جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سهراب هادی:

حضرت امام با رسانه موضع پدرانه داشتند

کد خبر: ۱۸۳۳۸
حضرت امام با رسانه موضع پدرانه داشتند

دیرزمانی نیست که خبرنگارایرانی روزی را در تاریخ این کشور بنام خود نامگذاری کرد.
چند سالی است تاریخی درتقویم ایرانی به نام روز خبرنگار به چشم می خورد. در همه جای دنیا زمانی را برای تکریم و بزرگداشت خبرنگارن در نظر گرفته اند و ایران نیز 17 مرداد یعنی روزی را که یک خبرنگار در خارج از کشور به شهادت رسید را به این نام نامگذاری کرده است.
در این روز نیز همچون دیگرزمان های مناسبتی، خبرنگار، عزیز و پیشه‌اش گرامی داشته می شود.
از زمانی که ایرانی قلم را به خدمت اندیشه‌اش گرفت و نگارش آغاز کرد سال های زیادی می گذرد. کاغذ اخبار اولین روزنامه ایرانی بود که جای خود را به عنوان اولین برگ تاریخ ارتباطات به نام خود کرد پس میتوان گفت در سالهایی دراز خبرنگار ایرانی در پیچ و خم حوادث، راوی انقلاب ها، حوادث ، جنگ ها و دیگر اتفاقاتی بوده که بر این مرز و بوم گذشته است.

با سهراب هادی خبرنگاری که در سال های اول انقلاب در مطبوعات ایران قلم می زد به گفت و گو نشسته ایم وی که در حال حاضر نقاش و محقق هنر و یکی از صاحبنظران برجسته در این عرصه و همچنین دارای تالیفات بسیاری در این زمینه است در گفت و گو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به بررسی شرایط روزنامه نگاران و همچنین وظیفه مدنی و ملی روزنامه نگاران از دیدگاه حضرت امام پرداخته است. این مصاحبه در پی می آید :

به عنوان سوال اول بفرمایید مسئولیت مدنی روزنامه نگاران از دیدگاه حضرت امام ( س) چگونه بود؟

بر مبنای شناخت و ادراکی که از سیره ، رفتار و منش حضرت امام (س) دارم و در طول سال های بعد از انقلاب در شرایط اجتماعی با آن رو به رو شدم و همچنین با توجه به تحولات پیش آمده در دوره های انقلاب وقتی که به آرا ، رفتار و نگاه حضرت امام درحوزه رسانه و کسانی که به گونه ایی در این حوزه کار می کنند مواجه می شویم می توان دو مطلب را مد نظر قرار داد، اولین مطلب در نظر حضرت امام اهمیت بخشیدن به رسانه است. حال اگر رسانه را امکانی برای بیان بشارت و یا ابلاغ هر نظری برای هر نگاه مد نظر قرار بدهیم حضرت امام همواره به این موضوع تاکید داشتند وقویا تاکید می کردند که رسانه به عنوان یک اصل در جامعه و به عنوان یک هموار کننده و ایجاد کننده ی زمینه پیوند نگاه رهبران و مردم مد نظر قرار گیرد و تاکید داشتند که مسئولان، رسانه را به عنوان یک وسیله حفظ حیات اجتماع و حتی به عنوان وسیله ایی برای پیوند جهان نگاه کنند. طبیعتا وقتی مبنای توجه به حقیقت و مبنای توجه به اصالت درکار، به رسانه اطلاق می شود رسانه به ذات نیست ، بلکه مجموع عملکرد های رسانه و همچنین مجموع آحادمورد نظر است که در رسانه قلم میزنند و این میتواند هم یک مدنیت و هم یک مصونیت مدنی به حساب آید . یعنی وقتی اصل الزام و وجود هر پدیده ایی را محترم به حساب می آوریم طبیعتا همه ی اتفاق هایی را که در حوزه وقوع تحولات اجتماعی شکل می گیرد را می توان از نگاه بررسی و حقیقت شناسی به آن توجه کرد. مثل ذات نور که ما را از جهل نجات میدهد. باید حقیقت حضور را به عنوان پیوند بین افکارآحاد باور کنیم که این پیوند پل ارتباط آحاد جامعه است که میتواند یک جنبه اش اداره کنند گان ، مدیران ،برنامه ریزان و رهبران باشد که اقداماتی را انجام میدهند که طبیعتا مردم باید نسبت به آن مطلع باشند .
حال این سوال مطرح می شود چه کسی میتواند نگاه مردم را به رهبران و نگاه مدیران ابلاغ کند ؟ جواب به این سوال رسانه است ،یعنی رسانه واسطه این تعامل و این داد و ستد اجتماعی است وحضرت امام این اصل را به عنوان پایبند بودن به حقیقت و به عنوان استوار قدم برداشتن به سمت آگاهی توده ها، محترم به حساب می آورند.

