رییس پیشین جهاددانشگاهی بی توجهی به جنبه تربیتی و تذکیه ای انسان را یکی از بزرگترین چالش های سیستم آموزش جامعه ایرانی دانست و گفت: متاسفانه در نظام آموزشی ایران تعلیم بر تربیت مقدم شده است در صورتی که اگر تذکیه و تربیت از سیستم آموزشی حذف شود، علم و دانش به بزرگترین آفت در جامعه تبدیل خواهد شد که انواع مختلف آسیبهای اجتماعی از آن منشأ میگیرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، دکتر علی منتظری در شناخت ابعاد علمی، فقهی، فلسفی و شخصیت وجودی شهید مطهری به جمله ای از امام خمینی(س) اشاره کرد و افزود: امام خمینی(س) در خصوص شخیصت وجودی شهید مطهری فرمودند: مطهری خلاصه عمرم بود. یا در جایی دیگر اشاره کردند«مطهری پاره تنم بود"که این تعابیر در مورد شخصیتی، از فردی مثل امام نشان از جایگاه بسیار والا و انسانی آن دارد بطوریکه بنیان گذار انقلاب اسلامی در مورد آثار و تالیفات شهید مطهری نیز تاکید کردند که بدون استثنا آثار و تالیفات وی در همه امور بی بدیل است. وقتی امروز آثار و تالیفات شهید مطهری را در امور و حوزه های مختلف مطالعه می کنیم عمق شخصیت و برازندگی ایشان را می توان در آن مشاهده کرد و در این صورت است که می توان فهمید که چرا امام خمینی در مورد شخصیت وی چنین تعابیر بلند مرتبه ای را بیان نمودند.
وی در ادامه وجود امثال و شخصیت هایی همانند شهید مطهری را سرمایه بسیار عظیم در هر جامعه ای توصیف کرد و گفت: به یقین امثال بزرگانی همانند شهید مطهری، یکی از سرمایههای عظیم جامعه ما محسوب میشود که میتوان آثار و تالیفات این بزرگان را بررسی و از آنها در امور مختلف علمی، فرهنگی، دینی و غیره بهره جست. این در حالی است که متاسفانه امروزه دستهایی پنهان و آشکار در جامعه تلاش میکنند جوانان، دانشگاهیان و حتی طلاب حوزه نیز کمتر به این آثار رجوع داشته باشند.
یک نهضت مجدد در رجوع به آثار شهید مطهری راه اندازی شود
او همچنین با بیان اینکه باید یک نهضت مجدد در رجوع به آثار و تالیفات شهید مطهری در دانشگاهها، دبیرستانها و جامعه علمی و فرهنگی کشور ایجاد شود، اظهار کرد: یکی از راهکارهای اساسی در جهت رشد اندیشه شخصیتهایی همانند شهید مطهری در کشور، اهمیت دادن به فعالیتهای فرهنگی در جامعه است، به طوری که باید در بخش فرهنگی کشور تلاشهای مجددی، جهت زنده کردن و احیای اندیشه وی صورت بگیرد که البته نمیتوان از فعالیتها و اقداماتی که تاکنون در این زمینه صورت گرفته است غفلت کرد اما این اقدامات کفایت نمیکند.
به گفته این کارشناس حوزه آموزش، جریان نهضت در احیای آثار و اندیشه های شهید مطهری در جامعه باید بطور طبیعی و همه جانبه پیش برود، طوریکه این اندیشه بصورت یک نیاز طبیعی جامعه به ایده تبدیل شود. نباید فرهنگ سازی و آموزش اندیشه های مطهری بصورت مصنوعی و جنبه تبلیغات ناشیانه باشد که در این صورت، ثاتیر آن بر روی جامعه علمی و فرهنگی ثاتیری منفی و کاملا متفاوت با اندیشه این بزرگوارخواهد بود.
دوری و غفلت از اندیشه های شخصیت هایی نظیر استاد مطهری، از مهم ترین دلایل رواج افراط و تفریط در جامعه
وی در ادامه غفلت از اندیشههای شخصیتهایی همچون استاد مطهری را یکی از مهمترین عوامل رواج افراط و تفریط در جامعه عنوان کرد و گفت: متاسفانه یکی از دلایل رواج افراط و تفریط در جامعه ما، فراموشی و دوری از اندیشههای شهید مطهری در حوزههای مختلف است به طوری که اگر در شرایط کنونی مردم ما به دامن ارتجاء یا از سوی دیگر به اندیشه لیبرالیسم روی میآورند به دلیل دوری از اندیشههای ناب اسلامی استاد مطهری است.
برخی آگاهانه یا ناآگاهانه، در پی فراموشی اندیشههای شهید مطهری در جامعه هستند
دکتر منتظری، با تاکید بر اینکه میتوان اسلام ناب محمدی را در آثار و اندیشههای شهید مطهری به وضوح کامل مشاهده نمود، تصریح کرد: به طور یقین اگر بخواهیم اندیشههای ناب اسلامی را از منشا یک آثار ناب فراهم کنیم باید به تالیفات مطهری مراجعه کرد که متاسفانه گاهی انسان احساس میکند دستهایی وجود دارد که عمدا یا ناآگاهانه، در پی فراموشی اندیشههای این استاد هستند.
