تأملی بر سخنان ابا عبدالله الحسین(ع) در سفر شهادت(1)
سنت یادکرد حماسه عاشورا همهساله شور و ولولهای خاص در کشورمان برپا میکند و چند روز قبل از فرا رسیدن محرم تکاپوی محسوسی همهجا به چشم میآید، تکاپویی که یک بار دیگر این سؤال تاریخی را به اذهان متبادر میسازد که؛ بهراستی این حسین کیست که جانها همه شیفته اوست. ابا عبداللهالحسین(ع) در یک نیمروز داغ بر ساحل تشنگی قد برافراشت و حماسهای آفرید که توفنده و دامنگستر در آوندهای تاریخ جریان دارد و امروز و هر روز چراغ راه نسلهاست. یکی از راههای شناخت اهداف امامحسین(ع) در سفر شهادت از مدینه به مکه و از مکه به سمت کوفه و آنگاه کربلا، همانا تامل بر سخنان آن حضرت در موقعیتها و مقاطع مختلف است. آنچه در پی خواهد آمد نقل فرازهایی از این سخنان ضمن تبیین شأن نزول هر یک از آنها در قالب یادداشتهایی کوتاه است. بدان امید که راهی به سوی شناخت فلسفه نهضت حسینی (ع) گشوده شود.
در پی مرگ معاویه در نیمه ماه رجب سال60 (ه.ق) یزید، پسر وی، بر کرسی خلافت نشست و بلافاصله طی نامههای متعددی به والیان نقاط مختلف، خلافت و جانشینی خود را اعلام کرد و از آنان خواست از مردم برای وی بیعت بگیرند.
یزید در نامهای اختصاصی به ولیدبن عتبه والی مدینه، تاکید کرد نسبت به سه شخصیت مخالف وی که در مدینه زندگی میکردند، یعنی حسینبنعلی(ع)، عبداللهبن عمر و عبداللهبن زبیر شدت عمل به خرج داده و از هر راه ممکن از آنان بیعت بگیرد.
ولید پس از دریافت نامه با مروان بنحکم، حاکم سابق مدینه موضوع را در میان گذاشت. مروان توصیه کرد هر چه زودتر قبل از آنکه خبر مرگ معاویه منتشر شود با ارعاب و زور از هر سه نفر بیعت بگیرد. ولید همان ساعت پیکی به جانب هر سه نفر فرستاد و از آنان خواست برای موضوع مهمی نزد وی بروند.
پیک ولید، امام(ع) و عبدالله بن زبیر را در مسجدالنبی یافت و پیغام خود را رسانید. ابن زبیر از این دعوت بیموقع به هراس افتاد، ولی امام حسین(ع) فرمود: «اری انطاغیتهم قد هلک...» فکر میکنم طاغوت بنیامیه به هلاکت رسیده و منظور از این دعوت، بیعت گرفتن برای پسر اوست. آنگاه امام(ع) به تعدادی از یاران و نزدیکانش فرمود که خود را مسلح کرده و به همراه آن حضرت حرکت نمایند و پیرامون مجلس آماده باشند و در صورت لزوم از آن حضرت دفاع کنند.
همانگونه که امام(ع) پیشبینی کرده بود، ولید ضمن طرح مرگ معاویه و جانشینی یزید خواستار بیعت آن حضرت با وی شد. امام(ع) در پاسخ فرمود: شخصیتی همچون من نباید مخفیانه بیعت کند و تو نیز نباید به چنین بیعتی راضی باشی. چون همه مردم مدینه را برای بیعت دعوت کردی ما نیز در صورت تصمیم و به همراه سایر مسلمانان بیعت میکنیم.
ولید از این پاسخ امام(ع) قانع شد. اما مروان به ولید القا کرد که اگر نتوانی در این مجلس از حسین(ع) بیعت بگیری، دیگر نخواهی توانست او را وادار به بیعت کنی، پس چه بهتر که او را نگه داری تا بیعت کند و یا طبق دستور یزید گردنش را بزنی!
امام (ع) با شنیدن این سخنان خطاب به ولید فرمود: ما خاندان رسول خدا(ص) و سرچشمه رسالتیم، خاندان ما خاستگاه آمد و رفت فرشتگان و نزول رحمت خداست. خداوند اسلام را از خاندان ما شروع نموده و تا آخر نیز همگام با خاندان ما به پیش خواهد برد. اما یزید، این مردی که تو از من توقع بیعت بااو را داری، مردی است شرابخوار که دستش به خون افراد بیگناه آلوده گردیده، او فردی است که حریم دستورات الهی را در هم شکسته و علناً و در مقابل چشم مردم مرتکب فسق و فجور میشود. آیا رواست مثل منی با آن سوابق و اصالت خانوادگی با چنین مرد فاسقی بیعت کند؟
با سخنان امام حسین(ع) مجلس متشنج شد و همراهان امام(ع) که سی مرد مسلح بودند احساس خطر کرده و وارد مجلس شدند و همراه امام (ع) مجلس را ترک کردند. این سخنان امام در شرایطی ابراز گردید که هنوز هیچ دعوتی از سوی مردم کوفه از حضرتش بهعمل نیامده بود و بیانگر این نکته است که امام(ع) از ابتدا مصمم بودند سلطه ظالمانه یزید را که مقدرات مسلمانان را با عنوان خلیفه مسلمین در دست گرفته بود در هم بشکند و نقاب از چهره آنان برگیرد. لذا با صراحت و بدون پردهپوشی از بیعت با یزید سرباز میزند.
منبع: ایران