استاد احمد عابدی : یک وقت آیت الله سیستانی به من می فرمود که تا موقعی که گرسنه ای و شکم خالی در جامعه است، این درس خواندن ها بدرد نمی خورد و خدا این را از ما نمی خواهد.
استاد احمد عابدی نکاتی را به مناسبت ماه محرم و ایام تبلیغ بیان داشته است، متن سخنان این استاد حوزه بدین شرح است :
اصل تبلیغ رفتن و روضه خواندن بسیار کار ارزشمند و خوبی است، خوب است که آدم منبر برود و هرچقدر هم که منبر زیاد بروید خیلی خوب است، غیر از اینکه احکام خدا را به مردم میگوییم که خودش ارزش است و ثواب دارد، بلکه واجب است. غیر از اینها بیان آدم نیز خوب میشود.
خیلی از ماها وقتی حرف میزنیم، مردم نمیفهمند که چه داریم میگوییم، گاهی یک کلماتی را به کار میبریم که فقط خودمان میفهمیم که چه میگوییم اما کس دیگری نمیفهمد، یک وقت شخصی به آیتالله حسن زاده حفظ الله میگفت این عربیای، که مصریها مینویسند ما متوجه نمیشویم، آقای حسن زاده هم فرموده بود، اشکالی ندارد، عربیای هم که ما مینویسیم، عربها متوجه نمیشوند. واقعاً هم همینطور است. یعنی ما زبانی برای خودمان درست کردهایم که مردم زبان ما را نمیفهمند. اگر زیاد منبر برویم و با مردم مانوس باشیم تا زبان مردم را یاد بگیریم. راهش نیز این است که من همیشه کتاب کلیله و دمنه جلوی دستم است، زیاد می خوانم، یا گلستان سعدی را یا دیوان شمس تبریزی را، کتابهایی که فارسی سلیس و روان هستند و برای منبر هم نکات اخلاقی خوبی دارند ولی یکی اش این است که آدم بتواند درست حرف بزند، غلط حرف نزند.
از قدیم میگفتند کسی میتواند اخلاق بگوید که زبان را درست بلد باشد.
آیت الله مشکینی رضوان الله تعالی علیه میتواند استاد اخلاق باشد، چقدر سلیس و زیبا صحبت میکرد، یا مثلاً امام خمینی خیلی ادبیات زبانیاش قوی بود، ساده صحبت میکرد اما ادبیاتش خیلی قوی بود. حتی همین کتابهای امام، ادبیاتش از ادبیات کتابهای آیتالله خویی قویتر است، با اینکه آیتالله خویی در نجف عربی درس میگفتند و امام خمینی فارسی درس میگفتند، ولی امام ادبیاتش قویتر است. این نکته را برای این عرض کردم که منبر زیاد بروید، بیانتان و زبانتان سلیس و روان میشود و معجزهی پیغمبران علیهم السلام با زبان بوده است. این یک نکته که روی کتابهای فارسی و ادبیات زبان فارسی زیاد کار کنیم، که بتوانیم درست تکلم کنیم و حرف بزنیم. حتی بعضی مواقع این کار را هم بکنید، که دفترچهای داشته باشید، روزنامه که میخوانید کلمات جدید که در زبان به کار میرود را یاداشت کنید و بعد در صحبتها استفاده کنید.
میخواستم بگویم که هم منبر بروید، هم اینکه منبر این فایده را برای خودمان نیز دارد.
نکتهی بعدی اینکه در منبر اصل روضهی امام حسین علیهم السلام لازم است و بلکه گاهی واجب است، گاهی روضه خواندن واجب است، این همه روایاتی که درباره ی سفارش به عزاداری است.
