اشاره: شهادت استاد مرتضی مطهری که به درستی روز معلم نام گرفت بهانه ای شد تا با دکتر کاظم اکرمی گفتگویی انجام دهیم. دکتر اکرمی که خود نیز در کسوت شریف معلمی بوده و هست، نماینده مردم همدان در دور اول مجلس شورای اسلامی و وزیر آموزش و پرورش دوران جنگ را در سابقه خود دارد اما این روزها تنها به فعالیت آموزشی مشغول است:
از نظر شما معلمی در مکتب اسلام چه جایگاهی دارد و این قشر در پیروزی انقلاب اسلامی چه نقشی ایفا کردند؟
در مورد جایگاه معلمی در فرهنگ اسلامی می توان گفت وقتی خداوند می فرماید: "وعلم الانسان مالم یعلم" پس معلم اول خدا است و همه کسانی که در مسیر تربیت معنوی، الهی، اخلاقی، فرهنگی، علمی، فنی و اجتماعی و سیاسی نسل جوان حرکت می کنند راه خدا را می روند. پیامبر اکرم فرمود: "بُعثتُ معلماً". گمان نمی کنم فرهنگی در جهان باشد که این چنین از علم، تعلیم و معلم تجلیل کرده باشد. سّر این که بسیاری از نویسندگان تاریخ علم، تمدن امروز جهان را تا حدود قابل ملاحظه ای مدیون اسلام می دانند شکوفایی علم و تمدن اسلامی در چهار قرن اولیه اسلامی است که آن هم مرهون این همه آیات و روایات مشوق تعلیم و تربیت است که هر کس بخواهد بیشتر از آنها آگاه باشد باید به مجلدات یکم و دوم بحار الانوار مراجعه نماید.
جایگاه معلمان در توسعه فرهنگی کشور چیست و آیا با وجود دغدغه معیشتی این نقش محقق می شود؟
معلمان ابتدا در توسعه فرهنگی کشور شرکت دارند و به تبع توسعه فرهنگی است که توسعه اجتماعی، اقتصادی در جامعه ای حاصل می شود. معلمان جامعه ما دغدغه های زیادی دارند که دغدغه ی معیشتی یکی از مهمترین آنها است. مسلماً معلمانی که گرفتاری معیشتی دارند با رضایت و اخلاص لازم کار نمی کنند. اما به نظر من دغدغه های اداری و فکری معلمان کم اهمیت تر از دغدغه معیشت نیست معلم می خواهد رئیس مدرسه او از جهت علمی و سابقه کار و اخلاق و دیانت شایستگی لازم را داشته باشد، معلم می خواهد به راحتی از مدیر مدرسه و مسئولان انتقاد کند و اگر انتقاد او درست باشد مورد توجه قرار گیرد و اگر نبود اخلاقاً و منطقاً به او پاسخ داده شود. معلم همواره به یاد این جمله استاد شهید مطهری که می فرماید "تنها با آزادی فکر و اندیشه می توان از اسلام دفاع کرد" می افتد و بعد می پرسد آیا چنین آزادی در آموزش و پرورش ما وجود دارد؟
جایگاه معلمان و تعلیم و تربیت در اندیشه حضرت امام خمینی(س) چه بود؟
امام خمینی(س) در طول مدت تقریبا ده سال که بعد از انقلاب بعد از انقلاب در میان ما زندگی کرد مطالب زیادی در مورد اهمیت و ارزش شغل معلمی بیان فرمود که فقط به رئوس مطالب ایشان اشاره می کنم. امام معلمی را شریفترین و پر مسئولیت ترین شغلها، شغل پیامبران، شغلی که سعادت و شقاوت ملت را رقم می زند، شغلی که سایه ای از نبوت دارد می داند. امام مهمترین مسئولیت معلمان را دادن استقلال فکری و فرهنگی به نسل جوان می داند و معتقد است اگر ملتی، به ویژه جوانان آن ملت خود را یافته و باور کند و سعی در تحول و تکامل معنوی و مادی کشور نمایند آرزوها محقق خواهد شد.
در رابطه با شخصیت و اندیشه استاد مطهری و نگاه امام خمینی به ایشان توضیحاتی بفرمایید؟
استاد مطهری به حق متفکر و فیلسوفی بزرگ، اسلام شناسی سترگ و محققی آگاه به زمان بود. اگر کسی به توضیحات وی در کتاب ارجمند "اصول فلسفه و روش رئالیسم" اثر علامه طباطبایی دقت کند خواهد دید که استاد مطهری هم بر آرائ فیلسوفان مسلمان و هم براندیشه های فیلسوفان غرب (در حد آثار عربی و فارسی آن روز) تسلط کامل دارد و خود نیز نوآوری های لازم را ارائه می نماید. استاد مطهری از دیدگاه امام کسی است که همه آثار او خواندنی است و توصیه امام به همه ما آن است که نگذاریم آثار آن مرد بزرگ ناخوانده بماند و نشرداده نشود.
آیا نظام آموزش و پرورش ما در سی سال گذشته متناسب با آرمان های انقلاب اسلامی متحول شده است؟
نه متاسفانه نظام آموزش و پرورش ما در سی سال گذشته به تناسب آرمانهای انقلاب تحول نیافته است. جالب است دانسته شود که از مجموعه گفته ها و نوشته های امام آنچه در کتابهای آموزش وپرورش انعکاس یافته است اندیشه های سیاسی ایشان است و از مطالب تربیتی امام آن طور که تحقیق کرده ایم مطالب کمی در کتابها درج شده است البته عدم توفیق در تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی عوامل گوناگونی دارد که باید در مصاحبه ای جداگانه به شرح آنها پرداخته شود.