اشاره: « این اسناد، حقایق بسیاری را فاش خواهد ساخت » این سخن را حجت الاسلام و المسلمین ماشاءالله هروی مسوول بخش اسناد موسسه تنظیم نشر آثار امام خمینی(س) درباره جدیدترین اسناد این موسسه می گوید که در آینده نزدیک احتمالا، در 18 جلد منتشر خواهد شد. به گفته وی، این اسناد ملی است و مربوط به نهاد مبارزه فرزندان کشور است. هروی اعتقاد دارد این اسناد خدشه ناپذیر است و بدون هرگونه محدودیت یا حساسیتی منتشر می شود.
حجت الاسلام و المسلین هروی مسوول بخش اسناد موسسه تنظیم و نشر امام خمینی(س) در گفت و گو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، خبر از انتشار اسنادی جدید از دوران مبارزات امام و یاران انقلاب داد و گفت: این اسناد حقایق بسیاری را فاش خواهد ساخت.
هروی همچنین درباره اسنادی که در دستور کار قرار گرفته است، گفت : پس از چاپ مجموعه ارزشمند سیر مبارزات امام در آینه اسناد (به روایت اسناد ساواک ) در 22 جلد و همچنین پرونده شهربانی ایشان با عنوان اسناد شهربانی در 5 جلد، اسناد دیگری با محوریت حضرت امام و یاران امام در مبارزه وجود دارد که بسیار گسترده است که این اسناد مربوط به یاران امام در نهضت و مبارزه است.
وی همچنین به محورهای بحث شده در این اسناد اشاره کرد و گفت: جمع آوری اسناد یاران امام که خیل عظیم آنها به لقاء الله پیوسته اند، یادآوری های بسیار حساسی از ظریف ترین مظلومیت های تاریخ است. مثلا افرادی را به جرم اسلام خواهی،عدالت خواهی ، پیروی از رهبری دینی،به جرم داشتن رساله و عکس حضرت امام حتی به جرم پرداخت خمس به مرجع دینی اش و اطاعت از ولی فقیه اش به شدید ترین بیدادگاههای تاریخ کشاندند و در سخت ترین شرایط شکنجه شده که اسناد باز جویی شده این افراد در مجموعه این اسناد وجود دارد..
وی ادامه داد: این اسناد مربوط به بیشتر استان های کشور، مراکز استان ها مثل تبریز، اصفهان ، خوزستان، مشهد اراک و شهرهای مختلف کشورمثل زاهدان و هر کجا که بنام یاران امام در آنجا مبارزاتی صورت می گرفت است که ما به آنها دسترسی پیدا کرده و در حال تنظیم آنها هستیم.
هروی همچنین گفت: البته اسنادی وجود دارد که هنوز به آن ها دسترسی پیدا نکردیم. مثلا اسناد زیادی در وزارت خارجه وجود دارد که مربوط به حضرت امام است چه در زمان تبعید و چه دوران مبارزه که نتوانستیم به آنها دسترسی داشته باشیم و امیدواریم که در آینده بتوانیم آنها را هم جمع آوری و تنظیم کرده و بدست علاقمندان به تاریخ معاصر برسانیم.
وی در پاسخ به سوالی درباره تعداد سندهای گردآوری شده، اظهار داشت: پیش بینی مان این است که حدود 18 جلد کتاب سندی از این مجموعه جمع آوری شود که امیدواریم در آینده نزدیک به چاپ برسد.
مسوول بخش اسناد موسسه تنظیم نشر و آثار امام خمینی در پاسخ به این سوال که آیا محدودیت و یا حساسیت برای چاپ این اسناد ندارید، گفت: خیر، ما این اسناد را اسناد ملی می دانیم، اینها اسنادی بوده که در بایگانی ساواک وجود داشته است. درست است که ساواک جریانی به تمام معنا فاسد و وابسته به اندیشه های استعماری و حتی محصول تفکرات آنها بوده و هیچ زمانی به هیچ برنامه ساواک اطمینانی نیست، لکن از این جهت که ساواک این اسناد را برای استفاده خودش بایگانی کرده و هیچ وقت احتمال استفاده آن برای غیر را نمی داده است، از اهیمت بسیاری برخوردار است.