وظیفه دینی و ملی روزنامه نگاران از دیدگاه امام خمینی (س) را بیان کنید.

نه فقط در حوزه روزنامه نگاری، بلکه در هر وقوعی که اتفاق می افتد، در سینما، درشعر،در نقاشی، در عرفان، در فلسفه و نیز در مدیرت اجتماعی و ... و به طور کلی در تمام حوزه ها، مبنا بر این است که ما یک چتر اندیشه ایی داریم که آن چتر اندیشه ای جهان بینی دینی مبتنی بر نگاه حضرت امام است. ما حضرت امام را منادی حق و و احیاگر تفکر دینی در عصر امروز می بینیم. انقلاب اسلامی به عنوان یک مبنای نظری است که تئوری و دکترین آن را حضرت امام نوشته اند و تفسیر کرده اند بعد از آن یعنی بعد از نوشتن این دکترین، سه دهه، چهار دهه مبارزه و تحولات اجتماعی و همچنین ممانعت هایی درعدم وقوع انقلاب به وجود آمد و بعد تلاش هایی برای وقوعش صورت گرفت تا این که پیوند مردمی خورد و بسیاری از یاران امام قبل از پیروزی انقلاب دستگیر شدند و فعالیت های اجتماعی صورت گرفت .مبنای همه این اتفاقات تعریف وظیفه دینی از نگاه قرآن و اسلام بود و رهبر این نگاه حضرت امام بودند. حضرت امام می فرمایند انقلا ب اسلامی تداوم حماسه عاشورا است و ولی فقیه و امر ولایت تداوم رسالت انبیا است واین به عنوان یک جهان بینی و یک نظر است اما اینکه آیا این دکترین و نظر امام را ما در دوره های انقلاب و در بعد از پیروزی انقلاب حتی در دوران حضور امام در حرکت مواجه با جهان و موانع عظیمی که روبروی ما است توانستیم به عمل برسانیم و یا نتوانستیم به عمل برسانیم این ها مباحثی است که جای بحث دارد و هنوز نیاز به ایجاد یک ساختار است تا ما بتوانیم مبانی نظری و تحولی را که در قالب انقلاب در گذار از نگاه نظام شاهی به نگاه جامعه بعد از انقلاب صورت گرفت، را مبتنی بر آرا حضرت امام ایجاد کنیم.

نقش رسانه ها در توسعه سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی چقدر است؟

