جناب آقای انصاری پانزده سال از ارتحال حاج سید احمد آقا می گذرد ، نقش ایشان در دوران حضرت امام خمینی (س) و پس از ایشان چگونه بود ؟
از اینکه در این دوره حساس از انقلاب ما شخصیتی بزرگ و فکور و تیزبین و فداکاری مانند حاج احمدآقا را در میان خودمان نداریم متأسف هستم. یاد و نام و خدمات آن مرد بزرگ را گرامی میداریم. بیتردید یکی از الطاف بزرگ خداوند متعال به حضرت امام، فرزندان صالح، شایسته و در خور نام بیت و امام بود و شاید بتوان گفت که این بخشی از پاداش دنیوی اخلاص و مجاهدتهای حضرت امام از سوی خداوند بود که شخصیت و فرزندی برومند مانند حاج آقا مصطفی را به امام هدیه نمود که بنا به تعبیر حضرت امام(ره) امید آینده اسلام بود که در دوران کوتاه عمر خود در حد یکی از علماء بزرگ و با سن زیاد قرار داشتند و شاگردان زیادی را از خود بر جای نهادند و نقش تعیین کنندهای را در نهضت اسلامی و در کنار حضرت امام داشتند و بعدها دیدیم که تدبیر و حکمتی که خداوند در رحلت ایشان قرار داده بود، به مراتب بیشتر از برکات احتمالی وجودی ایشان بود و رحلت ایشان نقطه آغاز و عطف جدیدی در تحریک نهضت اسلامی شد و یقیناً مجالس بزرگداشت درگذشت مرحوم آیتالله حاج آقا مصطفی بود که موتور انقلاب مجدداً روشن شد و بعد از ایشان باز لطف خداوند در قالب وجود حاج سید احمد آقا در خانواده
امام تجلی کرد و بدون آنکه بخواهم اغراق و اضافهگویی کرده باشم اگر نبود نقش سازنده و مؤثر و مجاهدتهای توانفرسای حاج احمد آقا در کنار امام بعد از شهادت حاج آقا مصطفی چه در نجف و چه در پاریس و پس از پیروزی بخصوص در اوایل انقلاب اسلامی امام برای اداره انقلاب و رهبری انقلاب با مشکلات زیادی مواجه بودند و اگر بخواهیم با اولیاء الهی تشبیهی بکنیم شاید بتوانیم نقش مرحوم حاج احمد آقا را به نقش حضرت هارون در کنار حضرت موسی (ع) تشبیه کنیم. گرچه عظمت شخصیت حضرت امام و پرتوهای جهان شمول این خورشید درخشان موجب شد که قمرهایی که پیرامون ایشان بودند درخشش پیدا نکنند و در رأس آنها مرحوم حاج احمد آقا هستند. ایشان از هوش و ذکاوت فوقالعاده بالایی برخوردار بودند. ذکاوت که یکی از ویژگیهای مؤمنان واقعی است، در حد اعلاء در وجود حاج احمد آقا بود و این همان چیزی است که مسئولین حلقه اول رهبران یک جامعه نیاز دارند و اگر مسئول دفتر یک شخصیت و فردی که باید ارتباطات نهاد رهبری یک جامعه انقلابی را با بدنه جامعه و مسئولین مختلف و با دنیایی که در آن زندگی میکنند سامان و سازمان بدهد از هوش و فطانت برخوردار نباشد، رهبری را دچار مشکل
میسازد. یکی از ویژگیهای مرحوم حاج احمد آقا اخلاص و از خودگذشتگی ایشان بود. خود را در اهداف امام محو کرد. اگر واقعاً تعبیر ذوب در امام مصداق عینی و جدی داشته باشد آن هم مرحوم حاج احمد آقا است. خب گرچه مصادیق دیگری در بیت امام و در جامعه اسلامی در خصوص امام و پیروان امام در میان رزمندگان دوران دفاع مقدس زیاد داریم، اما در حلقه اول و در نگاه اول حاج احمد آقا ذوب در امام بود. به هیچ عنوان به دنبال نام و عنوان و مطرح شدن خودش نبود. بی هیچ چشمداشتی در خدمت نهضت و خدمت رهبری قرار میگیرد. با آن هوش سرشار کاراییاش بیشتر است و به منافع خودش نگاهی ندارد و ویژگی دیگر مسئله تدین و پایبندی ایشان به مسائل دینی، اخلاقی و شرعی است که اگر به دلیل حساسیت این جایگاه، اگر فاقد آن باشد یا به لحاظ تقوا و پایبندی به ظواهر دینی خدایی نکرده منفی داشته باشند، حتماً خواهند لغزید و لغزش در این جایگاه آثار جبران ناپذیری خواهد داشت زیرا جایگاه ارزشی، همانند لغزش یک ناخدای کشتی و یا یک خلبان هواپیما است که این لغزش موجب نابودی جمع زیادی خواهد شد، و موضوع چهارم آگاهی ایشان به مبانی دینی و مسائل اسلامی است. و به اندیشه امام آگاه بودند
