اصل دین محسوب میشود و هم همه سیاستها، اقدامات، مسئولیتها و دولتهایی که خودشان را به دین منتسب میدانند از نقد احساس خطر میکنند. من معتقدم برای آنهایی که این نگاه را دارند یعنی نگاه دین باوری تعبدگرایانه ضد عقل را دارند هیچ کاری نمیشود کرد. برای این گروه نمیشود امنیت خاطر داد که نقد و پرسش موجب تضعیف نمی شود. اگر میخواهیم برایشان امنیت خاطر بدهیم باید به نحو برهانی نشان بدهیم که حفظ دین و دین داری در گرو زره برهانی دین است. این نگاه را میشود هم نسبت به اصول دینی کرد و هم به تمام مراجع قدرتی که انتساب به دین دارد. در واقع قدرتی که به سلاح برهان معتقد است و به آن مسلح است هیچ احساس خطری از نقد و پرسشگری نمی کند. وقتی ما راه ها و دریچه های نقد را ببندیم همین نقد از یک جای دیگر نفوذ پیدا میکند.
این درست نیست که یک ممیز تشخیص میدهد که چه به نفع فلان علم ما هست یا نیست
آقای روحانی در گزارش صد روزه دولت دوباره به سپردن امور مربوط به فرهیختگان به خودشان اشاره کردند. قبل و بعد انتخابات هم به صورت تلویحی به این مورد اشاره کرده بودند. شما به عنوان جامعه شناس و استاد دانشگاه، چه انتظاری از دولت جدید در مورد استقلال دانشگاه ها و سپردن امور دانشگاه ها به استادان و دانشجویان دارید؟
من فکر میکنم که باید این نگاه را داشته باشیم که مثلا مجموعهای چون نهاد دانشگاهی انجمن روانشناسی که پیشینه ای 50-60 ساله دارد و از اساتید این حوزه تشکیل یافته است، میتواند قضاوت کند که کدام دیدگاه و کدام نظریه و کدام اثر تالیفی، به طور بنیادی تخریب گر هویت اسلامی ایرانی است یا نیست. و این درست نیست که ما تشخیص این مسئله را به کارشناسی بسپاریم که در خوشبینانهترین حالت پرورش یافته ناقص تر اساتید و یکی از زیرمجموعه های همین انجمن هاست. آن هم اگر کارشناس تخصصی این حوزه باشد. در حقیقت ما با این شیوه به صلاحیت مجموعه نهادی را نفی می کنیم. و فرض می گیریم که این ها نه اعتقادی به هویت دارند و نه به اسلام و ایرانیت معتقدند و کارشان و تحقیقات و همه چیزشان ویرانگر است. و کار تشخیص را به کسی میسپاریم که کارمند بله قربان گوی ما بوده است و به سفارش ما عمل می کند. و یک ممیز تشخیص میدهد که چه به نفع فلان علم ما هست یا نیست. نتیجه این نوع نگاه چه اثری بر یک مجموعه 50 ساله علمی میگذارد. اصلا وقتی برچسپ وطن فروش می زنیم به این نهاد خود این برچسپ ممکن است بر آن تاثیر بگذارد. چون آن وطنی که او را از آن راندی دیگر آن وطن را نخواهد شناخت. و ممکن است چیزی که اولش اتهام بود تبدیل به واقعیت شود.