در سه دهه ایی که با مطبوعات در ارتباط بودم چه زمانی که در مطبوعات بودم چه زمانی که از بیرون به مطبوعات نگاه می کردم و چه دوره ایی که کودک بودم و تیتر روزنامه ها برایم بسیار اهمیت داشت. وقتی داخل مطبوعات نباشی، یعنی مخاطب مطبوعات باشی تیتر روزنامه مانند یک شلیک به تفکرت عمل می کند. بسیاری از مخاطبان در مقابل مواضع مطبوعات منفعل هستند مگر این که صاحب نظر و منتقد باشند و بتوانند با دیدگاه انتقادی وارد رسانه شوند، و از این طریق است که میتوانند مبانی حیات یک رسانه را حلاجی کنند. باید اهمیت رسانه چه در حوزه شنیداری و چه بصری و چه مکتوب برای افراد جامعه روشن شود، اصالت، حقیقت و تحلیل مبتنی بر حقیقت در خبر است که واقعیت لزوم یک رسانه و اعتماد آحاد و مخاطبین یک روزنامه را تعریف می کند پس روزنامه نمیتواند مبتنی بر غیر حقیقت باشد. متاسفانه در ایران از دهه های قبل از انقلاب مطبوعات همیشه ویترین احزاب بوده وهیچ روزنامه ایی را نمی توان پیدا کرد که 360 درجه واقعیت جهان و ایران را منعکس کرده باشد به گونه ایی که میتوان گفت روزنامه ها همیشه کمانی از 360 درجه جامعه ایران را منعکس می کردند، کمانی که نقطه مرکزی آن بر می گشت به دیدگاه ها و تفکر حزبی که ان روزنامه را منتشر می کرد. در حال حاضر نیز این موضوع را میتوان در مطبوعات مشاهده کرد و این یک اشکال است ، چون میزان حقیقت و اعتماد و باور را در مخاطب پایین می آورد و باعث می شود که مخاطبان با احتیاط به آن روزنامه نگاه کنند.
در حال حاضر نقد ها درمطبوعات بیشترجنبه سیاسی دارد یعنی مبتنی برمنافع تشکیلاتی است که آن رسانه با آن در ارتباط است . اگر مطبوعت مبتنی بر حقیقت نباشد حیات ان ادامه نخواهد داشت حیات مبتنی بر حقیقت یک موضع است و روزنامه نگاران باید موضع شان مبتنی بر حقیقت یابی باشد.

مصونیت اجتماعی، سیاسی،اعتقادی و شغلی روزنامه نگاران در دهه بعد از پیروزی انقلاب چگونه بود؟

در فضای بعد از انقلاب یعنی بعد از پیروزی و درسال ها ی 58 به بعد به صورت میدانی مشاهده کنیم که عنوان ها و اسامی متفاوتی با گرایش ها وبا مفاهیم مختلف روزنامه ها و ماهنامه ها و .. منتشر کنند. اساس انقلاب بر بیداری توده ها است و بحث صدور انقلاب که امام به آن توجه می کنند تبلیغ و بشارت بود. همچنین مفاهیم آزادی قلم و بیان مفاهیمی است که در موقعیت و درگاه پیروزی بعد از انقلاب به عنوان رکن اساسی دیده می شود و به همین روال همه نشریاتی که با گرایش های فکری متفاوت بودند در دهه اول انقلاب منتشر می شد.

رفتار امام با رسانه ها قبل و بعد از انقلاب چگونه بود؟

حضرت امام نه فقط با رسانه بلکه با تمام آحاد موضع پدرانه و موضع هدایت و رهبری داشتند و برای تبلیغات به مفهوم بشارت اهمیت ویژه ای قائل بودند . بسیاری از رسانه ها به دلیل درآمدی که از مجاری تبلیغات داشتند در بیان مطالب کمتربه حقیقت مطلب توجه می کردند. انتشار یک خبر بدون منبع و غیر واقعی باعث تنش در جامعه می شود. سردبیرو یا مدیر مسئول قبل از این که خبری را منعکس کند و یا تحلیلی را بنویسد باید ارزیابی کند و از نتیجه کارش شناخت داشته باشد ولی در حال حاضر این گونه نیست . رسانه باید یک زمینه باشد برای بسط مسائل دینی و اجتماعی وهمچنین زمینه ای باشد برای تعالی بخشیدن به معنای متعالی انسان . نگاه حضرت امام مبتنی بر این معنابود یعنی انسان متعالی مخلوق. تفاوت حیوان با انسان در میزان آگاهی و در میزان دوری از حیوانیت و جهل است . یکی از زمینه های که میتواند آگاهی و دانش به جوامع بدهد خود رسانه است. پس می توان گفت رسانه انسانیت را ارتقا میدهد.
باید مخلوق بودن، یعنی نگاه دینی را در جامعه ارتقا ببخشیم و بدانیم مخلوق خالقی هستیم و بندگی، بنده ای را نکنیم، بنده ای را نیز به بندگی نگیریم و بندگی را ترویج ندهیم. این نگاه، نگاه متعالی حضرت امام بود و این هم برمیگردد به زاویه ای که آن رسانه در جامعه دارد.