و نیازی نبود که امام قدم به قدم به ایشان توضیح بدهند که مبانی، تقسیمات یا اندیشه سیاسی ایشان، چیست. به هر حال ایشان یک روحانی تحصیل کرده بودند که فضلشان در راستای انقلاب اسلامی شکل گرفته بود. البته ویژگیهای متعدد دیگری هم ایشان داشتند. از جمله ویژگیهای برجسته حاج احمد آقا مردمی بودن و یا به اصطلاح خاکی بودن ایشان بود. مطمئناً اگر فردی این خصلت را نداشته باشد جایگاه و محبوبیت امام که ملت در اختیار امام قرار داده بود و در درون این خانواده قرار داده شده بود میتوانست موجب خود بزرگ بینی، تکبر و رفتار خاصی بشود که در واقع آسیبی است برای برخی از افراد که در این جایگاه قرار میگیرند و خود را گم میکنند. اما حاج احمد آقا هرچه به قدرت نزدیکتر بود، هرکه با ایشان کار میکردند، از اعضاء دفتر، تواضع ایشان را به چشم میدیدند و بعضیها از این جهت اشکال میکردند که حاج احمد آقا در تواضع و فروتنی افراط میکند و افرادی عادی در دفتر در این زمنیه از ایشان عقبتر بودند. به هر میزان این وضعیت در میان مسئولان کشور تقویت بشود، تعامل و کارایی افزایش پیدا مینماید. و اینها خصائص بود از آن عزیز سفر کرده. امام بود که عرض کردم هنوز
دل ما داغدار ایشان است و هر روز که میگذرد جای خالی ایشان بیشتر حس میگردد.
· حاج آقا در خصوص شخصیت ایشان مطالبی را فرمودید؛ اگر امکانش هست در خصوص خدمات ایشان صحبت بفرمایید.
- خدمات خیلی زیاد است و اطلاعات من هم نسبت به خدمات وسیعی که ایشان انجام دادهاند، کم است. باید از برادران و عزیزانی که از سالیان قدیم بیشتر در خدمت حضرت امام و حاج احمد آقا بودند، پرسیده شود که حتماً مصاحبه شده است. کسانی که قبل از پیروزی انقلاب از سال 1342 در خدمت ایشان یا در نجف و پاریس بودند و آنچه را که من از حاج احمد آقا میتوانم بگویم مربوط به پس از پیروزی انقلاب و دوران حیات حضرت امام است، بخصوص پس از رحلت حضرت امام تا زمان درگذشت تأسفآور و رحلت حاج احمد آقا. اما شنیدهها و نقل خاطره دوستان که کمتر محملی باشد و یادی از ایشان نشود. و آنچه که تاکنون ثبت و ضبط شده است انعکاس برخی از اینها حدفاصل تبعید حضرت امام به ترکیه و عراق است زمانی که هنوز حاج احمد آقا در قم بودند و به نجف هجرت نکرده بودند. جناب آقای خاتمی یکی از دوستان نزدیک ایشان بودند. سایر عزیزانی که در دفتر بودند جناب آقای صانعی، خود اخوی و آقای امامی جمارانی و آقای دعایی و دیگر اعضا بودند. اما اجمالاً میتوان گفت حاج احمد آقا اولین خدمتی که به انقلاب پس از رحلت حاج آقا مصطفی کرد روشن نگه داشتن چراغ خانه امام و دفتر البته با
کمک و تدبیر برادر بزرگ امام مرحوم حضرت آیتالله پسندیده بود. اما به عنوان ارتباط سیاسی به عنوان یک رابط با رهبری مبارزه و مبارزین حاج احمد آقا بود که دشواریهای بسیار زیادی را داشتند.
