مجید شاهحسینی بر لزوم توجه به پیام امام خمینی(س) به هنرمندان که از آن به منشور هنر انقلاب تعبیر میشود تاکید کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از مهر، مجید شاهحسینی مدیر عامل سابق بنیاد سینمایی فارابی که چهارشنبه 21 فروردین در نشست پژوهشی نظریهپردازی و آموزش در هنر انقلاب اسلامی در حوزه هنری سخن میگفت با اشاره به منشور حضرت امام خمینی (ره) که در سال 67 تدوین شد، گفت: عجیب این است که در ساحت عموم به این منشور کمتر توجه کردهایم، حال آن که شهید مرتضی آوینی از صدورش چنان به وجد آمد که در لبیک به آن ماهنامه "سوره" را راهاندازی کرد.
وی ادامه داد: هر چه در این منشور نگاه میکنیم از عرفان و زیبایی و عشق و ولایت میبینیم و ظاهرا آن چیزی که غایب است تعریف امروز غربیها از هنر است و اگر در دانشگاههای هنر ما این منشور لحاظ میشد باید بعد از گذشت دو دهه از صدورش به دستاوردهای فراوانی می رسیدیم. اگر بعد از 34 سال که از پیروزی انقلاب اسلامی می گذرد هنوز در پیچ و خمهای فرمالیزم دست و پا می زنیم و هنوز غایت هنر را هنر فرمالیستی میدانیم، به نظر می رسد که راه را نیافتهایم.
آوینی اولین فارغ التحصیل منشور هنرمندان امام خمینی(س) بود
شاهحسینی بیان کرد: اگر در این بیابان صعب العبور در جستجوی طریق هستیم به نظر میرسد که فراز و فرجام این منشور که هر دو به خون پاک هنرمندان دفاع مقدس ارجاع میدهد، کلید مشکلگشای ما خواهد بود و اگر آوینی کسی بود که در لبیک به این منشور آن حرکت پر شور را آغاز کرد باید او را اولین فارغ التحصیل بدانیم؛ چراکه شهادت او هم در همین مسیر قرار گرفت.
وی با بیان این که شخصیت شهید آوینی مهجور و ناشناخته است، عنوان کرد: این روزها بازار ذکر خاطرات داغ است و هر کس از آوینی فرازی می گوید ولی فراز آوینی فرجام او بود. او آن گونه که باور داشت زندگی را به پایان رساند و عجیب این جاست که امروز کسانی آوینی را بدون این فرجام تفسیر می کنند.
او همچنین گفت: صد سال قبل در چنین ایامی اروپا برای ورود به جنگ آماده می شد و این جنگ در تاریخ هنر غرب هم تاثیری شگرف داشت. آن روزها وقتی که امپراتوریهای اروپایی در مقابل یکدیگر صفآرایی میکردند فرض بر این بود که در دنیایی تکنولوژیزده، مدرن و دنیایی که اصول اومانیسم مبانی ارتباطی و انسانی را در آن تعریف کرده و هنر هم از این مجموعه رنگ و بویی گرفته است انسان هم می تواند همه مبانی جدید را در ساحت ارتباطات، هنر و اجتماع با رضایت خود حل کند.
وی تصریح کرد: آن روز انسانها با شجاعت تمام از هنر سخن می گفتند، قواعد تازه کشف شدهای که به نظر آنها فرجام و غایت معلومات بشری بود، "داروینیزم" بشر غربی را به قدری سرمست کرده بود که تصور می کرد می تواند این تصور را به ساحت هنر هم انتقال بدهد.
غربیها از عالم هنر معنازدایی کردند
شاهحسینی افزود: جنگ اول جهانی موجب شد که از خاکستر این جنگ دو مکتب تلخاندیش داداییزم و سورئالیزم سر بر آورند و تا مدت ها انسان غربی از خو می پرسید که با خود چه کرده است. از آنجا بود که هنرمند مدرنیسم و بعد پست مدرنیسم همچنان همه چیز را در مجموعهای از نسبیتگراییهای اخلاقی و ارزشی جستجو می کرد و هنر محصول حدیث نفس چنین هنرمندی بود.