به نظر شما وظیفه ی رسانه ها در خصوص اندیشه های حضرت امام و رفتار آنان با بازماندگان ایشان چیست؟

نمی توان معنای حقیقی رسانه را برای مقطع و زمانی خاص مشخص و تعریف کرد. رسانه ، منهای زبان و ابزارش ، لامکان و لازمان است ، یک پدیده است. فعلش در زمان حیاتش میتواند تاثیر خوب و بد داشته باشد پس یک روزنامه نگار و یا عکاس و یا سردبیر و تمام عواملی که ایجاد کننده یک رسانه هستند باید همواره مثل یک حق گرا رفتارکنند در حال حاضر رسانه های که در ایران فعالیت می کنند باید به حقیقت وجودی خود به عنوان یک روزنامه ،رسانه ، سایت و ... باور داشته باشند و باید به آثار امام رجوع کنند و مبانی نظر امام را دوباره مطالعه کنند . جامعه ی امروز ما نیازمند ایجاد یک فضای تعاملی و یک فضای آرام بخشی است که یک جوان یا میانسال بتواند در آن به ارامش زندگی کند . این امنیت روحی و روانی برای جامعه یک اصل بسیار ارزشمند و همیشگی است و قسمت اعظم این آرامش را رسانه با رجوع به حقیقت ایجاد می کند که این حقیقت را در وجوب آرا حضرت امام می توان پیدا کرد. رسانه ها باید این اصل را قانون اساسی خود قرار دهند و مطمئنا این رسانه متضرر نمیشود.

دیدگاه حضرت امام (س ) درباره نقد قدرت و نصیحت حاکمان چه بود؟

همین که روزنامه های متعددی در ایران و با تفسیرهای متعدد منتشر می شود نشان دهنده ظرفیت و توانمندی جامعه است .. یک پایه از پایه های حکومت نقد است و اگر نقد را حذف کنیم به مانند این است که یک صندلی سه پایه داشته باشد .اما ،نقد مبانی دارد . نقد، باید مبتنی بر ادارک مستند باشد وکسی که به نقد می پردازد باید برای تفسیر ها و مبانی نظری که مطرح می کند سندیت داشته باشد و به تخریب نپردازد. همچنین در پایان، نقد ارائه طریق برای تبدیل وضع موجود به وضع مطلوب باید باشد و این یک موهبت الهی برای کسی است که مورد نقد قرار می گیرد . اگر شما به اثر بنده نقد داشتنید یعنی آن کار را قابل نقد دیدید. وقتی هر موضوع وهر اتفاقی را مورد نقد قرار دهیم یعنی به آن شان نقد داده ایم . می توان گفت توطئه سکوت؛ یک تخریب بزرگ است .پس برای خروج از توطئه سکوت باید ویژگی ها را گفت . باید ابعاد منفی را نیز بیان کرد و برای رفع آن ابعاد منفی، ارائه نظر بر مبنای راه و روش دهیم .بهبود بخشی و ارتقا بخشی در سایه وجود تفکر منتقدانه اتفاق می افتد و حضرت امام همیشه از نقد استقبال کردند و پذیرای نگاه نقد بودند. حتی به افرادی که به غیر از نگاه حضرت امام نگاه دیگری داشتند توجه می کردند و بسیار ظرفیت بالایی در این زمینه داشتند . اگر در هر جامعه ای نقد نباشد مدیریت ها و خلاقیت ها در جامعه از بین می رود و روح جامعه آسیب می بیند.

نگاه امام خمینی(س) به مقوله رسانه ، بسیار قابل بحث و قابل تامل است و هنوز هم کمتر مورد مراجعه قرار گرفته است. در این نگاه حضرت امام آزادی را مساوی و برابر با معنای تعالی انسان دیده اند و آن را این گونه ترسیم کرده اند و می فرمایند که" آزادی از بالاترین موهبت هایی است که از طرف خداوند به انسان عطا شده است."

جایگاه رسانه در اندیشه حضرت امام و نقش روزنامه نگاران در گسترش اندیشه های امام چیست ؟


این مسایل هم امروز و هم از ابتدای انقلاب، جزو مسایل و موارد اساسی موضوع مناسبات اجتماعی و ایجاد ارتباط فرد با فرد و مبتنی بر موضوع نیاز رجوع فرد به جامعه است. چون وقتی در مجموع "هستی شناسی" یک انسان مطالعه می کنیم، می بینیم که بحث تنهایی و بی ارتباط بودن ، امروزه یک حفره بسیار وحشتناکی است که همه از افتادن در چنین حفره ای دوری می کنیم. پس، موضوع اجتماع، اهمیت اجتماع و ارتباط فرد با جامعه و تاثیری که جامعه بر فرد می گذارد، همه بر می گردد به قابلیت های رسانه. امروز، رقم های بسیار نجومی حول بسط و گسترش "رسانه" سرمایه گذاری می شود. چرا که این همه، امکان گسترش ارتباط را به وجود می آورد.