اندیشههای استاد مطهری در علوم انسانی باید دقیق تر ترسیم می شد
به گفته او، اگر بخواهیم در مورد میزان تاثیرپذیری کتابهای علوم انسانی در کشور از اندیشههای شهید مطهری صحبت کنیم به نظر میآید به طور اجمالی تاثیرپذیری از اندیشهها و تفکرات وی در بخش علوم انسانی کشور، خیلی محلی از اعراب ندارد، ولی اصولا به نظر میآید ما علاوه بر کوتاهی در تاثیر پذیری از اندیشههای این استاد بزرگ، در حوزه علوم انسانی در سایر بخشها نیز بیتوجهی و کوتاهیهای زیادی را انجام دادهایم در واقع اندیشههای استاد مطهری در علوم انسانی باید بیشتر و دقیق تر ترسیم می شد.
بی توجهی به جنبه تربیتی و تذکیه ای انسان، از بزرگترین چالش های سیستم آموزش جامعه ایران
رییس پیشین جهاد دانشگاهی، به مهمترین ضعفهای نظام آموزشی در ایران اشاره کرد و گفت: بر اساس تعبیر قرآنی امام خمینی، قرار بود در نظام آموزشی کشور ما، تذکیه بر تعلیم مقدم باشد این در حالی است که در حال حاضر فضا و جهت گیری های آموزشی در جامعه، به سمتی پیش رفته است که ناخودآگاه آموزش بر تعلیم استوار شده است که می توان اذعان کرد که بی توجهی به جنبه تربیتی و تذکیه انسان یکی از بزرگترین چالش های سیستم آموزش در کشور ما تبدیل شده است.
در نظام آموزشی، تذکیه و تربیت انسانی جای خود را به مدرک گرایی صرف داده است
دکتر منتظری در ادامه مبنای سنجش، ارزیابی و قضاوت افراد در کشور را یکی از مهم ترین دلایل سست شدن تربیت و تذکیه در نظام آموزشی جامعه برشمرد و افزود: متاسفانه در شرایط کنونی، جامعه ما یکسری ملاک ها و معیارهایی را مبنای ارتقاء، رشد، ارزیابی و ترقی افراد قرار داده است که باعث شده افراد از مساله انسانی، یعنی تربیت و تذکیه نفس فاصله بگیرند. مثلا در کشور ما، اگر کسی بخواهد در یکی از علایق سیاسی قرار و دروه ای فعالیت های سیاسی داشته باشد باید مدرک تحصیلی داشته باشد و ویژگی های انسانی و تربیتی جزو ملاک های اولیه قرار ندارد، در نتیجه این فرد برای بدست آوردن مدرک مورد نیاز، به هر کاری دست می زند و نظام آموزشی کشور ما نیز، تنها وظیفه خود را دادن مدرک به افراد خلاصه می کند در نتیجه در چنین جامعه ای تذکیه و تربیت جایگاهی نخواهد داشت.
سیستم آموزشی در ایران، باید بطور ساختاری اصلاح شود
به گفته رییس سابق پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی نظام آموزشی موجود در کشور دارای مشکلات ساختاری اساسی است که تعلیم را بر تربیت ارجحیت می دهد و نمی توان مشکل اساسی آموزش کشور را به معلمان و اساتید وابسته کرد اگر چه مدرسان هم در این زمینه نقشی مهم دارند اما علت اصلی بسیاری از چالشهای آموزشی در جامعه، از مشکلات ساختاری، رواج انواع ظاهربینیها و عدم توجه به تذکیه به عنوان جوهره رشد انسان، نشات میگیرد که امیدواریم مسئولان از خواب غفلت بیدار شده و به این نتیجه برسند. تولید انبوه مدرکداران ممکن است برای مدتی بتواند مشکلی از مشکلات جامعه ما را رفع حل کنند اما نمیتواند برای همیشه سطوحی از نیازهای یک جامعه انسانی، مترقه و توسعه یافته را رفع کنند.
در صورت حذف تربیت از نظام آموزشی، علم به بزرگترین آفت در جامعه تبدیل خواهد شد
او یادآور شد: در صورتی که تذکیه از آموزش یک جامعه ای حذف شود، ممکن است حتی آن علم و دانش هم خود به بلای جامعه ما تبدیل شود کما اینکه در بسیاری از موارد می توان به راحتی آثار آن را در جامعه مشاهده نمود، لذا در سطح آموزش و پرورش، دانشگاهی و حوزه ها مهم است که فکر اساسی داشته باشیم اینکه آیا میخواهیم انسانها را رشید بار بیاوریم یا اینکه به افرادی مدرک تحصیلی تحویل دهیم و آنها را روانه جامعه کنیم، همچنانکه متاسفانه هیچ خبری از تربیت، رشد کمال و جوهرههای انسانی در نظام آموزشی ما یافت نمی شود.
