جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

حجت الاسلام والمسلمین حشمتی: مساجد کنونی شبیه آپارتمان هستند و معماری آنها جذبه بصری ندارد

کد خبر: ۲۲۲۷۳
حجت الاسلام والمسلمین حشمتی: مساجد کنونی شبیه آپارتمان هستند و معماری آنها جذبه بصری ندارد

معاون فرهنگی موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی (ره) با بیان اینکه فرهنگ اسلام باید از مساجد تبلیغ و تشریح شود، تصریح کرد: اگر توقع این است که ما یک جامعه اسلامی داشته باشیم، لذا باید مساجدی داشته باشیم که کارکرد آن درست و صحیح برنامه ریزی شود و از آنجا آن کارکرد به درستی هدایت شود. او با اشاره به پیشینه معماری مساجد ایران و شکوه و هنر اسلامی به کار رفته در آن، از اینکه مساجد امروزه شبیه به آپارتمان هستند و جذبه بصری هم ندارند، انتقاد کرد.

به گزارش پایگباه اطلاع رسانی و خبری جماران، حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا حشمتی که در گذشته مسئول سابق کانون های مساجد ایران بوده است، با تاکید بر جایگاه مشخص مساجد در اسلام به مسجد قبا به عنوان اولین بنا بعد از هجرت پیامبر اکرم (ص) اشاره کرد و به خبرنگار شفقنا گفت: مسجد اولین و آخرین بنایی است که همیشه نوای توحید از آن سر داده می شود.

او با اشاره به وظیفه و جایگاه مساجد خاطرنشان کرد: چون اولین پایگاه و اولین بنای اسلام از مسجد گذاشته شد لذا طبق آیه شریفه اسس التقوی، مسجد قبا، بنایی برای شروع تبلیغ اسلام شد.

امام جماعت مسجد حضرت ابوالفضل شهرک غرب، با تاکید بر اینکه مسجد تنها نقطه ای است که متعلق به خداست و به همین جهت خانه خدا نامیده می شود، اظهار کرد: هیچ مکانی همانند مسجد قداست ندارد و کسانی که مبادرت به ساخت مسجد می کنند یا زمینی را برای ساخت مسجد وقف می کنند، حتما باید تقوی را رعایت کنند و نیت ها باید اسس التقوی باشد. چرا که مساجد زمین های پاک و مطهری هستند که آلودگی بردار نیستند و اگر هم آلودگی به لحاظ ظاهری وجود داشت، باید بلافاصله نماز را تعطیل کرد و به پاک کردن این مکان مقدس پرداخت.

او با اشاره به تعاریف، مسجد را پناهگاه مردم خواند و گفت: مساجد خانه های امنی برای مردم هستند چراکه از شر شیاطین و مشغله های دنیوی رهایی می یابند لذا در دعای خود برای ورود به مسجد می گوییم؛ پروردگارا، میهمانت‏ به آستانه‏ات رسیده است. ای احسان کننده، اسائه کننده، نزدت آمده است. پس ای کریم و بزرگوار به زیبایی‏ات، از زشتی‏ام در گذر. یعنی شخص وقتی وارد مسجد می شود، کوله بار دنیایی خود را بیرون می گذارد و وارد می شود.

حشمتی با بیان اینکه کسانی می توانند به عمران و آبادانی مساجد بپردازند که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشند، تصریح کرد: کارکنان، کارگزاران، معماران، بناکنندگان و خادمان مساجد باید دارای ویژگی های خاصی نظیر ایمان و تقوای بالا باشند.

معاون فرهنگی موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی (ره) با بیان اینکه از نظر فرشتگان مساجد ستاره هایی بر روی زمین هستند که می درخشند لذا دارای قداست و احترام هستند، خاطرنشان کرد: مساجد دارای احکام و آداب مشخص هستند و هیچ مالکی جز خدا ندارند لذا مامن همه بندگان عالم هستند و شبانه روز باید در خدمت مردم باشند. از این رو کسی حق ندارد مسجد را ملک شخصی خود تلقی کند یا مانع از ورود مردم به مسجد شود.

او مسجدالحرام را الگوی همه مساجد و دارای ویژگی های لازم برای یک مسجد دانست و اظهار کرد: بهترین الگویی که در حال حاضر در جهان پیاده می شود، مسجدالحرام است. البته مسجدالنبی و بیت المقدس هم تا حدودی مانند مسجدالحرام هستند، اما هنوز به این مکان مقدس نرسیده اند و هر کس هم که در مسجدالحرام خدمت می کند، خالصانه برای حق است.