آزادی را یک ترسیم همیشگی از هستی شناسی میدانیم و این که، چقدر از آن را به وجود آوردیم و چقدر با موانع مواجه بودیم، چقدر با کمبود امکانات رسانه ای و چقدر با کمبود تخصیص سرمایه و ثروت در کشور مواجه بودیم، همه این ها مباحثی است که می توانیم به آن بپردازیم. اما در مقابل آن نیز، بحث حضرت امام در حوزه انسان و آزادی تا بدآنجا می توان به این مقوله پرداخت که مفهوم دیدگاه حضرت امام را در تعریف فرد می توان یافت. تعریف فرد تعمیم داده می شود به جوامع. جوامعی که از این نوع افراد تشکیل شده اند. "انسان های متعالی مخلوق."

و این ادراکی است از همه آنچه که حضرت امام به وجود آوردند و برای به وجود آوردن این مفهوم، همه مسیر را پشت سر گذاشتند و در سیر مبارزاتشان از این مفهوم عدول نکردند، "بیداری توده ها" و "انسان متعالی مخلوق". بیداری توده ها از آگاهی به وجود می آید و آگاهی از رسانه و ارتباط داشتن و این اهمیت ارتباط است. "انسان متعالی مخلوق"، تفاوت انسانیت و حیوانیت است. تنها چیزی که تفاوت انسان و حیوان را مشخص می کند، میزان آگاهی و بیداری و دانش و علم است که همه آن ریشه عقلانیت دارد. نقل هم بعد از عقل قرار دارد. یعنی عقل اقدم بر نقل است. در آفرینش حضرت حق، ما مختار و آزاد و عاقل آفریده شده ایم. پس، باید رجوع کنیم به عقل. عقل از بیداری و بیداری از رسانه است.

پس، تفاوت انسان و حیوان در دیدگاه حضرت امام به میزان آگاهی است و آگاهی از طریق رسانه و دانش و علم و آموزش به دست می آید که همه این ها تحت لوای آزادی ممکن است. هر جایی که آزادی نباشد اصلا انسانیت معنا پیدا نمی کند و روابط بر اساس بندگی و بردگی است.

در این دیدگاه حضرت امام، مفهوم انسان متعالی مخلوق را ، مظهر و معنای انسانی قرار می دهند و میزان تفاوت با حیوانیت را در عبور از جهالت به روشنی، بیداری، آگاهی و عقل می بینند. تعالی، شرایطی است که، از جهت در "امان بودن" و در "مرتبه بالا قرار داشتن" فرد در جامعه است که این تعالی، از جمله سرویس ها و امکانات و مناسباتی است که نظام ها و حاکمیت برای افراد در جامعه به وجود می آورند. ایجاد مناسبات درستی که حق، ناحق نشود، ظلم واقع نشود، استبداد صورت نگیرد، مسیر به قهقهرا نرود تا تعالی به وجود بیاید. ایجاد تعالی در یک جامعه از برنامه ریزی های کلان فرهنگی، آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و... صورت گیرد تا در یک گستره وسیع امنیت مناسبات صحیح انسانی است تا همواره حرکت به سوی بیداری انسان ها صورت گیرد.

