22 آبان یادآور دو اتفاق مشابه در زمینۀ اسناد مربوط به حضرت امام خمینی(س) است. حادثۀ اول در 22 آبان 1346 با یورش مأموران رژیم شاه به منزل امام در قم و ضبط اوراق و اسناد ایشان اتفاق افتاد. و قضیه دوم درست 21 سال بعد در همان روز یعنی در 22 آبان 1367 با حکم حضرت امام به حاج سید احمد آقا، مبنی بر جمع آوری اسناد مربوط به ایشان به وقوع پیوست.
توضیح اینکه در سالهای حصر و تبعید امام خمینی نه تنها نامه و شخص ایشان بلکه هرگونه اثری که جلوهای از آن وجود الهی را به نمایش میگذاشت، برای رژیم شاه وحشتآفرین بود. نام او، عکس او، آثار او، و حتی منزل او، آنها را به هراس میافکند. یورش به مدارس علمیه فیضیه، خان، دارالشفاء و جمعآوری عکسهای حضرت امام و فرمان جلوگیری از برگزاری مراسم عزاداری حضرت سید الشهداء(ع) در منزل ایشان گوشهای از این اقدامات بود.
از جمله در ساعت 10 صبح روز سهشنبه 46/8/26 مأموران دولتی به منزل ایشان در قم حمله کرده و تعداد قابل توجهی از کتب، اوراق و اسناد تاریخی شامل نامهها و گزارشات تنی چند از مقامات به حضرت امام، دستنویس نامههای صادر شده از طرف امام، عکسهای تاریخی با مردم و رویدادهای گوناگون سیاسی، اسامی افرادی که وجوهات در اختیار حضرت امام قرار میدادند را ضبط کرده و با خود بردند. سپس یورش به کتابخانه جدیدالتأسیس امام خمینی(س) با نام کتابخانه «ولیعصر(عج)» آغاز شد که منجر به ضبط هزاران جلد کتاب، مهر و موم این کتابخانه و نیز بستن درب منزل معظم له گردید. قابل ذکر است در جریان این یورش فرزند امام حاج سید احمد آقا و یار دیرین امام حاج شیخ حسن صانعی و وکیل شرعی امام مرحوم آیت الله اسلامی تربتی دستگیر و بازداشت شدند.
و اما قضیۀ دوم که در 22 آبان 1367 واقع شد این بود که حجتالاسلام والمسلمین حاج سید احمد آقا در 17 شهریور 1367 از سوی حضرت امام مأموریت یافت تا کلیۀ آثار و مسائل مربوط به امام را تدوین و تنظیم نماید و بدین منظور مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) تأسیس شد و این مؤسسه بلافاصله به جمع آوری اسناد مربوط به حضرت امام پرداخت. امّا برخی از مراکز در همکاری با مؤسسه تعلل میورزیدند و لذا مرحوم حاج سید احمد آقا نامهای به محضر حضرت امام مرقوم داشت و از معظم له درخواست کمک کرد. متن نامه و پاسخ آن را که در 22 آبان 67 صادر شده است در زیر میخوانید:
[بسمه تعالى. محضر مبارک رهبر کبیر انقلاب و بنیانگذار جمهورى اسلامى ایران حضرت آیتاللَّه العظمى امام خمینى- مد ظله العالى
پس از سلام، چنانچه در نامه قبل اشاره شد پروندههاى متعددى توسط کارگزاران رژیم سابق در مراکز مختلف (از قبیل سازمان امنیت، وزارت خارجه، دربار، نخستوزیرى، ستاد مشترک، و ...)، در رابطه با حضرت عالى تهیه و تنظیم نمودهاند و در حال حاضر تعدادى از پروندهها در برخى از مؤسسات مذکور و بخشى نیز در دیگر نهادها و مراکز دولتى نگهدارى مىشوند. اکنون در جهت اجراى دقیق و صحیح فرمان حضرت عالى و به منظور تدوین و بررسى اسناد و آثار مبارکتان نیاز به تحقیق و مطالعه و بهرهبردارى آنها است، در صورت مصلحت، امر فرمایید این اسناد و همچنین پروندهها و اسناد دیگرى که در تکمیل و روشن نمودن مندرجات پروندههاى جنابعالى نقش دارد، در اختیار قرار گیرد.- 22/ 8/ 67- احمد خمینى].
متن پاسخ امام خمینی(س):
بسمه تعالى
هر جا که پرونده و یا نامه و یا هر چیزى که موجب روشن شدن اسناد و یا اسناد مربوط به این جانب موجود است در صورتى که شما و یا نماینده شما در خواست نمایید مسئولین موظفند در اختیار شما قرار دهند.
روحاللَّه الموسوی الخمینى
(صحیفه امام، ج 21، ص 187)
قابل ذکر است از جملۀ نتایج این نامه جمع آوری و تنظیم هزاران برگ سند ذیقیمت است که طی دو دهۀ گذشته توسط کارشناسان خبره با نهایت دقت و امانتداری تدوین شده و به تدریج در قالب مجموعههای چند جلدی از سوی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) چاپ و منتشر گردیده و یا در حال انتشار است از جمله:
1- امام در آینه اسناد به روایت اسناد شهربانی(5 جلد) چاپ و منتشر شده است.
2- امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک(22 جلد) منتشر شده است.
3- سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد(17 جلد) آمادۀ چاپ است و به زودی منتشر خواهد شد.
ضمناً اسناد مراکز دیگر از جمله وزارت امور خارجه در حال تنظیم و تدوین نهایی است.