باید به نهاد های نظارتی عمومی و غیر حکومتی اعتقاد پیدا کرد و از نگاه سوء ظن و بدبینانه به آن ها خارج شد
به نظر شما برآورده شدن این خواسته مستلزم چه نگرش در دولت و چه پیش نیازهایی در دانشگاه ها است؟
من معتقدم اصولا باید به نهاد های نظارتی عمومی و غیر حکومتی اعتقاد پیدا کرد و از نگاه حاوی سوء ظن و بدبینانه به آن ها خارج شد. فرض کنید در دانشگاهی 500 نفر هئیت علمی داریم. اگر شما به این معتقد باشید که این 500 نفر نمی توانند تشخیص دهند که مدیر مناسب برای دانشگاهشان چه کسی است، شما چگونه به جامعه کلان تری که در آن عدم قدرت تشخیص و نگاه عوام گری در آن بیشتر است صلاحیت انتخاب رئیس جمهور می دهید؟! این گروهی که رسما به تعطیلی صلاحیت عامه در تشخیص مصالحشان رای می دهند و نظر میدهند، صداقت شان قابل احترام است. اینها به مکانیزم مردمسالاری به عنوان مکانیزم مدیریت جامعه قائل نیستند. یک نوع نخبه گرایی که خود آن نخبه هم به یک ترتیبی با اتصال به یک مرجع ماورایی تعریف می شود باید عمل بکند. اگر گروهی که این نگاه را دارند و با صراحت هم این نگاه را اعلام می کنند، این ترجیح دارد به آنی که ظاهرا در انتخاب رئیس جمهور به آرای عمومی معتقد است و احترام میگذارد ولی در انتخاب رئیس دانشگاه به این امر معتقد نیست. اینها سعی میکنند در انتخاب رئیس دانشگاهها از طریق صندوق کسی را در بیاورند که تنها صلاحیتش ارادت و دست بوسی آنها باشد. و او را بر آن نظام دانشگاهی حاکم بکنند و این انتخاب را به انتخاب آن 500نفر هئیت علمی ترجیح می دهند.
پس شما معتقد هستید که باید رئیس دانشگاه نه از بالا و وزارت بلکه باید توسط خود دانشگاهیان انتخاب شود؟
بله. حق تعیین سرنوشت یک مقولهای است که یا باید بپذیریم با ملزومات آن و یا رد کنیم با ملزومات آن. شتر سواری که دولا دولا نمیشود. اگر میپذیریم این اصل را باید در هر جایی و هر موقعیتی به عنوان یک مشی بپذیریم. اگر ظاهرا قبول کردیم اصل مردمسالاری دینی را این را در نخبه ترین محیط هایمان نفی نکنیم.
نگاه امنیتی، مزاحم برگزاری کرسی های آزاد اندیشی است
آقای دکتر ، در شعارهای انتخاباتی رئیس جمهور صحبت از بازگرداندن نشاط به دانشگاهها بود. تحرک و نشاط به چه نحوی به دانشگاه باز می گردد؟ضرورت، ملزومات و مقدمات این پویایی چیست؟
لازمه این نشاط برداشتن سایه رعب از دانشگاهها است. واقعیت قضیه این است در چند سال گذشته سایه نهادهای و نگاه های امنیتی بر دانشگاهها چنان سنگین بود که حتی نماینده نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاهها در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی گلایه مند بود که ما به دلیل نگاه های امنیتی حاکم بر دانشگاه نمیتوانیم طرح کرسی های آزاد اندیشی را به نحو احسن اجرا بکنیم. به دلیل این که این نگرش امنیتی مزاحم این موضوع است. این را چه کسی دارد می گوید؟! نهاد نمایندگی که قاعدتا باید خودش متولی با بالاترین سطح تعلق مکتبی در نظام دانشگاهی باشد. این درحالی است که ابراز علاقه به برپایی کرسیهای آزاد اندیشی از جانب رهبری بوده است. حتی در صورت برگزار شدن این جلسات و جلسات دیگر حضور حراست و نهاد های دیگر آن قدر پررنگ است که فضایی برای حرف زدن باقی نمیماند. دانشجویی یا استادی حرفی میزند بعدا بیرون صدایش میکنند میپرسند این چه موضعی بود گرفتی این چه حرفی بود زدی؟! در چنین فضایی چگونه میشود جلسهای برگزار کرد و صحبت از آزاد اندیشی کرد. فضایی که منجر میشود نهاد نمایندگی رهبری از شورای انقلاب فرهنگی میخواهد به متولیان امنیتی بگویند که مارا آزاد بگذارند در برگزاری جلسات آزاد اندیشی و از بیم حراست آزاد باشند. این نشان دهنده اوج آسیب حراستی حاکم بر نظام دانشگاهی است.