مساله دیگر مساله انسان متعالی مخلوق است. در اینجا مخلوق اهمیت پیدا می کند که در نگاه روشنفکرانه دینی، در شناخت دین، فرد آگاه بشود که مخلوق است و خالقی دارد. تفسیر این مساله در نگاه حضرت امام این است که کسی را به بندگی نگیرید و بنده کسی نشوید. در نگاه حضرت امام، این گونه، مناسبات اجتماعی ترسیم می شود و پایه این اندیشه می شود که همه چیز در معنای برابری و در کنار یکدیگر قرار گرفتن و بر مبنای احترام متقابل و انسانیت و بهره مند شدن از سرویس های اندیشه ای و فکری است. وقتی سیر مبارزات حضرت امام را مطالعه می کنیم، می بینیم که هیچ گاه برای رسیدن به چنین فضایی که در واقع می خواهد عبور از شرایط زمانش باشد، به خشونت متوسل نشدند و هیچ وقت برای روشن ساختن وضع موجود با مبارزه مسلحانه و با حرکت تحکمی حرکت نکردند. شرایط زمانی که حضرت امام می فرمایند استکبار ستیزی، ظلم ستیزی و استعمار ستیزی. زمان در این دوره ای که امام بیان می کنند این گونه است: حاکمیت استبداد، حاکمیت جهالت، حاکمیت ظلم، حاکمیت استعمار و چپاول شدن در همه معنای بیداری، هستی و انسانیت و دانش که از ناحیه یک جریان استعماری وارد ایران می شود و عوامل داخلی اش در ایران مستحکم می شود، حضرت امام در این برآورد وارد زمان می شوند و با نگاه بیداری توده ها، وضع موجود را تحلیل می کنند که اینجا به لحاظ سیستم هایی که استعمار و استبداد به وجود آورده، جهالت واقع شده است. حضرت امام وضع را تشریح می کنند تا گستره توده به آگاهی و بیداری برسد. این نگاه حضرت امام نسبت به کار رسانه ای است و اهم حرکت و مبارزات حضرت امام با همین نگاه به بیداری توده ها صورت گرفته است و این غایت مسوولیت رسانه هاست.

مبارزات حضرت امام را چگونه می بینید؟


در تبار شناسی و در تاریخ مبارزات حضرت امام وقتی از ایشان در ابتدای مبارزات پرسیده می شود چگونه می خواهید به مقصود برسید، می فرمایند یاران من در گهواره هستند. کار اندیشه ای می کنم که این نسل به آگاهی برسد و همگرا شود و این اتفاق افتاد و وقتی حضرت امام وضع موجود را با کثرت آحاد جامعه ایران و جهان مطرح می کنند، به آن گستره می رسیم که مردم بر مبنای صدق گفتار و صدق عملی که در رفتار امام می بینند، با ایشان پیوند می خوردند. این آگاهی بر زمان مساله ای است که حضرت امام برای مردم مطرح می کنند و پیوند بین امام و مردم صورت می گیرد و بعد تعیین مسیر می کنند. برای خروج از وضع موجود استعمار و استکبار را پس می زنند و سپس جمهوری اسلامی را جایگزین می کنند. "جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم و نه یک کلمه بیش". آن ایستادگی و مقاومت بر مبنای یک تفکر روشنفکرانه دینی است که جمهوریتی که خالق بودن و مخلوق بودن را در آن مشاهده می کنیم. یعنی پهنه "جهان بینی جمهوری" که کف آن مبتنی بر جامعه است و چشم اندیشه ای آن و خاستگاه اجتماعی اش، بسط نگاه قرآنی است.

در نگاه حضرت امام جمهوریت یعنی حق همه آحاد جامعه در پیوند کثرت و بعد چتر اندیشه ای جهان بینی آن یک نگاه الهی است. انسان متعالی مخلوق که به حضرت حق و ذات باریتعالی بازگردانده شود. این همان چیزی است که حضرت امام به حق می روند و از حق می آیند و مردم را با خود به حق می برند و این نوعی نقش رسالت انبیایی است.

این دیدگاه، این عصاره و این مجموعه را باید تحلیل کنیم. برخوردهایی که در طول مبارزه امام با ایشان شده که موقعیت های سلطه طلب و متعارض با این اندیشه، کسانی که منافعشان به خطر افتاده، کسانی که می دانند اگر این معنای هستی شناسی که بنیان های اندیشه حضرت امام در ایجاد یک جامعه ای است که آحادش قایم به رای هستند و مبتنی بر یک نگاه انسان متعالی مخلوق هستند، اگر به وجود بیاید اینجا مدینه فاضله است و همه کسانی که به این گوهره حقیقت انسان که درخشندگی اش در دوره های حکومت ظلم غبار گرفته است، نمایان شود، افراد بسیاری به آن تاسی می کنند و در جهان، نگاهی فراگیر می شود.

