مردی که ز عصر خود فراتر بود
علی شریعتی یک ملت بود. روح آرمانی یک جامعه در کالبد قلم و زبان شریعتی نهفته بود. تئوریسین دانشگاهی خط خمینی عنوانی بود که ساواک علی شریعتی را با آن خطاب میکرد.(1) روشنفکر فرا روایت و جامعهشناس راستگو. امروز باید اعتراف کنیم که علی شریعتی دینش را بر وطنش ادا کرد هرچند با ناکامی. هیچوقت نمیتوانیم نقش شریعتی را در پیروزی انقلاب اسلامی نادیده بگیریم. نقشی را که هم دستگاه سلطنت سعی داشت حذفش کند، هم مذهبی نمایان به اصطلاح انقلابی که بعدها با عنوان روحانی نمایان بسیار مورد سرزنش امام راحل (س) قرار گرفتند. روحالله خمینی، شریعتی را مرجع روشنفکری و دوراندیش فوقبین میدید.(2) شریعتی معلم شهید بود گرچه شهادتش هیچگاه ثابت نشد و همواره در مرگ او از کلمه «فقدان» استفاده شد. شریعتی منتقد سرسخت مارکسیستهای دو آتیشه دهه چهل و روحانیون عوامزده بود. همان افرادی که بعدها امام آنان را روحانینما خطاب کردند. شریعتی جسور بود. در آن دوره که کسی جرأت بردن نام خمینی را نداشت و نهایت شهامت در نوشتن نام اختصاری «خ» بود، علی شریعتی با شجاعت از خمینی نام میبرد و موضع وی را مقابل رژیم صهیونیستی تحسین مینمود و تاوان این شجاعت و صراحتش را هم بارها با حبسهایی که در دفعات مختلف کشید، داد.
شریعتی منجی دانشجویان دهه چهل از شر اختاپوس کمونیست بود (3)، در حالی که روحانینمایان تلاش داشتند که ثابت کنند شریعتی کافر است! شریعتی تنها راست میگفت و این بزرگترین جرم وی بود. شریعتی توانست از انحراف اسلامی در جامعه روشنفکری جلوگیری کند در حالی که مبلغان آن دوره علیه وی فتوا صادر و تلاش کردند که از بزرگانی همچون حضرت امام هم فتوایی بگیرند که امام همواره اگر خطایی هم از شریعتی میدید، سکوت میکرد، چون به خوبی میدانست که شریعتی چه حقی بر گردن این مردم و این مملکت دارد و این بود غربت شریعتی در وطنش.
پس از مرگ مشکوک و غریبانهاش در انگلستان، انجمن اسلامی در اروپا اجازه نداد جسدش را به ایران بیاورند تا رژیم شاه از آن سوءاستفاده کند چون همواره همه، رژیم سلطنت را قاتل علی شریعتی میدانستند و به این ترتیب پیکرش در سرزمین دمشق به امانت سپرده شد و این بود پایان مردی که ز عصر خود فراتر بود.
گر ملحد و گر دهری و کافر باشد / باید بکشد عذاب تنهایی را ... مردی که ز عصر خود فراتر باشد
در ادامه شعری منسوب به دکتر شریعتی درباره حضرت امام خمینی آورده میشود:
فریاد روزگار ما است
روح خدا
در روزگار قحطی هر فریاد
در روزگار قحطی هر جنبش
فریاد روزگار ماست
آری در روزگار مرگ اصالتها
بی تو دگر چه بگویم
چه را بسرایم
ای مطلع تمام سرودها
بی تو فرو نشسته دگر فریاد
تنها شده است هر چه که انسانیت
در پایتخت غارت و خون
جز وحشت و هراس نمی بینم
این درد را با که بگویم
که هر ورق از هر کتاب
ترس را فریاد می کند
حتی پلاس کهنه خیابان هم
تجربه کرده است ترس را
اینک سیاه بینمش
تا بر تو باز شود
که راست می گویم
در هر کرانه این شهر بی طپش
سگهای زنجیری
سگهای دست آموز
در چشمهای بیدار
ترس را نشانده اند آنها
هر روز می درند
هر روز می برند
و پاداش را
از دست گرگ می گیرند
در پایتخت غارت و خون
سگهای زنجیری
آن گرگ پیر را به حراست نشسته اند
بی تو در پایتخت دیو دماوند
سیاوشها و کاووسها در بندند
ای کاش رستم
کاووسها را نمی رهاند
تا اینگونه گشاده دست
در بند بخواهد رستم را
در خون کشد سیاوش را
بی تو من از خمین گذشتم
افسرده بود و سرد
نام تو را زمزمه می کرد روز و شب
فریاد روزگار ماست
روح خدا
بانگ تعهد و رسالت
بانگ خدا و خون
اینک تو ای سلامت پویا
ای کرامت بی مرز
بر این زمین تشنه ببار
آری آری
تا زاید این
سترون فرسوده
گلهای سرخ شهادت را
تا باز در نبض شهر تپد
فریاد آری
تو ای سخاوت بی حد ببار بر جنگل
تا باز این درخت خفته شود بیدار
تا باز آن جوانه کند فریاد
امیرحسین کاکایی
منابع :
1- ارگان عدالت خواه دانشجویی( سخنرانی رحیم پور ازقدی درباره علی شریعتی)-( http://www.edalatkhahi.ir/004393.shtml)
2- خبرگزاری ایسنا - خاطرات دکتر صادق طباطبایی(http://old.isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-568036)
3- پایگاه اطلاع رسانی «عصر ایران» (http://www.asreiran.mihanblog.com/post/236)