برای منبر مطالعه خیلی لازم است، تا میشود از خودمان حرفی نزنیم، من بعضی از آقایان را میشناسم که منبر که میروند حتی دعاهایی که میخواهند بکنند را مینویسند، که چه دعایی بکنم و چه دعایی نکنم، اینها را مینویسد، خطبهاش را میویسد، ورود و خروجش و کلمه به کلمهی منبرش را مینویسد و واقعاً هم کار خوبی است که حرفی که فکر نکردهایم نزنیم و مطالعه داشته باشیم. مطالعه کردن خیلی لازم است.زیاد کتاب خواندن، آشنابودن با بازار کتاب و آشنایی با افکار جدیدی که در جامعه است. بنای ما بر این باشد که هیچ وقت بدون مطالعه منبر نرویم، اما مطالعه کردن نه به این معنا که، عین آنچه را که در کتاب نوشته شده است، برویم روی منبر بگوییم، اینطور نباشد.نمونه خیلی زیاد دارد، کسی عین کتابی را که میخواند میرود روی منبر میگوید و چقدر بد میشود. کتاب زیاد بخوانیم و بعد آن مطلب را مطابق با مقتضای حال و مقتضای مجلس بیان کنیم.
الان بسیاری از افرادی که به مساجد میآیند، تحصیل کردهاند. بسیاری از اینها لیسانس و دکتری دارند، خیلی از آنها نیز همین درسهایی که ما خواندهایم، جسته گریخته چیزهایی خواندهاند. عبارت آیه و حدیث را که میخوانیم خیلی دقت کنیم که اشتباه نخوانیم. دانشجوها هم معمولاً زبان و ادبیات عربی میخوانند، اگر ببیند که من اعراب یک آیه ای یا یک حدیثی را اشتباه خواندم به کل حرفهای ما بدبین میشوند. پس این همیشه در ذهنمان باشد که بسیاری از کسانی که پای منبر ما هستند درس خوانده اند، مواظب باشید که یک وقت مطلب نادرست و مطلب سست تحویل آنها ندهیم.
در خصوص این کتابهایی که دربارهی سید الشهدا علیه السلام است، من خیلی مطالعه ندارم ولی اینقدر که من با کتاب آشنایم، این کتاب بررسی تاریخ عاشورا برای دکتر محمد ابراهیم آیتی بیرجندی، فکر میکنم بهترین کتاب دربارهی عاشورا است. «بررسی تاریخ عاشورا - دکتر آیتی».
کما اینکه بهترین کتاب دربارهی تاریخ پیامبر اکرم باز کتاب ایشان است. تاریخ پیامبر اسلام برای دکتر آیتی. اگر در کتابهای شهید مطهری را نیز دیده باشید ایشان فرموده است که بهترین کتاب برای تاریخ اسلام، کتاب دکتر آیتی است، رحمت الله علیه، طلبهی معمم بوده و بسیار بسیار بر تاریخ مسلط بوده است و خیلی نکات عبرت آمیز و فلسفهی تاریخ و این چیزها در کتابش زیاد دارد.
نکتهی بعدی اینکه مواظب باشیم که ناخودآگاه آب به آسیاب دشمن نریزیم، این را من قبلاً اشاره کردهام که خدا میداند که وهابیها چقدر کتاب درباره ی کربلا و امام حسین علیه السلام نوشتهاند. حرف وهابیها این است که میگویند این شیعیان خودشان رفتهاند امام حسین را کشتهاند، حالا دارند در سرشان میزنند که عجب غلطی کردیم، بعد میگوید باید به اینها خندید که خودشان این جنایت را کرده اند و خودشان نیز دارند میگریند. این حرف وهابی هاست. کسی هی بگوید که مردم کوفه بی وفا بودند، مردم کوفه شیعه بودند. کوفه مگر حرم اهلبیت نیست، مگر حرم امیرالمومنین کوفه نیست، چقدر روایات داریم در مدح کوفه. شیعه نیامد امام حسین را بکشد، شیعه که سیدالشهدا را نمی کشد، آنهایی که سیدالشهدا علیه السلام را کشتند پیروان عثمان بودند، اینها سنی بودند، آنهم نه سنی معمولی عثمانی ها بوند، عثمانیها آمدند امام حسین علیه السلام را کشتد و کوفه که ائمه می گویند کوفه حرم امیرالمومنین است، دوقسمت داشته است، یک قسمتش محله ی بالا که دارالاماره آنجا بود، و همه عثمانی بودند و همه سنی و از سنی های ناصبی. محلهی پایین هم شیعه بودند، آنجایی که مسجد کوفه است،
این شیعیان جنوب کوفه(محله پایین) نه اینها نامه نوشتند که امام حسین تشریف بیاورید اینجا، نه اینکه به مسلم خیانت کرده باشند، ونه اینکه آمدند کربلا امام حسین علیه السلام را بکشند، و نه وقتی اسرا آمدند شادی کردند، بلکه اینها عزا گرفتند، آنهایی هم که آن جنایتها را کردند همه همین عثمانیهای کوفه بودند و بعدهم جنوب کوفه بااینکه اقلیت بودند، بعد از جریان عاشورا، ریختند و تمام آنها را قتل عام کردند و از کوفه بیرونشان کردند، خلاصه در جریان کربلا کسی را سراغ نداریم که شیعه باشد و آمده باشد کربلا با امام حسین علیه السلام بجنگد.