و این نکته ایی است که حضرت امام فقط برای ایران نمی گویند. بلکه ایران را کانون بسط اندیشه جمهوریت مبتنی بر جهان بینی دینی نگاه می کنند.

وقتی این نظر ظهور می کند، طبیعتا در عرض آن، نظرهای ارتجاعی و جریان های غیر دینی و دنیا پرستی نیز وجود دارد و همه زمینه هایی که حول بسط این اندیشه منافع خود را در خطر می بینند، در تعارض با نگاه حضرت امام قرار می گیرند و به جایی می رسیم که در موقعیت امروز جهانی حلقه ها به وجود می آید و این حلقه ها موجب می شود که زمینه ها و زوایایی باز شود که در ایجاد موقعیت های به وجود آوردن سیستم های رو در رو با این نظریه را ما هم در امروز ایران و هم در موقعیت جهان با یک رو در رویی هایی مواجه می شویم.

طبیعتا اینجا رسانه ای که به عنوان یک تریبون برای این نگاه می خواهد کار کند، باید ارزیابی هایش مبتنی بر همین نظر باشد. اما متاسفانه به دلیل این که جریان های متفاوتی در ایران حرکت کرد، روزنامه هایی را داشتیم و داریم که این بینش و ادراک را نداشتند. به زعم این که معتقد بودند باید در مسیر اتفاق بزرگی که حضرت امام به وجود آوردند حرکت کنند اما به لحاظ عدم ادراکشان، زوایایی را که به وجود آوردند و تحلیل هایی که دادند، موجب این شد که چندگانگی هایی متفاوت با اصل بینش به وجود بیاید و تجزیه ای در مدیریت رسانه ای کشور ایجاد شود و بسیاری از رسانه ها تبدیل شدند به تیول هایی برای برداشت های شخصی و منافع اقتصادی و دیدگاه های حزبی و گروهی که اینها همه با آن حقیقت نقش رسانه ای که در دیدگاه امام بود، فرق داشت. اگر این موضوع را که آزادی یک موهبت الهی است بپذیریم، می بینیم که بسیاری از رسانه ها در تضاد با این امر عمل می کنند.

درباره پیشینه تاریخ مطبوعات ایران توضیح دهید


علاوه بر این ها یک پیشینه ای در تاریخ مطبوعات ایران، از چهار دهه قبل از انقلاب وجود دارد که عموما روزنامه ها حزبی بودند. یعنی هر روزنامه دریچه ای به اندیشه یک حزب بود و هیچ وقت رسانه ای به معنی ذات رسانه نداشتیم که تمام گستره سیصد و شصت درجه جامعه را منعکس کند. ذات رسانه این است که امروز یک جریانی را با تمام پشت صحنه آن، منعکس می کند و فردا جریانی دیگر را. ممکن است این جریان ها بسیار متفاوت باشند با یکدیگر ولی نقش رسانه این است که در جهت آگاهی مردم حرکت کند. عموما رسانه ها در تاریخ ایران، ارگان بودند و ارگان ها کمانی از تمام سیصد وشصت درجه را نمایان می کنند که مواضع حزبی را مشخص می کنند. پس از یک دوره بعد از دهه اول بعد از انقلاب، در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی، ظهور نوع دیگری از روزنامه نگاری به وجود آمد که موجب شتابی شد که کمی به اصالت حقیقی روزنامه نگاری نزدیک شدیم و روزنامه هایی در ایران پدید آمد که خواستند به این مساله ذات رسانه ای بودن بپردازند. البته نه این که کاملا تطبیق داشتند با مواضع حضرت امام ولی به آن اصالت های نقش رسانه ای نزدیک شدند.

