نمایشگاه عکسهای رزمندگان جنگ تحمیلی با عنوان «جاودانههای تاریخ» همزمان با آغاز هفتهی دفاع مقدس افتتاح شد.
به گزارش جماران به نقل از ایسنا، محمدحسین حیدری، عکاس پیشکسوت دفاع مقدس در نشست تخصصی «عکاسی و عکاسان جنگ» که در حاشیهی افتتاح این نمایشگاه برگزار شد، گفت: عکاسی جنگ در ایران از سال 54 که دولت عراق اعلام کرد، بخشی از مناطق ایران را در اختیار گرفته، آغاز شد. در آن سال چند عکاس که برای روزنامههای کیهان و اطلاعات کار میکردند، عازم مناطق اعلام شده از سوی عراق شدند و عکس خبری تهیه کردند. البته این عکسها دربارهی جنگ نبودند و بیشتر حالت گزارشی داشتند.
او افزود: با شروع جنگ تحمیلی در 31 شهریور ماه سال 59 و حملهی 192 هواپیمای عراقی به حریم هوایی ایران، اولین عکسهای جنگ از بالای ساختمانهای شهرک اکباتان گرفته شدند.
عکاسان جنگ را چه کسانی تشکیل میدادند؟
حیدری دربارهی عکاسان جنگ در طول هشت سال دفاع مقدس گفت: عکاسانی که در زمینهی عکاسی جنگ فعالیت میکردند سه دسته بودند. دستهی اول کسانی بودند که به طور رسمی برای خبرگزاری و روزنامههای آن دوره کار میکردند. این افراد به صورت حرفهای کار میکردند و عکسهای خبری برای رسانهها تهیه و ارسال میکردند. دستهی دوم کسانی بودند که سررشتهای از عکاسی داشتند و به دلیل دلبستگیشان به انقلاب متعهدانه وارد کار شدند که من نیز خود را جزو این دسته میدانم.
او افزود: برای چنین کسانی حضور در مناطق جنگی و ثبت واقعیتها بیشتر از اسلحه به دست گرفتن و جنگیدن اهمیت داشت. به هر حال در آن دوره افراد زیادی بودند که با اسلحه از میهن دفاع میکردند، اما تعداد کسانی که بخواهند با دوربین عکاسی لحظههای ماندگار و تاریخی دفاع مقدس را ثبت کنند بسیار کم بود. بنابراین ما احساس تکلیف میکردیم که برویم و آن لحظههای ماندگار را ثبت کنیم.
این عکاس همچنین گفت: ایراد کار این عکاسان این بود که چون کسی منتظر عکسهای آنها نبود و ربطی یه سازمان خاصی نداشتند، دیرتر سراغ اصلاح و بازبینی عکسهایشان میرفتند. همین مسئله باعث شده بود اغلب عکسها دچار آسیب یا نقصان شوند. همچنین چون بیشتر این گروه از عکاسان، عکسهایشان را برای برپایی نمایشگاه و انتشار کتاب نگهداری میکردند، کمتر در معرض دید مخاطبان قرار گرفتند.
حیدری ادامه داد: دستهی سوم هم کسانی بودند که عضو یگانهای رزمی منطقهی جنگی بودند. معمولا هر یگان یک حوزهی تبلیغات داشت که یک نفر عکاس در آن فعالیت داشت و از اتفاقات یگان عکاسی میکرد. در این زمینه گروه عکاسی «چهل شاهد» را میتوان نام برد که 40 نفر از رزمندگان لشکر ولیعصر(عج) بودند و از صحنههای جنگ رزمندگان عکاسی میکردند. هر زمان یکی از این 40 نفر شهید میشد، بلافاصله یک نفر دیگر را جایگزین او میکردند.
او خاطر نشان کرد: عمدهی آثار جمعآوری شده در انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس کار گروه اول و دوم است. عکسهای گروه اول به لحاظ کیفیت تصویری و گروه دوم به لحاظ کیفیت موضوعی آثار بهتری هستند. هر چند گروه سوم هم از لحظات نابی عکاسی کردهاند، اما به خاطر ضعف سواد آکادمیک در زمینهی عکاسی، بیشتر عکسها کیفیت لازم را ندارند.