وی با تاکید بر این که پس از جنگ جهانی غربیها از عالم هنر معنازدایی کردند و فرم را هنر دانستند، اظهار کرد: شاید غرب در گریز از معنا و پناه بردن به قالب چارهای نداشت، چرا که چنین پیشینهای را طی کرده بود اما پس از وقوع انقلاب اسلامی ایران کسانی که در همین قاعده کار کردند باید پاسخ می دادند که بر مبنای کدام تاریخچه و کدام تصور تاریخی چنین الگویی اختیار شده است؟ شاید آموزش هنر بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران امری سهل تلقی شده بود و تصور بر این بود که با ترجمه همان منابعی که از غرب موجود است و از طریق تجارب آنها می توانیم هنری را متناسب با انقلاب اسلامی ایران طراحی و ترسیم کنیم.
تمام مبانی و اصول هنر غرب را انکار نمیکنیم
او خاطرنشان کرد: غایت نگاه ما به هنر غرب انکار و نفی همه مبانی و اصول آن نیست و نخواهد بود اما پذیرش کامل و مطلق آن هم همان فرجامی را در پی خواهد داشت که امروز به آن دچار شده ایم. کسانی تصور کردند که هنر امری است ژنتیک و کسانی ذاتا یا هنرمند هستند و یا نیستند و حس هنرمند که بر مبنای این توانایی درونی در او از ابتدا نهادینه شده تعیینکننده مسیر خواهد بود، از این جا بود که نسبت هنر با حدیث نفس بسیار جدی و پررنگ شد و کسی نپرسید که این نفسی که قرارست حدیث آن را شاهد باشیم تا چه حد تزکیه شده است و تا چه حد به نور جهان حق آراسته شده است.
شاهحسینی با اشاره به این که برای داشتن هنر دینی باید هنرمند دینی تربیت کنیم، گفت: اگر فرض بر این است که هنر مجموعهای است از گزارههای معنایی و شایستگیهای ذاتی، بروز و ظهور این مجموعه همچنان همان دور باطل است که طواف میکنیم.
آدرس هنر انقلاب را باید از معمار انقلاب اسلامی ایران پرسید
وی اظهار کرد: آدرس هنر انقلاب را باید از معمار هنر انقلاب اسلامی ایران پرسید و باید بدانیم هنر انقلاب اسلامی ایران با مفهوم ولایت و ولایتپذیری نسبتی نزدیک و غیر قابل انکار دارد همانگونه که هنر شیعی هم این گونه بود و هیچ ولایتی بدون تعریف مرزهای دقیق تبرا کامل نخواهد شد، کما این که تولا و تبرا از آغاز پیدایش نگاه شیعی با هم توام بودهاند، معنای دیگر که قاعدتا به عنوان نگاه راهگشا برای ما میتواند آغاز یک مسیر تلقی شود. این است که مفهوم بلند شهادت با هنر شیعی و هنر انقلاب اسلامی ایران پیوندی دیرینه دارد.
شهادتطلبی با خشونت نسبتی ندارد
وی در پایان گفت: هنر انقلاب اسلامی ایران نسبتی با عافیتطلبی، عافیتنشینی و انتخاب مسیر راحت ندارد و فهم ما از شهادت ضرورتا به معنای مرگ در کالبد انسانی نیست. هنرمند دینی به جمال حق و تجلی ذات ربوبی در ذرات عالم هستی شهادت می دهد. ممکن است زمانی به دلیل این شهادت در معرض شهادت و فیض آن هم نائل شود اما مهم این نگاه و نگرش است و قطعا این نگاه نورانی با خشونت و خشونتطلبی نسبتی نخواهد داشت.