هروی افزود: حقایقی که در این پرونده ها وجود دارد، خدشه ناپذیر است. همانگونه که گفته شد، ما این اسناد را اسناد ملی می دانیم. درست است که مربوط به افراد مختلف و بازجویی های آنها است؛ اما این اسناد، اسنادی است که مبارزات یک ملت و حوزه فکری یک ملت را از نظر تعهد به احکام اسلامی و رهبر دینی شان نشان می دهد. این اسناد مربوط به نهاد مبارزه فرزندان کشور است.
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این که فکر می کنید چه اتفاقی پس از چاپ این اسناد می افتد و چه ضرورتی برای آنها وجود دارد؟گفت: علاقمندان به تاریخ معاصر ایران و مبارزات ملت مسلمان ایران به وضوح می توانند به حقایقی دسترسی پیدا کنند که بر اساس آنها معلوم شود چه کسی استقلال طلب واقعی است و اسلام را در ایران طلب می کرده و بر اساس محورهای واقعی استقلال و آزادی مبارزه را پی گرفته و به سرانجام رسانده است. و این مسئله مهم پس از چاپ این اسناد روشن خواهد شد.
هروی در پایان گفت: در اسناد مشخص می شود که افرادی که داعیه مبارزه با رژیم پهلوی را داشتند چه کسانی هستند و تا چه اندازه در عملکرد خود، اهداف استقلالی داشتند. مثلا در این اسناد مشخص می شود که منافقین تا چه اندازه و با چه هدفی استقلال کشور را دنبال می کرده. معلوم می شود که این جریان به جای مبارزه در جهت استقلال و دیانت، یک جریان فرقه ای سازمان یافته بود و بر اساس تمایلات فردی با استبداد خشن و خطرناک پی ریزی شد.
مشروح این گفتگو در پی می آید:
اشاره: مهمترین منبع مطالعات تاریخی، اسناد باقیمانده از گذشته است که متاسفانه همیشه در اختیار علاقمندان قرار نمی گیرد. انتشار گاه به گاه این برخی اسناد، هماره افق های جدیدی را در مسیر تحقیقات تاریخی ایجاد می کند و گاه گره های بسیاری می گشاید. تاریخ ایران معاصر با نام "خمینی" گره خورده است و بی شک اسناد مرتبط با این مبارز بزرگ، راهگشای بسیاری از تحقیقات تاریخی است. تاکنون اسناد بسیاری از دوران مبارزات امام و یارانش منتشر شده است که مجموعه 22 جلدی امام در آیینه اسناد ساواک و مجموعه 5 جلدی اسناد شهربانی از آن جمله است؛ اما، به گفته... هنوز اسناد منتشر نشده فراوانی وجود دارد. آنچه در پی می آید گفتگوی جماران با حجت الاسلام و المسلین ماشاءالله هروی مسوول بخش اسناد موسسه تنظیم و نشر امام خمینی(س)است که وی در این گفتگو، خبر از انتشار اسنادی جدید از دوران پرتلاطم مبارزات امام و یاران انقلاب می دهد و می گوید این اسناد حقایق بسیاری را فاش خواهد ساخت.
ضمن تشکر بفرمایید انتشار چه اسنادی را در آینده نزدیک در دستور کار دارید؟
پس از چاپ مجموعه ارزشمند سیر مبارزات امام در آینه اسناد (به روایت اسناد ساواک ) در 22 جلد و همچنین پرونده شهربانی ایشان با عنوان اسناد شهربانی در 5 جلد، اسناد دیگری با محوریت حضرت امام و یاران امام در مبارزه وجود دارد که بسیار گسترده است. این اسناد مربوط به یاران امام در نهضت و مبارزه است. که از اماکن سندی مختلف گردآوری شده و بخش زیادی از آن تنظیم گردیده و بزودی چاپ خواهد شد که سهم بزرگی در مطالعات علاقمندان به تاریخ معاصر و مبارزات یاران امام در دوران مبارزه خواهد داشت.