- مرحوم حاج احمد آقا یک وزنه تعادلی بودند میان جریانها و گروههای سیاسی بودند، در این خصوص توضیح بفرمایید.
- این انقلاب به مردم متکی بوده و از ابتدا امام میفرمودند: اگر انقلاب به مردم متکی باشد خودشان انقلاب را حفظ خواهند نمود و اگر متکی نباشند هیچ نیرویی نمیتواند آن را در مقابل امواج سهمگین حفظ نماید. اصولاً امام رسالت خود را در آزادی مردم میدیدند نه استقرار یک حکومت تحمیلی. بنابراین در هنگام مبارزه هم گروههای مسلحی که پیشنهاد ترور شاه را به امام میدادند، امام نمیپذیرفت و میفرمودند نه؛ که اگر مردم آگاه شدند و با امواج داوطلبانه انقلاب را به پیش بردند دوام پیدا میکند ولی اگر گروهی شاه را بکشد یا نخست وزیر را بکشد آنها بر موج احساسات سوار میشوند و موجب تأخیر نهضت میشوند. از همان سال 1342 این بینش امام بود و پس از پیروزی انقلاب تأکید میکرد که هیچ چیز از مردم مخفی نماند و مسئولان خدمتگزار مردماند و دکترین یک نظام بر رأی آگاهانه مردم است. طبیعی است که رابطه رهبری با جامعه رابطه کاملاً پدرانه و مشفقانه باشد و در آن موقعیت که ایران 40 میلیون جمعیت داشته، میبایست آحاد مردم احساس آنها به امام، احساس فرزند به پدرش باشد و این احساس در وجود امام بود و به مردم انتقال داده شد. ولی انتقال آن از طریق
سازوکار دفتر بسیار مشکل بود. هر گروهی انتظار وقت ملاقات داشت و توقع داشتند که از امام بهرهگیری کنند و همه مثل یک خانواده انتظار داشتند که پدر رعایت حال همه را بکند.
کار بزرگی که مرحوم حاج احمد آقا کرد، در گام اول، مرحله گردآوری بود که در آن مقطع بسیج امکانات بود و هرجا که نوشتهای بود به هر قیمت که احساس میکرد یک چیزی مربوط به امام ولو یک بیت شعر، یک عکس را گردآوری کردند. گنجینه عظیمی گردآوری شد که شاید خیلیها به ارزش اینها توجه نداشتند. شاگرد امام حاشیهای نوشته بود یا تقریرات امام را جمعآوری کرده بود یا یک کسی، یک بازاری، حکمی از امام در شهرستان داشت. اخیراً اتفاق جالبی افتاد یک فردی در تهران سومین فرد خانواده، شهید شد در جریان بمبگذاری سیستان، شهید شوشتری. شهید اسدی یکی از سرداران سپاه از اقوام دور ما بودند که شهید شدند. مثلاً ایشان میگویند زمان حضرت امام خدمت امام رسیده بودند یک عکسی داشتند که میخواستند از امام امضاء بگیرند، کاغذی نداشتند. همانجا عکس خودش را داده بودند حضرت امام و امام نوشته بودند. خداوند شهید سعید را رحمت کند. خانوادهاش معتقدند که امام به نوعی آیندهنگری کردند، شاید عدهای فکر کنند که امام تصور میکردند عکس یک برادر شهیدی است و چند ماه پیش از ایشان شهید شدند عکس ایشان را تکثیر کردند با همه واژه خداوند رحمت کند شهید سعید را و واقعاً
یک شوری را در محل ایجاد کرد. حالا ممکن است یک آثار کوچکی مثل اینها را خانواده شهیدی در نجف و یا در جاهای دیگر داشته باشند. مثلاً خبرنگاران عکسهایی داشته باشند و یا خبرنگاران در پاریس و یا مصاحبههایی که شده باشد که این فراخوان موجب شود که گنجینه فراوانی سرازیر شود و بعد از مرحله گردآوری مرحله تنظیم و حفظ آنان بود. در این زمنیه صدا وسیما خیلی همکاری کرد. در این موضوع تمام آثاری که از امام بود سخنرانیها، مصاحبههای مربوط به سالها، اینها را آوردند با کمک مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام آنها را تبدیل به آثاری ماندگار کردند. ممکن بود در همان زمان جنگ بعضی از این آثار آسیب ببیند. در همان زمان امام حاج احمد آقا دستور داده بودند که آثار ارزشمند امام در چند جا نگهداری شوند که آسیب نبینند. همینطور که مؤسسه جلو رفت تجربهاش بیشتر شد، ارتباطشان وسیعتر شد. خروجی حفظ و تنظیم و دستهبندی این آثار فایل بندی، وارد کردن آنها به کامپیوتر وارد شد بخصوص در قالب تبیانها و در قالب کنگرهها که مؤسسه برگزار کرد که روی هر کنگره استادان حوزه و دانشگاه کار و پژوهش کردند و ما امروز با یک گنجینه عظیمی از آثار امام در حوزه فقه و اصول،