مواظب باشید که ما خودمان آب به آسیاب دشمن نریزیم. خیلی وهابیها اینها را در دنیا پخش کردند علیه ما شیعیان و حرفهای خودمان را میگیرند و مویدش می گذارند و این به خاطر این است که ما تاریخ را مطالعه نمیکنیم و روی منبر از این حرفها میزنیم، یعنی مواظب باشید شیعه را متهم به قتل امام حسین علیه السلام نکنید، عثمانیها بودند که امام حسین را کشتند.
مطلب بعدی اینکه در منبر بحثهای اخلاقی زیاد بگویید، خیلی چیزهایی که برای من و شما بدیهیات است برای مردم بدیهی نیست، بسیاری از مردم اولیاتی که ما فکر می کنیم را بلد نیستند. برای خیلیها باید بگویید نماز پنج تا واجب است، صبح واجب است، ظهر واجب است، شب واجب است، اینطور باید مسئله بگویید برای خیلی ها باید بگویید احترام پدر و مادر را نگه دارید، تقلید باید بکنید. مسائل اخلاقی را تاکید زیاد بکنید، نیاز جامعه هم، خیلی است و متاسفانه، متاسفانه در این زمینه خیلی ضعیف هستیم، اینکه مثلاً الان نوع نگاه ما به یکدیگر، نگاه ما به مسئولین کشور، نگاه ما به مسئولین حوزه، نگاه ما به شهردار و غیر شهردار، واقعاً یک نگاه بدبینانه و غیر اخلاقی است. نگاه اخلاقی به همدیگر داشته باشیم، به یکدیگر احترام بگذاریم، به دیگران احترام بگذاریم، شاید من فلان آقا را قبول نداشته باشم، ولی احترامش، که انسان است، عالم است، بزرگوار است، همه جور باید تکریمش بکنم و تعظیمش بکنم و احترامش بکنم.
این مسائل اخلاقی بسیار بسیار برای ما مهم است، چقدر در روایات داریم که پیغمبر اکرم وقتی مینشست عربی که میآمد میگفت: ایکم محمد صلی الله علیه و آله، پیامبر جوری در مردم مینشست که معلوم نبود که پیامبر است، میگفت پیامبر کیست؟ میگفتند این آقا. یعنی اینقدر پیغمبر با مردم خودمانی بود و خودش را بالاتر از دیگران نمی دانست.