پس از رحلت آیت الله العظمی بروجردی در سال 1340 رژیم پهلوی به دنبال اجرای سیاست های استعماری و صهونیستی در ایران افتاد که تا آن زمان با توجه به قدرت عظیم روحانیت و مرجعیت شیعه موفق به انجام آنها نگردیده بود.رژیم شاه به دنبال فرصت مناسبی بود تا اهداف و ماموریت خود و اربابان خود را در ایران به اجرا بگذارد.
حضرت امام متوجه شدند که رژیم از خلاء وجود رهبریت مرجعیت میخواهد اهداف استعماری را در کشور پیاده کند از همان زمان دست بکار شدند واجازه ندادند که مقدرات کشور بیش از این به دست بیگانگان بیافتد.لذا بطوری جدی به رژیم هشدار دادند که بر ضد مصالح کشور حرکت نکند. در زمانی که مجلسین سنا و شورای ملی در 19 اردیبهشت سال 1340 تعطیل بودند، رژیم دست به تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی زد که در آن مواردی مطرح بود که از جمله به جای قسم به قرآن ،قسم به کتاب آسمانی جایگزین شد. رژیم با این کار می خواست قرآن را در زمره کتب تحریف شده قرار بدهد که هم خلاف قانون اساسی مشروطه بود و هم خلاف مصالح کشور همچنین در آن مصوبه قید اسلام را از شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و شرط ذکوریت را نیز حذف کرد. که در ظاهر این تصمیم به معنای رفرمی و توسعه نگری در رژیم بود اما آثار بسیار شومی برای کشور به همراه داشت. شاه نمی خواست با این مصوبه به جامعه زنان فرهنگ رشد و تعالی و بالندگی بدهد.بلکه می خواست این اقدام پوششی برای بروز و ظهور منکرات در جامعه بوده و حاکمیت اسلام از دست مسلمانان خارج شود. او می خواست همه قدرت خود را به نمایش بگذارد و دست علما را از نظارت بر امور کشور قطع کرده و زمینه را برای به قدرت رساندن فرقه ضاله بهائیت فراهم کند.
وقتی امام فهمیدند که رژیم به دنبال برنامه های ضد اسلامی در کشور هستند مبارزات خود را بطور جدی شروع کردند. امام اقدامات فوری انجام داد، جلسات مهمی در حضور علما برگزار کرد. اولین جلسه در منزل مرحوم آیت الله حاج آقا مرتضی حائری انجام شد که جمعی از اساتید محترم حوزه در آن جلسه حضور داشتند در آن جلسه امام اهداف رژیم را برای آنها تشریح کردند.پس جلسات مختلفی در جهت تبیین اهداف شوم رژیم برگزار کردند. در گام عملی دیگر حضرت امام با هشدار به شاه از او خواستند که به جای پیروی از دستورات آمریکا و غرب به اجرای دستورات اسلام بپردازد.و از سوی دیگر امام نامه هایی را به نقاط مختلف کشور برای علما مختلف ارسال کردند و از آنها خواستند که متحد شوند و اجازه ندهند رژیم پهلوی اهداف دشمنان استقلال کشور را پیاده کند.
