به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، شعر انتظار از مهمترین تجلیات شعر امروز محسوب میشود. شعری که در آن امید به آیندهای موج میزند که تحقق همهی آرمانهای نسل های متمادی بشر در جهت تکوین مدینهای فاضله و بی فساد است. شور و حالی که در شعر انتظار موج میزند، روایتگر انقلاب درونی شعرایی است که ظهور منجی را لحظه شماری میکنند. این شعر پهنهای به وسعت همهی امیدهای انسانی دارد و امروز مخاطبی جهانی به زمزمهاش گوش سپرده است. در این راستا و به بهانهی میلاد حضرت مهدی(عج) مصاحبهای با خانم فاطمه راکعی داشتیم که متن زیر ماحصل آن است.
شما مفهوم انتظار را در شعر معاصر چگونه ارزیابی میکنید؟
در شعر معاصر یا شعر امروز یا بهتر بگویم شعر انقلاب اسلامی، مفهوم انتظار یکی از متداولترین و معمولترین سوژههایی است که شاعران انقلابی به آن پرداختند. این انتظار یک انتظار مثبت است. انتظاری توأم با تحرک، پویایی و تلاشی با همه توان است. تلاشی که برای تأمین و برآورده شدن آمال و آرمانهای اسلامی معنوی، عدالتجویانه و حق طلبانه صورت میگیرد. انتظار مسیحیت و انتظار اسلام یک نوع آیندهی روشن را به بشریت نوید میدهد. آیندهای خالی از ستم ، استعمار و استحمار و آیندهای با یک عدالت عمیق و گسترده و همگانی برای همهی جهان.
این نوع نگاه، هستی را، با امید آمدن موعود و پایان سیاهیها و دنیای روشن همانطورکه ادیان ترسیم کردهاند، مینگرد. ما معتقدیم که مهدی موعود روزی ظهور خواهد کرد که دنیا سراسر ظلم، فساد و بیعدالتی است و ایشان برای احقاق حق مظلومان خواهند آمد و عدالت را اعمال خواهند کرد. یک نوع رویکرد، تلاش با همه وجود در راستای ظهور منجی است که به انتظار پویا تعبیر میشود.
ولی با کمال تأسف رویکرد دیگری وجود دارد که معتقد است چون حضرت روزی میآیند که دنیا را سراسر فساد گرفته پس نباید کاری کرد و برای تعجیل ظهور باید منتظر نشست. این نوع برخورد بدفهمی و کجفهمی از قضیه ظهور است. ما به عنوان مسلمان تحقق جامعه آرمانی را در آمدن مهدی موعود میدانیم که عدالت گسترده در همهی ابعاد آن وجود دارد. آنگونه که تاریخ حکومت امام علی را، تجربه کرد.
بنابر این از نظر شما اصلیترین شاخص شعر انتظار امید است؟ آیا شعر انتظار خارج از حیطه این مفهوم هم معنایی مییابد؟ مثلا ابراز خستگی از فضا و شکوه از نیامدن منجی هم زیرمجموعه شعر انتظار قرار میگیرد؟
بله امید محوریترین اصل شعر انتظار است. البته گاهی مشاهده میکنیم برخی از شاعران جوان و خوش ذوق ما شعرهایی با مضامینی میسرآیند که نوعی رویکرد واکنشی و عکسالعملی به موضوع مهدویت دارد. شعرهایی با مضامینی از این دست که: «مهدی جان نیا که این دنیا سراسر پلیدی و زشتی است» این در حالی است که ظهور خود نوید اصلاح هر آنچه فساد و کاستی است و معقولترین رویکرد این است که در بدترین شرایط بیشترین امید را به آمدن حضرت مهدی داشته باشیم.
عمدهی این شعرها واکنش حساسیت روح شاعرانه به جریانات و نحلههایی است که با ریا و فریب، خود را منتسب به دوستداران و منتظران میکنند.
البته من با این رویکرد عکسالعملی شاعران جوان مخالفم چون فضای موجود از قضا بازتابنده مظلومیت دین و آرمانها هستند. هر چند این شعرها گاهی به لحاظ فرم بسیار زیبا و لطیفاند اما از نظر من زیرمجموعه شعر انتظار قرار نمیگیرند، چون شعر انتظار آرمانی است و سراسر ادبیات انقلاب نشانههای زیادی از این آثار هست که نمود امید به آینده روشن و امید به آمدن منجی در بدترین و سیاهترین روزهاست. به نظر من یکی از شاعرانی که زیباترین شعرها را در مورد مهدی موعود و انتظار مثبت دارد، مرحوم قیصر امینپور است.
خانم راکعی به نظر شما شعر انقلاب یک جریان متأخر است یا سرودن برای منجی در همه ادوار را میتوان زیر مجموعه شعر انتظار دانست؟
فرق نمیکند در هر فراز از تاریخ ادبیات ما اگر شعری نه شعار، با این آرمان و نگاه سروده شده باشد جز ادبیات ظهور یا انتظار محسوب میشود.
در نهایت از شما به خاطر وقتی که گذاشتید سپاسگزارم. در انتهای این مصاحبه دوست داریم یک شعر از شما که در مورد حضرت مهدی(عج) سرودهاید به عنوان عیدانه داشته باشیم:
دهید مژده به یاران که یار میآید
قرار گیتی چشم انتظار میآید
کلید صبح به دست و سرود عشق به لب
ز انتهای شب آن شهسوار میآید
ز تنگنای خیالم گذشته است و کنون
به پهندشت دلم آشکار میآید
طلسم کین به سرانگشت مهر میشکند
بشیر دوستی پایدار میآید
سخای اوست که از چشمهزار میجوشد
شمیم اوست که از لالهزار میآید
به جلوهای که از او دیده آفتاب، چنین
به جیب برده سر و شرمسار میآید
جهان برای تماشا به پای میخیزد
به پای بوسی او روزگار میآید
دریغ! کز غم خوبان گرفته است دلش
چو لاله ملتهب و داغدار میآید