جای بالای مجلس برای ما نباشد، برای دیگران احترام قائل باشیم، انسان احترام دارد هرکه میخواهد باشد ولو فاسق، ولو فاجر، ولو کافر. پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله، سرکوچهای نشسته بود، یهودیها داشتند یک مردهی یهودی را تشییع جنازه میکردند، پیغمبر به احترام مردهی یهودی بلند شد و به عنوان احترام ایستاد، یک کسی گفت یا رسول الله اینها یهودی بودند، پیامبر فرمود: آدم بودند یا نبودند؟ آدم یهودی ولو مرده، احترام دارد. به مردم همیشه احترام بگذاریم. ارزش قائل باشیم، این خیلی زشت است و بد است برای ما که من بخواهم بشوم رئیس، در سپاه و ارتش و نیروی انتظامی، کسی که میشود فرمانده، گاهی سی سال چهل سال کار کرده است، خدمت کرده، دانشگاه رفته است، دوره دیده است، کلاسهای مختلف رفته است، دوره دیده است حالا شده این فرمانده، گاهی یک طلبه می بینید دو سه سال ، پنج سال در حوزه درس خوانده است، میرود آنجا احساس می کند که من باید هم ردیف آن باشم یا من باید جلو راه بروم و این پشت سرم راه بیاید، اینطور نیست، ما نباید خودمان را از مردم بالاتر بدانیم. واقع هم آنها خیلی بیشتر از ما درس خواندهاند، بیشتر از ما زحمت کشیدند و بیشتر از
ما کار کرده اند، برفرض هم که ما بیشتر کارکرده باشیم، باید نگاهمان اینجوری باشد که آنها را بهتر بدانیم، اگر من خودم را بهتر بدانم که خیلی وضع خراب میشود خودمان را ترجیح به مردم ندهیم، ما برتر از مردم نیستیم، لباسی پوشیده ایم که به مردم خدمت کنیم، لباسی پوشیده ایم که خودمان را از مردم کمتر بدانیم، رفتیم در اداره، پیغمبر فرمود در هر کجا که من می روم کدخدای آن ملت را، کدخدایشان را بیشتر باید احترام کنم، در یک اداره رئیس یک اداره کدخدای آنجاست. فرماندهی یک جا کدخدای آنجاست. من یکروز می روم فلان جا و می آیم، کسی من را نمیشناسد، ولی آن آقا که فرمانده آنجاست و رئیس آنجاست، او می خواهد عمری در آنجا خدمت کند، باید پهلوی نیروهای خودش محترم باشد که بتواند کار کند، ما باید او را احترام کنیم که او جلو بیفتد و ما عقب راه برویم و این بهتر است برای ما. هم او موفق میشود در کارش و هم ما که آن تواضع و فروتنی و چیزهایی که دین گفته است و واقعاً باید داشته باشیم، نه اینکه از باب تواضع بلکه از باب اینکه واقعاً ما خودمان را کوچکتر از مردم بدانیم.
به هرحال مسائل اخلاقی هم برای خودمان لازم است و هم به مردم تذکر بدهیم و روی منبر هر چه میشود این چیزها را بگوییم.
آنچه از ما انتظار میرود این است که به مردم بگوییم دروغ نگویید، گران فروشی نکنید، فقیر الان در جامعه خیلی زیاد است، خیلی زیاد است، نمی دانم که جواب خدا را روز قیامت میدهد، ولی آیت الله اراکی رضوان الله علیه در نماز جمعهاش، یک وقت میفرمود اگر کسی همسایهاش گرسنه بخوابد و خبر ندارید، گناه کبیره کردهاید، اگر خبر ندارید و همسایه گرسنه است گناه کبیره کردهاید، بعد میفرمود ولی اگر کسی میداند که همسایه گرسنه است، او یهودی است و بحثی نداریم، آنکه نمیداند گناه کبیره کرده است.
یک وقت آیت الله سیستانی به من میفرمود که تا موقعی که گرسنهای و شکم خالی در جامعه است، این درس خواندنها به درد نمیخورد و خدا این را از ما نمی خواهد.
بعضی وقتها ما یک آبرویی داریم، به کسی بگوییم یک پولی میدهد و به اینها کمک کنیم و این کار را باید بکنیم. خلاصه اینجور چیزها وظیفهی اصلی ماست، انشاء الله که خدا موفق بدارد و همه ما به آنچه که رضای امام زمان علیه السلام است موید باشیم.
منبع: شفقنا