کلام، عرفان و سیاست و مدیریت مواجه هستیم و اگر نبود وجود مؤسسه تنظم و نشر آثار امام که همان مواد اولیه و منابع اولیه را در اختیار قرار نداده بود کنگرههای ما چنین منابعی را نداشتند که چنین پژوهشهایی را انجام بدهند. خب مرحله حفظ به خوبی پیش رفت و مرحله ترجمه که به چند زبان زنده دنیا و بیشتر زبانهای زنده ترجمه شد و زندگی حضرت امام که چندین بار تجدید چاپ شد و تقریرات امام در اختیار پژوهشگران و شاگردان حضرت امام که دارای تألیفات بودند مانند استاد جلال آشتیانی یا حضرت آیتالله العظمی منتظری که ایشان آخرین اقدامی که داشتند مقدمه بر تقریرات حضرت امام بود. همچنین دانشجویان و سیاسیون و حتی میخواهم عرض کنم در زمنیه تاریخ شفاهی که مؤسسه کارهای زیادی را انجام داده است. مؤسسه واحد ضبط دارد، هرکس به نوعی احساس کرد در خصوص امام و یا انقلاب چیزی دارد، گروه اعزام نموده است و یا قبول زحمت کردند و آمدند به مؤسسه و مصاحبه کردند و اگر همین گنجینه شفاهی مؤسسه چاپ شود، یک تاریخ ارزشمندی است که در اختیار ملت ایران قرار خواهد گرفت. میخواستم این را عرض کنم که چند هفته قبل از کشته شدن مظلومانه مرحوم فروهر مؤسسه با ایشان مصاحبه
کرد. هرچند که این گروههای خشونتطلب ایشان را به عنوان ضد انقلاب معرفی نموده بودند و ... ایشان با اینکه از مرحوم امام و حاج آقا مصطفی منتقد بود ... نشان میدهد که باز هم علیرغم مشکلاتی که داشتند و زاویه دیدی که با امام پیدا کرده بودند و انقلاب را قبول داشتند. بنابراین کاری که مؤسسه انجام داده در جمعآوری آثار مکتوب و شفاهی کار بینظیری است و حتی مثلاً شرح عقل و جهل نسخهای از آن به صورت خاص در نجف پنهان شده بود و رفتند آوردند و چاپ کردند. به این سادگی نبود که آثار امام جمعآوری شود. به هر حال طی بیست و یکی دو سال در گمنامی سربازان عرصه حفظ نشر آثار امام برادران و خواهران در مؤسسه بیادعا و فداکارانه این گنج را جمع کردند و در بین مردم توزیع کردند و این کار عظیم که سایت را راهاندازی کردند و امروز کاربرها در تمام دنیا میتوانند با جستجو دسترسی پیدا کنند و اینها گوشهای از کارهای مؤسسه است. حالا در طول این مدت برنامههای ویژهای که برای استفاده از شعرا انجام شده است، که آثار گران سنگی خلق شده است. آثار هنری و تصویری، آثار ارزشمندی از هنر عکاسی، گردآوری از عکسهای ممنوعه فرد که خود گنجینه ارزشمندی است که
مؤسسه گردآوری نموده است؛ که در طول این مدت کارهایی است که انجام شدهاند. من خدمتگزار کوچک در میان خدمتگزاران حضرت امام، خدا را شاکر هستم که در دوره سوم مجلس با کمک دوستان و با حاج احمد آقا کانون حفظ آثار امام را در مجلس در قالب طرحی نوشتیم و به مجلس ارائه دادیم که بر اساس آن هر وقت بخواهند اموری را به امام منتسب بکنند باید صحت آن امور را مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام بر اساس نوشته حضرت امام به مرحوم حاج احمد آقا تأیید نماید. زیرا ممکن بود انحرافات در طول زمان بوجود آید.
