محمود دعایی با اشاره به علاقهای که در گذشته به آثار صمد بهرنگی داشته، از امیرحسین فردی به عنوان نویسندهای یاد کرد که خلأ داستاننویسی را برای کودکان و نوجوانان پر کرد تا به تعبیر او، ما شیفته کسانی نباشیم که خوب مینوشتند، اما به ایدئولوژی ما احترام نمیگذاشتند.
به گزارش جماران به نقل از ایسنا، حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمود دعایی، مدیرمسئول روزنامه اطلاعات، که عصر سهشنبه (28 خرداد) در مراسم بزرگداشت امیرحسین فردی در حوزه هنری سخن میگفت، با اشاره به صندلیهایی که روی صحنه قرار داشت، گفت: این صندلیها نشاندهنده این است که قرار است دوستانی به اینجا بیایند تا هنرنمایی کنند و شما را به نوا برسانند و خیلی کجسلیقگی است اگر قبل از این کار، یک آخوند بیاید و سخنرانی کند.
او افزود: من آذری نیستم، اما آذریها را دوست دارم. ما در شعر، داستان و هنرهای دیگر، رهین این این خطه هستیم. این امر بخصوص در زمینه داستان صدق میکند. من در این زمینه از حضور دو شخصیت آذری بهره بردهام. در دورهای که در نجف زندگی میکردیم، گاهنامههایی را به دستمان میرساندند. همان موقع من با مرحوم صمد بهرنگی آشنا بودم و داستانهایش را میخواندم، چون علاقه انقلابی داشتم. داستانهایی مثل «ماهی سیاه کوچولو»، «یک هلو،هزار هلو» و... را میخواندم، اما جهانبینی ماتریالیستی صمد بهرنگی را نمیپسندیدم. آرزو داشتم کسی با این توانایی و پایگاه مردمی بتواند قلم بزند و به ایدئولوژی ما معتقد باشد تا اینکه با مرحوم فردی آشنا شدم. هر دو این نویسندهها هم آذری بودند. من قبل از آشنایی با خود مرحوم فردی با داستانهایش آشنا شدم.
او در ادامه یادآوری کرد: وقتی آقای کرباسچی شهر کتاب را تأسیس کرد من را به زور عضو هیأت امنای آنجا کرد، بعد از آن داستانهای درگیری شهرداری کرباسچی، دادستانی و محاکمات پیش آمد و همه ما زیر سؤال رفتیم و گفتند چندین میلیون در شهر کتاب خرج شده است. پس از آن وقتی آقای فردی به من پیشنهاد عضویت در هیأت امنای یک مجموعه را دادند، به دلیل سرخوردگی قبلی نپذیرفتم، اما بعد فهمیدم که او نمیخواست من را به عنوان عضو هیأت امنا انتخاب کند، بلکه میخواست به صورت غیرمستقیم مرا امر به معروف کند. ایشان میخواست در آن دوره که من فعالیت زیادی نداشتم، به من بفهماند که میتوانم در چنین مجموعههایی فعالیت کنم. در آنجا بود که من متوجه وفا و محبتی شدم که در وجود این نازنین بود. ایشان جوری با من سخن میگفت که انگار فرقی میان کیهان و اطلاعات نیست و ما همه یک هدف داریم.
دعایی اضافه کرد: زمانی هم سه بزرگوار را به عنوان پیشنگار مطبوعات ایران انتخاب کرده بودند. یکی از آنها آقای فردی بود. من به دلیلی بنا بود در آن جلسه سخن بگویم. در آن مراسم دیدم که به نظر میرسید این مراسم به آقای فردی تحمیل شده و او از انتخاب شدن و تجلیل شدنش به وجد نیامده و صرفا به کسانی که دعوتش کردهاند، احترام گذاشته و به آنجا آمده است؛ در حالی که به تعریف کردن و تعریف نکردن از خودش اعتنایی ندارد. در آنجا من شیفته بیتفاوتی آقای فردی به مسائل اینچنینی و وقار ایشان شدم.
مدیر مؤسسه اطلاعات همچنین عنوان کرد: آخرین دیدار ما هم دیدار مبارکی در همین سالن بود. وقتی برنامه تمام شد، هنگام ظهر من ایشان را در گوشه دنجی در نمازخانه دیدم و شیفته نماز خواندنش شدم، پس رفتم و به او اقتدا کردم. یک آخوند کسی را در حال نماز با اخلاص دیده و به او اقتدا کرده بود. آن نماز یکی از نمازهای مطمئنا مقبول من بود.
دعایی در ادامه گفت: خدا ایشان را رحمت کند که خلأ داستاننویسی را برای کودکان و نوجوانان ما پر کرد که ما شیفته کسانی نباشیم که خوب مینوشتند، اما به ایدئولوژی ما احترام نمیگذاشتند.
همچنین علیرضا قزوه، مدیر مرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری، در مراسم نکوداشت امیرحسین فردی و رونمایی از رمان «گرگسالی»، آخرین اثر این نویسنده فقید، گفت: همیشه برای من این سؤال وجود دارد که آیا قادر هستم جای مردم بزرگی چون امیرحسین فردی را پر کنم یا نه؟
او افزود: امیرحسین فردی انسان بزرگی بود که به خاطر محبت به مادرش حتی از سفر حج هم گذشت. در ادبیات ما شاعران بسیاری هستند که به مرگ فکر کردهاند. بالاترین رفاقت با مرگ، مرگآگاهی است و ما این مرگآگاهی را در رفتار، گفتار و شعر بزرگانی چون سلمان هراتی و سیدحسن حسینی دیدهایم. امیرحسین فردی هم روز قبل از مرگش به مرگ تسخر کرد و به استقبالش رفت.