چون این مساله در جامعه تمرین نشده بود، عده ای هراس داشتند از این که این مسایل در روزنامه ها منعکس شود و بعد انعکاس جامعه در روزنامه ها باعث شد، بسیاری منافع خود را در خطر ببینند و برخورد و بایکوت و رو در رویی با این رسانه ها را نیز به وجود آورد. ما می بایست در درجه اول بر اساس نص قانون اساسی و ظرفیت هایی که قانون اساسی دارد، در دوره های مختلف مجلس، به مساله رسانه ها می پرداختیم. در اینجا نقد بر مجلس وارد است که چرا در دوره های مختلف از ظرفیت های قانون اساسی برای تقویت رسانه ها استفاده نشده است و چرا امروز از این ظرفیت های قانون مدنی برخوردار نیستیم برای استحکام بخشیدن به سرفصل های نظر حضرت امام. یعنی وکلا در دوره های مختلف مجلس بومی فکر کردند و با تخصیص منابع برای حل مشکلات دوره ای و موقت، از نقش اصلی قانونگذاری مجلس دور شدند. کسانی که در مجلس در خانه ملت حضور دارند، نقششان قانون گذاری است و منبعث از نقش قانونگذاری، باید ظرفیت ها و سرفصل های قانون اساسی که متضمن آزادی های فردی است، در حوزه های مختلف آموزش و اقتصاد و اجتماعی و... شکوفا شود.

نظامی که حضرت امام پایه گذاری کرده بود چه ویژگی برجسته ای داشت؟


نظامی که مبتنی بر آرای حضرت امام است، مسیری را باز کرده که این مسیر می رود که انسان را به سوی قرب الهی برساند و این ظرفیت بسیار ارزشمندی است که ما باید حافظ آن باشیم. دولت ها که بر مبنای جمهوریت انتخاب می شوند، ممکن است منطبق و همسو با نظام ها نباشند. دولت ها می توانند مورد نقد قرار بگیرند. این دولت ها انتخاب شده اند برای این که این مبانی را به اجرا در آورند و این وظیفه رسانه است. الزاما نقد دولت ها نقد نظام نیست. نظام برقرار و استوار، در مسیری که حضرت امام ترسیم کرده اند رو به حرکت الهی، اما آن چیزی که این مسیر را پویا و زنده نگه می دارد، نقد است. مثل نگاهی که در بینش عارف هنرمند شاعر "سهراب سپهری" داریم که می گوید: "من قطاری دیدم که سیاست می برد و چه خالی می رفت" یعنی در واقع سیاست یک نگره کلی است و باید اجرا اتفاق بیفتد. دولت یک دستگاه مجری است. باید فعلیتی به وجود بیاورد که ظرفیت های جامعه نسبت به چهار سال قبل افزایش بیابد. این مخصوص این دولت و آن دولت هم نیست. تمام دولت ها موظف به این امرند. چون دولت انتخاب می شود تا این دکترین، این نظر، این ظرفیت های قانون اساسی را فعلیت ببخشد. دولت مبراست از همه آنچه در چنبره قرار گرفتن های سیاسی می دانیم. دولت یک دستگاه قدرتمند حاذق هنرمند متفکر دارای اندیشه ای منبعث از دکترین رهبری و کسی است که این ظرفیت جامعه را با این نگاه به وجود آورده است و پس از آن باید در تمام حوزه ها نقش اجرایی را ببینیم و بعد از آن باید ببینیم این میزان از وقت و سرمایه که مدیریتش با دولت بوده، آیا دولت در مدیریت هایش قوی بوده است و یا می تواند قوی تر باشد!

از یک موضوع دیگر نیز استفاده باید کنیم. هر اتفاقی که رخ می دهد، وقتی به آن نگاه کنیم و درباره آن صحبت کنیم، به آن اهمیت داده ایم. وقتی درمورد چیزی حرف می زنیم به آن "شان نقد" می دهیم و وقتی به اتفاقی "شان نقد" دادیم، برای ما مهم می شود.

اگر به چیزی که ارزش نقد دارد توجه نکنیم، بخل ورزیده ایم که از حقارت نقد کننده است. ممکن است کسانی به اثری هنری و ارزشمند اصلا توجه نکنند ولی این باعث انکار ارزش آن نمی شود. هر مخلوق ارزشمندی، باید توسط منتقدان، موکلان ملت و خود ملت مورد نقد و تحلیل قرار بگیرد. این معنای جمهوریت است که همه بتوانند به ارایه نظرات خود بپردازند اما مبتنی بر دیدگاهی که خواستگاه متعالی اندیشه حضرت امام است که می فرمایند این جامعه باید انسان متعالی مخلوق بسازد.

انتهای پیام

دیدگاه شما