دکتر منتظری به خاطرات سید جمالدین اسدآبادی در خصوص میزان توجه به محتوای معنوی و دینی در سیستم آموزشی کشورهای اسلامی در مقایسه با جوامع پیشرفته اشاره کرد و افزود: برای بحث در زمینه میزان توجه به محتوای اسلامی و معنوی در سیستم آموزشی کشورهای اسلامی در مقایسه با جوامع پیشرفته، یاد آن جمله معروف از سیدجمالدین اسدآبادی میافتم که از وی نقل شده است که ایشان بعد از بازگشت از سفر اروپایی خود گفته بودند «آن کشورها مسلمان نیستند اما رسم های اسلامی را به خوبی بجا می آورند اما ما مسلمان هستیم ولی بویی از دستورات اسلامی نبردهایم».
بنا براظهارت وی، بحث تربیت و تذکیه نفس، الزاما این نیست که همه چیز را اخلاقی یا معنوی ببینیم در واقع بخشی از این بحث ها اخلاقی است و بخش عظیمی از این موضوعات توجه به رشد و کمال انسانی دارد و رشد و کمال هم باید در بستر فطرت انسان ها اتفاق بیفتد اینکه آیا صحیح است در نظام آموزشی فردی بخواهد با دروغ یا هر وسیله دیگری یک مدرک تحصیلی بدست آورد؟ آیا این ارزش دارد که نظام آموزشی خود را بر سیستم مدرک گرایی استوار کنیم؟ بطور کلی در اویل انقلاب اسلامی ساختار جامعه ما، کمتر به سمت مدرک گرایی آماده بود که متاسفانه امروزه مجددا به این سمت حرکت کرده ایم.
تربیت و تذکیه با ارسال بخش نامه و دستورالعمل در جامعه اجرایی نمیشود
این استاد حوزه علوم انسانی در ادامه با بیان اینکه تربیت و تذکیه نفس در یک جامعه و سیستم آموزشی با ارسال دستورالعمل یا بخش نامه اجرایی نمیشود، گفت: ما باید به طور جدی در مورد اهمیت بحث تربیت و تذکیه در سیستم آموزشی خود تجدید نظر کنیم که البته با انجام برخی مقررات ناسنجیده، نابخرد و غیرکارشناسانه نمی توان در جامعه عملیات وثیقی انجام داد، راهکاری اصلی در این زمینه راهکاری فرهنگی و تربیتی است بطوریکه در بحث تربیت خداوند میفرماید: «چرا کاری که خود آن را انجام نمی دهید، به دیگران توصیه میکنید یا در جایی دیگر اشاره میکند: «مردم را دعوت کنید به کار نیکو نه با زبان بلکه با عمل و رفتار خود» که با توجه به این دستورات معلمان هم باید با اخلاق و عمل خود معنویات و اخلاقیات را بیاموزند.
عالم و معلمی که از مواهب معنویات و تذکیه دور باشد غیر از شر و گرفتاری برای جامعه ارمغان دیگری ندارد
دکتر منتظری همچنین ادامه داد: باید در نظام آموزشی کشور به شیوه های توصیه شده در اسلام، قرآن و اسوههایی مثل مطهری و الگوهای دیگر که تربیت و تذکیه را برای ما معنا نمودهاند، توجه شود در واقع این بزرگان نشان دادهاند که علم و دانش به خودی خود ارزش است و حتی گفته شده علما باقی هستند تا دنیا باقی، اما علمی باقی است که تربیت و تذکیه شده باشد عالمی که از این مواهب بی بهره باشند غیر از شر و گرفتاری برای جامعه ارمغان دیگری ندارند، به دلیل این است که پیشوایان و بزرگان دینی تذکیه را مقدم بر کتاب و آموزش دانستند.
ریشه بسیاری از مشکلات اجتماعی در کشور ما به سیستم آموزشی ناصحیح بر میگردد
وی در ادامه با بیان اینکه ریشه بسیاری از مشکلات اجتماعی در کشور ما به سیستم آموزشی ناصحیح بر میگردد، افزود: متاسفانه در کشور ما آموزش به جای تربیت، هدف قرار گرفته است در واقع مواردی وجود دارد که ما در آن بیش از 20 مصوبه را میبینیم که برخی کارها را به تحصیلات دانشگاهی منصوب کردهاند، اما از خصلتهای انسانی و اخلاقیت فرد غافل میشوند که این خود باعث میشود جامعه ما به سمتی حرکت کند که در آن مدرکگرایی هدف میشود، این در حالی است که مدرک یک وسیله برای داشتن دانش بیشتر و در نتیجه خدمت بیشتر است.
زمانی که تربیت راه درست خود را پیش نبرد به امری تشریفاتی تبدیل میشود
دکتر منتظری در پایان خاطر نشان کرد: نکته تاسف آمیزتر در جهت مدرکگرایی نظام آموزشی کشور این است که علاوه بر دانشگاهها، حوزهها نیز به سمت این تفکر غلط یعنی مدرکگرایی و نه تربیت و معنویات حرکت نمودهاند، این در حالی است که اگر تربیت راه درست و صحیح خود را پیش نبرد به امری تشریفاتی در جامعه تبدیل میشود.
منبع: شفقنا