او با بیان اینکه توجه خوبی هم به ساخت و آبادانی و تعمیر مساجد در جمهوری اسلامی ایران می شود، گفت: آنچه در حوزه مساجد ایران مغفول مانده و حائز اهمیت است، عدم پرورش و تربیت نیروها و خصوصا امامان جماعت با ویژگی های خاص مساجد برای خدمت در مساجد است چراکه اگر ما در محله های خود مساجدی داشتیم که فارغ از هیاهوهای دنیوی و سیاسی و مظاهر ظاهری بودند و فقط به احکام و معارف مردم می پرداختند و قرآن را تعلیم می دادند، امروزه وضع فرهنگی ما بسیار بهتر بود.

حجت الاسلام حشمتی، امام جماعت در فرهنگ شیعی را امام خواند و گفت: امامان جماعت محله ها و مساجد باید واجد بسیاری از صلاحیت ها باشند اما متاسفانه وقتی در اجتماع نگاه می کنیم، می بینیم که نه ارتباط با مردم وجود دارد و نه شخص صلاحیت دارد. البته تعدادی هستند که واجد شرایط هستند و مساجد موفقی هم در کشور محسوب می شوند اما قالب مساجد را که بازدید می کنیم، می بینیم که هیچ ارتباطی بین مردم محله و امام مسجد نیست و مسجد به عنوان پناهگاه مردم نقشی ایفا نمی کند.

او با بیان اینکه در سالیان گذشته و به ویژه قبل و اوایل انقلاب که رسانه ها نبودند، مردم معارف اسلامی خود را از پای منبرهای مساجد می گرفتند و یک نوع ارتباط ارگانیک بین تربیت مردم و آموزش وجود داشت، گفت: متاسفانه امروزه این روابط بهم ریخته است یا به دلیل اشتغال یا عدم جذابیت مساجد و روحانیت، هیچ ارتباطی بین مردم و آموزش معارف الهی و اخلاق و ادب با مسجد و روحانی وجود ندارد.

حشمتی با تاکید بر اینکه مساجد تا قبل از انقلاب دارای کارکرد بسیار خوبی بودند، یادآور شد: مساجد تا قبل و به ویژه اوایل انقلاب هم محل اطلاع رسانی بودند و هم مساعدت به مردمی که آسیب می دیدند. هم چنین به خانواده های زندانیان کمک می کردند و آنها را در پناه خود داشتند لذا آموزش و تربیت نسل جوان هم در مساجد شکل می گرفت و در عین حال محل مناسبی برای مطالعه بود اما بعد از انقلاب با پیشرفت تکنولوژی و حوزه های جدید و هم چنین روی کار آمدن دولت ها و کم توجهی آنها به کارکرد مساجد، کم کم جایگاه مساجد تضعیف شد.

مسئول سابق کانون های مساجد با تاکید بر اینکه ما با تربیت نکردن نیروهای جدید انسانی و استفاده از نیروهای قدیمی و هم چنین سوق دادن کارکرد مسجد به سمت های دیگر و گرفتن کارکرد اصیل مسجد به عنوان تعلیم دهنده معارف الهی، مسیر اشتباهی را در پیش گرفته ایم، گفت: متاسفانه طبق آمار پنج سال گذشته، دو سوم مساجد کشور امام جماعت مرتب ندارند و آنهایی هم که دارند، ارتباط مناسبی با مردم محله ندارند یعنی عده ای فقط پشت آنها نماز می خوانند و شرایط به گونه ای است که اگر مسجد یک روز تعطیل شود، هیچ اتفاق مهمی نمی افتد و کسی هم اعتراض نمی کند.

او در پاسخ به این سوال که چرا اکثر مساجد در کشورهای دیگر همه وقت باز هستند، اما در کشوری مانند ایران وضع به اینگونه نیست؟ تصریح کرد: این مساله ریشه تاریخی دارد زیرا در بسیاری از زمان ها و در مناطقی مانند ایران که بیشترین شیعه را داشتند، علاوه بر اقامه نماز توسط اهل سنت، حکومت های وقت به مقدسات شیعیان هم توهین می کردند لذا این رفتار موجب شد تا شیعیان برای اقامه نماز جماعت کمتر شرکت کنند؛ البته امام صادق(ع) توصیه کرده اند که شیعیان برای ایجاد وحدت پشت سر آنها نماز بخوانند و مشارکت داشته باشند، اما همه که امام صادق نمی شوند.

او دلیل دوم را عدم اهتمام بسیاری از علما و پیشوایان شیعیان برای حضور در مساجد و اقامه نماز جماعت دانست و گفت: متاسفانه اگر گذری به مساجد داشته باشیم، می بینیم که عده علما و روحانیون در یک محله بسیار است، اما در زمان نماز جماعت، یک یا دو عالم و روحانی بیشتر دیده نمی شود بنابراین با اینکه در احکام و رساله های ما اهتمام به نماز جماعت بسیار است، ولی سیره عملی ما بر این است که چندان از مساجد و اقامه جماعت استقبال نمی کنیم و نسبت به آن سهل انگار هستیم.