تفاوت عکاسی جنگ و عکاسی دفاع مقدس
این عکاس همچنین عنوان کرد: آنچه که جنگ ما را از سایر جنگها متمایز میکند، توجه به مباحث فرهنگی و رفتاری در آن است. تاکید من برای به کار بردن «عکاسی دفاع مقدس» به جای «عکاسی جنگ» به این دلیل است که در عکاسی جنگ اولویت اصلی حضور ابزارآلات جنگی در عکسهاست، در صورتی که در عکسهای جنگ ما آنچه که اهمیت دارد روابط انسانی حاکم بر محیط است که ما به آنها حماسههای رفتاری میگوییم.
حیدری ادامه داد: بعد از پایان جنگ و دیده شدن عکسهای عکاسان دفاع مقدس بود که سبکی با عنوان «سبک عکاسان ایرانی» در دنیا شناخته شد. سبکی که آن را به پررنگ بودن روابط میان انسانها در تصویرهای ثبت شده میدانستند.
او افزود: عکسهای جنگ به عنوان بخشی از عکاسی مستند، نشاندهندهی سبک زندگی و واقعیتهای آن دورهی خاص است. ما در این عکسها به نوعی تیپنگاری دست پیدا کردهایم که برای استفاده در فیلمها و سریالهای جنگی مناسب است.
حیدری همچنین اظهار کرد: متاسفانه در اکثر فیلمهایی که با موضوع دفاع مقدس ساخته میشوند، شاهد تیپسازیهایی هستیم که به هیچ وجه با واقعیتهای آن زمان همخوانی ندارد. در حالی که کارگردانان میتوانند با استفاده از عکسهای به جا مانده از آن دوره فضای واقعیتری را برای مخاطب ترسیم کنند.
هنوز قانون مدونی برای عکاسی مستند نداریم
حیدری در بخش دیگری از سخنانش گفت: متاسفانه ما در زمینهی عکاسی مستند اجتماعی ضعفهای زیادی داریم که عمدهی این ضعفها به دلیل مشکلات و مسائل سیاسی به وجود آمده در چند سال گذشته بوده است. از جریانات انتخابات سال 88 به بعد، کار عکاسان اجتماعی سخت شده و حساسیتهایی که در این زمینه وجود دارد باعث شده ما از آن سالها به بعد یک تیپنگاری درست از کشورمان نداشته باشیم.
او افزود: ما هنوز قانون مدونی برای عکاسی نداریم. در عمدهی کشورهای جهان به عکاسان اجتماعی این اجازه داده میشود که در نقاطی که ممانعت وجود ندارد، از سوژههای اجتماعی عکاسی کنند. اما ما همین حداقل قانون را هم در زمینهی عکاسی نداریم. طبق یک برآورد، در طول سال 560 مورد جشن در کشور برگزار میشود که به دلیل همین محدودیتها عکاسان نمیتوانند بیش از 10 تا 15 عدد از آنها پوشش بدهند.
علی زارعی نجفدری، دبیرکل اتحادیه جهانی ناشران مسلمان، امیرعباس تقیپور مدیرعامل شرکت فرهنگ فیلم تهران و دکتر حسن بشیر استاد دانشگاه امام صادق (ع) از بازدیدکنندگان این نمایشگاه بودند.
به گزارش ایسنا در این نمایشگاه 40 قاب عکس از حضور رزمندگان هشت سال دفاع مقدس در منطقههای مختلف کشور از جمله فکه، خرمشهر، شلمچه، دزفول، اندیمشک و دهلاویه به نمایش گذاشته شده است.
علاقهمندان میتوانند برای بازدید از این نمایشگاه تا سوم مهر ماه به نگارخانه ایوان ساختمان مرکزی انتشارات علمی و فرهنگی به نشانی خیابان آفریقا، چهارراه شهید حقانی، کوچه کمان، شماره ۲۵ مراجعه کنند