رفته رفته مسلمانان متعهد در سایه روشنگری های امام متوجه وظیفه شان شدند و مبارزات شکل جدی تری به خود گرفت. نمی توان گفت که یاران امام حتما از جوامع روحانی و یا منحصر از قشر تحصیلکرده و یا بازاری ها و صنوف ... بودند؛بلکه یاران امام که مختص قشر خاصی نبودند. همه آنها می خواستند به اسلام خدمت کنند. یاران امام را در اقشار مختلف باید جستگو کرد. ساواک دست به کار برخوردهای امنیتی با این افراد شد. پس از آن حضرت امام را دستگیر و تبعید کرد. اما یاران امام در مبارزه کوتاه نیامدند. حضرت امام در ادامه روشنگری های خود در نامه ای به آقای سید علی اصغر خویی نوشتند که :...رژیم با شعار شاه دوستی به مقدسات مذهبی اهانت می کند؛شاه دوستی یعنی غارتگری ،هتک اسلام،تجاوز به حقوق مسلمین،تجاوز به مراکز علم و دانش،شاه دوستی یعنی ضربه زدن به پیکر قرآن و اسلام ،سوزاندن نشانه های اسلام،محو آثار اسلامیت و ...شاه دوستی یعنی تجاوز به احکام اسلام ،شاه دوستی یعنی کوبیدن روحانیت واضمحلال آثار رسالت و... .
حضرت امام برای امت شاه دوستی را اینگونه تبیین کردند و چون اصول اسلام را در خطر می دیدند و فرمودند که تقیه حرام است واظهار حقایق واجب است. فرمودند (و لو بلغ ما بلغ ) باید با رژیم به مبارزه برخاست. افشاگری حضرت امام باعث شد تا مبارزان در بخشهای مختلف کشور علیه رژیم وارد مبارزه شوند.عده ای از آنها توسط ساواک دستگیر شدند و برای آنها پرونده مدون تشکیل و محکوم شدند که در بایگانی های مربوطه بوده و ما به جمع آوری آنها پرداختیم.
نکته زیبایی که برای پژوهشگران در تاریخ معاصر قابل توجه است این است که یاران امام همان کسانی بودند که برای رضای خدا و فداکاری در راه خدمت به اسلام وارد مبارزه شدند و نه طمعی از مال و مقام داشتند و نه برای جریان خاص حزبی و تشکیلاتی وارد عرصه مبارزات شدند.تاریخ معاصر نشان می دهد گروهای مختلفی در جریان مبارزات بودند مثل کمونیست ها ،منافقین ،گروههای منحرف دیگر که عمدتاً یا تطمیع و یا جذب سیاست های غربی ها شدند. مثل منافقین که یک جریان فرقه ای بودند که به هیچ اصلی از اصول اساسی شرافت انسانی و معتقدات مذهبی پای بند نبودند. مبارزات ملی میهنی هم برای آنها اصل نبود.
یاران امام اینگونه نبودند. آنها پیرو رهنمودهای ناب امام واسلام ناب بودند هیچگونه تطمیع و تهدید آها را از اهدافشان منصرف نکرد و تا پیروزی انقلاب این رویه ادامه داشت. یاران امام در مسیر مبارزات با استدلال منطقی و عقلانی مبارزات را در پیش گرفتند و تا پیروزی ادامه دادند.
موضوع این سند ها بیشتر بر چه محوری است؟
جمع آوری اسناد یاران امام که خیل عظیم آنها به لقاء الله پیوسته ند، یادآوری های بسیار حساسی از ظریف ترین مظلومیت های تاریخ است. مثلا افرادی را به جرم اسلام خواهی،عدالت خواهی ،به جرم پیروی از رهبری دینی،به جرم داشتن رساله و عکس حضرت امام حتی به جرم پرداخت خمس به مرجع دینی اش و اطاعت از ولی فقیه اش به شدید ترین بیدادگاههای تاریخ کشاندند و در سخت ترین شرایط شکنجه شده که اسناد باز جویی شده این افراد گمنام و مظلوم ولی بسیار و مظلوم و قاطع در مبارزه که در مجموعه این اسناد وجود دارد جمع آوری شد.