حشمتی افزود: در صورتی که اهل سنت به دلیل اصرار و اهتمامی که به اقامه نماز جماعت دارند، می بینیم که نماز در پنج وعده هم بسیار باشکوه برگزار می شود و از حیث جمعیت و برپایی مرتب نماز جماعت، قابل قیاس با مساجد شیعیان نیستند. بگونه ای که طبق آمار چند سال قبل؛ از دوهزار مسجد تهران، کمتر از 100 مسجد نماز جماعت صبح می خواندند.

او دلیل دیگر فاصله گرفتن از کارکردهای اصلی مساجد را متولی شدن ارگان های مختلف از نهادهای مختلف دانست و خاطرنشان کرد: امروزه حداقل پنج نهاد متولی مساجد هستند و با دخالت های مختلف، نیروهای یکدیگر را خنثی می کنند لذا نقش مردم در اداره مساجد کم رنگ شده است. به عنوان مثال برای امام جماعت یک محله، شخصی که در آن محله سکونت ندارد را انتخاب می کنند که نه مردم متقاضی آن فرد هستند و نه آن روحانی سنخیتی با محله دارد.

او با تاکید بر اینکه دولتی و حکومتی شدن به مساجد آسیب زده است، ادامه داد: مردم زمانی به مساجد کمک می کنند که بدانند در اختیار خودشان است، اما وقتی نهادی دخالتی می کند، مردم رقبتی به مشارکت نشان نمی دهند.

امام جماعت مسجد حضرت ابوالفضل شهرک غرب، حرکت های سیاسی بعضی جریانات و احزاب در مساجد را هم عاملی برای ضربه زدن به مساجد دانست و اظهار کرد: حضور جریانات سیاسی ضربه مهلکی به مساجد است، چراکه اگر تا پیش از این تعداد کمی به مساجد می آمدند، با حضور جریانات سیاسی، دیگر نمی آیند. لذا ممکن است در برخی موارد مساجد منحصر شود به چند پیرمرد و پیرزن متمایل به گرایش خاص حزبی که کاری به مسجد و امام جماعت ندارند. البته تلاش بسیاری از طریق مسئولان و حتی خود بنده و شخص آقای قرائتی صورت گرفت تا مساجد مجددا احیا شوند اما همه راه ها به بن بست ختم شد و ما به این نتیجه رسیدیم که با این رویکردها نمی شود کاری کرد.

او دلیل احیای نشدن مساجد را نداشتن امام جماعت با صلاحیت، نبود کارکردهای خوب، به حداقل و بعضا به صفر رسیدن مشارکت مردم در مساجد و نبود محیط های شاد و زیبا برای جذب جوانان دانست و گفت: در پیشینه ما، معماری مساجد بهترین و با شکوه ترین و گالری هنر اسلامی بودند اما مساجد ما امروزه شبیه به آپارتمان هستند و جذبه بصری هم ندارند. چراکه هیاهو و صدا بسیار زیاد است و سکوت به معنای معنویت برای شما ایجاد نمی شود تا بتوانید راز و نیاز شخصی خود را داشته باشید. هم چنین سخنرانی هایی هم که صورت می گیرد، کم محتوا و کم ظرفیت هستند و مردم چیزی از کارکرد اصلی مسجد به عنوان پناهگاه و محل عبادت و ارتباط با انسان های معقول دریافت نمی کنند.

او با بیان اینکه در چنین شرایطی که جوانان در مساجد حضور نمی یابند، معارف دینی و الهی خود را از صدا و سیما یا عرفان های کاذب دریافت می کنند یا نسبت به آموزش احکام سطحی رفتار می کنند، گفت: متاسفانه جوانان ما اهل مطالعه هم نیستند، چراکه اگر بودند، بر روی مسایل عمیق می شدند و راه خود را می یافتند.

معاون فرهنگی موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی (ره) با تاکید بر اینکه ما امروزه با معضلی همانند رکود و کمبود جمعیت در حوزه مساجد مواجهیم و نمی توانیم ماموریت اصلی خود را نسبت به مردم انجام دهیم، خاطرنشان کرد: این مسایل زنگ خطری برای برنامه ریزان فرهنگی و کسانی است که می خواهند فکری برای مردم داشته باشند زیرا قبل از اینکه دیر شود، باید پایگاه عبادی مردم را از این حالت خارج کنند.

او با بیان اینکه ما باید روحانیونی تربیت کنیم که باسواد، مردم دار، خوش اخلاق و اهل محله باشند و به حزب خاصی هم گرایش نداشته باشند، گفت: روحانی باید با گفتار و سیره خود با جوانان ارتباط برقرار کند تا بتواند معارف الهی را کم کم به مردم محله آموزش دهد. هم چنین باید در کنار برپایی نماز، قرآن و معارف اسلامی را تدریس کند و محل امنی برای مردم محله باشد. چراکه قبلا مساجد پناهگاه مردم بودند و اولین جایی که مردم گرفتاری خود را پیش آن می بردند، امام جماعت مسجد محله بود اما متاسفانه این پتانسیل امروز فراموش شده است و مردم به کارکردهای دیگر مراجعه می کنند.