قزوه در ادامه عنوان کرد: من اصرار داشتم که این مراسم در همین تالار برگزار شود و میدانستم حتی اگر ساعت مناسبی نباشد هم همه میآیند. از دوستان خواستیم حتی فوتبال را هم پخش کنیم و با این کار روح آن بزرگوار هم شاد میشود.
ایشان همچنین گفت: یاد آن روز به خیر که جناب فردی به من گفت خودت را گرم کن، بعد فوتبال بازی کن. من این کار را نکردم و زمین خوردم و مرحوم فردی نگرانم شد. امیدوارم دیگر زمین نخورم، بتوانم خودم را گرم کنم و راه آن بزرگوار را ادامه دهم. امیرحسین فردی یک عمر دغدغه رسیدن داشت و دوید.
در ادامه این مراسم، محمدرضا سرشار گفت: من جز مدت کوتاهی که در «کیهان بچهها» با آقای فردی به فوتبال میرفتیم، چندان از نزدیک با ایشان آشنا نبودم، به همین دلیل آنچه امروز نقل میکنم، برداشتی از دور است و احتمال دارد که درست نباشد. ضمن اینکه آنچه میگویم، خاطره بد نیست. شاید هم افرادی که به آنها اشاره میکنم تا بهحال تغییر کرده باشند.
این نویسنده ادامه داد: در سال 1367 عدهای از حوزه هنری رفتند و بعضی از آنها در کیهان مشغول به کار شدند. آقای فردی بعد از ارتحال امام خمینی(س) و رهبر شدن مقام معظم رهبری در کیهان بچهها مقالهای در تجلیل از رهبر معظم انقلاب نوشته بود و در انتهای آن آورده بود: «آقا ما شما را دوست داریم.» خودش بعدها گله میکرد که یک نفر هر بار او را میبیند، به مسخره به او میگوید «آقا ما شما را دوست داریم».
سرشار سپس گفت: آقای فردی محبت محض بودند و سیاقشان با ما فرق داشت. یک بار آقای فردی نویسندهای را که نویسنده خوب و موجهی هم نبود، اما با کشورهای خارجی ارتباطاتی برقرار کرده و جوایزی گرفته بود، به مسجد جواد الائمه(ع) دعوت کرده بود تا برای بچهها حرف بزند. بعد از جلسه او گفته بود در بیرون نگویید که من به مسجد آمدهام، برایم بد تمام میشود. آقای فردی با وجود همه مهربانی و محبتی که داشت، با شنیدن این جمله از آن نویسنده به شدت برافروخته و ناراحت شده بود.
او اضافه کرد: ممکن بود انسان برخی از عقاید و خصلتهای آقای فردی را نپسندد، اما نمیشد او را دوست نداشت؛ چون بسیار مهربان بود. اما بعد از جریانهای سال 88 و فتنه پیشآمده من او را به معنای واقعی دوست داشتم، به این دلیل که مقالهای در کیهان نوشته بود و در آن مقاله انصافا خیلی خوب از پس مطالب برآمده بود. شاید یکی از دلایل جمع شدن ما در این جا هم به خاطر علاقه عمیقی باشد که بعد از نگارش آن مقاله نسبت به او پیدا کردیم.
سرشار همچنین عنوان کرد: یکی از آخرین خاطرات من از آقای فردی در نمازخانه حوزه بود که پس از نماز مهرش را در جیبش گذاشت؛ نه در جامهری و به من گفت، مهر من مال خودم است. آن روز آقای فردی برای من خاطرهای تعریف کرد و گفت، قبل از انقلاب در روستای ما بعضی از مردم فقط در ماه رمضان نماز میخواندند.
او افزود: طول زندگی آقای فردی زیاد نبود، اما عرض زندگیاش زیاد بود و آنگونه که دوست داشت، زندگی کرد. او همه چیزش سر جای خودش بود، فوتبالش همیشه برقرار بود، ساعات نوشتنش سر جای خودش بود. کارهای متعدد قبول نمیکرد و برنامه زندگیاش را به خاطر برنامه سازمانها و وزارتخانهها به هم نمیزد. فردی از زندگیاش بهره برد و راضی هم بود، چرا که به دنیا حریص نبود و اهل شغلهای متعدد هم نبود. او در خانه کوچکی که از بچگی در آن بود، با کمی بازسازی زندگی میکرد.
سرشار در پایان صحبتهایش گفت: آقای محسن پرویز امروز در حال انجام عمل جراحی قلب هستند. برای سلامتی ایشان هم دعا کنید تا این عمل به خوبی انجام شود و ایشان دوباره سلامتی خود را به دست بیاورند.
در ادامه با حضور علی اسماعیلی، سرپرست معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن مؤمنی شریف، رییس حوزه هنری، یوسفعلی میرشکاک، رضا امیرخانی، ناصر فیض و جمعی دیگر از نویسندگان و همچنین اعضای خانواده امیرحسین فردی، از رمان «گرگسالی»، آخرین اثر این نویسنده، رونمایی شد.
نمایش مستندی از زندگی امیرحسین فردی و نینوازی و آوازخوانی به یاد این نویسنده فقید نیز از دیگر برنامههای این مراسم بود که با عنوان «آشیانه در دل» برگزار شد.