آیا این اسناد مربوط به مناطق یا شهرهای خاصی است؟
بیشتر استان های کشور، مراکز استان ها مثل تبریز، اصهان ، خوزستان، مشهد اراک و شهرهای مختلف کشورمثل زاهدان و هر کجا که بنام یاران امام در آنجا مبارزاتی صورت می گرفت اسنادی که در آن اماکن بوده و ما به آنها دسترسی پیدا کردیم در حال تنظیم آنها هستیم
پروژه جمع آوری این اسناد بطور کامل انجام پذیرفته یا هنوز اسنادی دیگر هم وجود دارد که گردآوری نشده باشد؟
قطعا اسنادی وجود دارد که هنوز به آن ها دسترسی پیدا نکردیم. مثلا اسناد زیادی در وزارت خارجه وجود دارد که مربوط به حضرت امام است چه در زمان تبعید و چه دوران مبارزه که نتوانستیم به آنها دسترسی داشته باشیم امیدواریم که در آینده بتوانیم آنها را هم جمع آوری و تنظیم کرده و بدست علاقمندان به تاریخ معاصر برسانیم.
شمار سندهای گردآوری شده مشخص است؟
اکنون به خاطر گستردگی اسناد امکان شمارش آنها وجود ندارد. اما پیش بینی مان این است که حدود 18 جلد کتاب سندی از این مجموعه جمع آوری شده که امیدواریم در آینده نزدیک به چاپ برسد.
محدودیت و یا حساسیت برای چاپ این اسناد ندارید؟
خیر ما این اسناد را اسناد ملی می دانیم اینها اسنادی بوده که در بایگانی ساواک وجود داشته است. درست است که ساواک جریانی به تمام معنا فاسد و وابسته به اندیشه های استعماری و حتی محصول تفکرات آنها بوده و هیچ زمانی به هیچ برنامه ساواک اطمینانی نیست، لکن از این جهت که ساواک این اسناد را برای استفاده خودش بایگانی کرده و هیچ وقت احتمال استفاده آن برای غیر را نمی داده ،به همین جهت حقایقی که در این پرونده ها وجود دارد ،خدشه ناپذیر است. همانگونه که گفته شد ما این اسناد را اسناد ملی می دانیم. درست است که مربوط به افراد مختلف و بازجویی های آنها است اما اسناد اسنادی است که مبارزات یک ملت و حوزه فکری یک ملت را از نظر تعهد به احکام اسلامی و رهبر دینی شان نشان می دهد. این اسناد مربوط به نهاد مبارزه فرزندان کشور است.
فکر می کنید چه اتفاقی پس از چاپ این اسناد می افتد؟ و چه ضرورتی برای چاپ آنها وجود دارد؟
علاقمندان به تاریخ معاصر ایران و مبارزات ملت مسلمان ایران به وضوح می توانند به حقایقی دسترسی پیدا کنند که معلوم شود، چه کسی استقلال طلب واقعی است و اسلام را در ایران طلب می کرده و بر اساس محورهای واقعی استقلال و آزادی مبارزه را پی گرفته و به سرانجام رسانده است. این مسئله مهم پس از چاپ این اسناد روشن خواهد شد. افرادی هم که داعیه مبارزه با رژیم پهلوی را داشتند هم مشخص می شود که تا چه اندازه آنها در درخواست های شان اهداف استقلالی داشتند. مثلا ماهیت منافقین در جریان مبارزه ممکن است مطرح تلقی شود اما در این اسناد مشخص می شود که منافقین تا چه اندازه و با چه هدفی استقلال کشور را دنبال می کرده؛که این جریان به جای مبارزه در جهت استقلال و دیانت،یک جریان فرقه ای سازمان یافته بود و بر اساس تمایلات فردی با استبداد خشن و خطرناک پی ریزی شد. به هر شکل کار پژوهشی و علمی خوبی است که در حال انجام است وامیدوارم هر چه زودتر به چاپ برسد.