او معتقد است: چنین فضایی زمانی محیا می شود که مردم امام جماعت مسجد خود را انتخاب کنند و در اداره مسجد دخالت داشته باشند. همچنین در مسجد همیشه و برای همه باز باشد و مانع حضور افراد نشوند تا مناجات کنند لذا تا زمانیکه با چنین بحران هایی روبرو هستیم و تا زمانیکه ساختارها و روابط و چارچوب ها تغییر نکرده اند و ما به اصول گذشته باز نگشته ایم، مساجد احیا نمی شوند و تاریکی آنها ادامه خواهد داشت.

حشمتی با اشاره به اینکه جمعیت کشور ما نسبت به اوایل انقلاب دو برابر شده، اما متاسفانه تعداد مساجد یک درصد زیاد شده است، افزود: کشور از جهت عددی و کمی در حوزه مسجد دچار مشکل است، به گونه ای که بسیاری از شهرک ها هستند که حتی مسجد ندارند و باید فکری به حال آنها شود.

او با اشاره به ویژگی های ساخت مسجد یادآور شد: موسسه نشر و تنظیم آثار امام کتابی منتشر کرده است که راهنمای ساخت مسجد را بیان می کند و دارای تنوع بسیار به نسبت جمعیت و موقعیت مکانی مسجد است چرا که ما گاهی اوقات در یک خیابان بن بست، مسجدی احداث می کنیم که جامع و با معماری خاص و با شکوه است اما در مکانی بزرگ تر و با جمعیتی بیشتر، مسجدی کوچک احداث می کنیم بنابراین در این کتاب تاکید داریم که مساجد می توانند به نسبت مکان و موقعیت تنوع داشته باشند و طراحی شوند.

او افزود: همچنین ما تاکید داریم که مردم باید در ساخت مساجد نقش داشته باشند و سازندگان از حلال ترین و بهترین پولها هزینه کنند زیرا مال غیر حلال معنویت نخواهد داشت و خانه خدا با باقی مکان ها باید فرق کند. هم چنین سازندگان باید قبل از اجرای نقشه ساخت، از یک فاز کوچک شروع کنند و به زیبایی و استحکام و معماری اسلامی و دسترسی ها و ویژگی های فرهنگی و کتابخانه و دیگر مسایل دقت کنند. در عین حال می توانند با دعوت از امام جماعت فرهیخته محل، هدایت مجموعه را از ابتدا به او بسپارند، چراکه در غیر این صورت، هر کدام از این شرایط اگر محیا نباشد، مسجد مسجد مطلوبی نخواهد بود.

مسئول سابق کانون های مساجد با تاکید بر اینکه مساجد باید بدور از مزاحمت برای مردم محله باشند، تصریح کرد: پخش اذان یک امر ضروری است و باید صورت گیرد و مزاحمت محسوب نمی شود، اما هر کار دیگری غیر از پخش اذان، انجام شود و از بلندگو پخش شود، برای مردم مزاحمت است لذا اگر ما بسیاری از کارها مانند این مساله را رعایت کنیم، مردم به مساجد مشتاق تر خواهند شد.

او بابیان اینکه طبق احکام شرعی، به محض اینکه چهار رکعت نماز جماعت در مسجدی خوانده شود، از انتصاب به هر گروه و هر حزب و هر شخصی خارج می شود، گفت: این مساله از احکام مسجد است که با خواندن چهار رکعت نماز جماعت دیگر کسی صاحب آن نباشد. چراکه مسجد پاره تن محله است و مردم باید به عنوان خانه خدا به آن نگاه کنند و همه در خدمت مسجد باشند و خدمت به مسجد را وظیفه شرعی خود بدانند.

حشمتی در پایان با بیان اینکه در روایات آمده سه گروه هستند که در زمان ظهور امام مهدی(عج) گله می کنند، خاطرنشان کرد: در روایات است که زمان ظهور مهدی موعود سه گروه گله می کنند که یکی مسجد است که از همسایگان خود که در آن نماز نمی خوانند گله می کند، دومی قرآن است که می گوید چرا کسی ما را باز نکرد و نخواند و سومی عالمی است که منزوی مانده و کسی از او استفاده نکرده است؛ البته صاحب عصر و الزمان زمانی که ظهور می کند بعضی از مساجد را که با زرق و برق بوده و به دست انسان های ظالم و با ریا ساخته شده اند را به دست مبارک خود خراب می کنند، چراکه ساختار مساجد را ندارند.

انتهای پیام

دیدگاه شما