· این طرح شما بود؟
- اگر خدا قبول کند، بله. من با مشورت اخوی و با هدایت خانواده مرحوم حاج احمد آقا طرحی تهیه کردم که طرح عکس امام روی اسکناس باشد. زمانی من از روی اخلاص آن را در مجلس گفته بودم، که مرحوم نوربخش اول مخالف بودند که ممکن است به تصویر امام اهانت بکنند. این ایده را از آنجا گرفتم که چون معاون بعثه بودم هر سال که به حج میرفتیم برای انتقال عکس امام مشکل داشتیم، چون مأمورین حتی برای یک عکس کوچک مشکل ایجاد میکردند. من به ذهنم رسید اگر بتوانیم تصویر حضرت امام را روی اسکناس بیاوریم حتی در صرافیهای مکه و یا صرافیهای واشنگتن باید استفاده کنند. مگر میتوانند که میلیونها قطعه را نابود کنند. خلاصه با اصرار و استدلال دوستان را قانع کردیم که بر روی اسکناسهای جمهوری اسلامی ایران و بر روی یک طرف اسکناس عکس امام و همچنین بر روی سکهها ضرب شود. و خوشبختانه این قانون تصویب شد و سال بعد که من رفتم عربستان همان جاهایی که ما به خاطر عکس امام کتک میخوردیم، همانجا خودشان عکس را عرضه میکنند. آن کار، کار خوبی بود. آن قانون، قانون جامعی است برای تحقیق و نامگذاری دستگاههای مختلف. مجلس هم بودجه ناچیزی گذاشت برای تحقیق و
گردآوری برای سالها و در دورههای مجالس بعدی و در دولتهای بعدی هم مورد وفاق همه مجالس و دولتها و با همه گرایشها بوده است. جناب آقای هاشمی، جناب آقای خاتمی و جناب آقای احمدی نژاد مورد وفاق بود اما فراز و فرود داشته ولی اهتمام به آثار امام در مجلس بوده است. و به هر حال مجالس هم سهم دارند در حفظ و نشر آثار امام. به هر حال به نظر من که تخصص 30 ساله در انقلاب دارم، در حوزه برنامهریزی کار کردهام بدون اغراق عرض میکنم یکی از پر فایدهترین و کم هزینهترین دستگاههای فرهنگی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام بوده است که با این وسعت و کار دشوار، بنده تنها به گوشهای از آن اشاره میکنم. مؤسسه تنظیم و نشر در آستانه دهه فجر و دهه چهارم یک گزارش جامعی از حوزه عملکردی خود ارائه نماید که هم آمار کمی و کیفی، تعداد کنگرههایی که در داخل و خارج انجام داده است، مثلاً در داخل کاری که مؤسسه کرد در حفظ بیت جماران، در خمین، در قم، ایجاد نگارستان، برنامههای ویژهای که در بعضی از کشورها انجام داده، به مناسبت صدور پیام به گورباچف و یا به مناسبت حکم سلمان رشدی در زمینه ترجمه و تولید فیلم، بیایند با دیگر دستگاههای فرهنگی مقایسه کنند.
در کنار این مسئله موضوع برگزاری مراسم سالانه رحلت حضرت امام و مراسم سالانه رحلت مرحوم حاج احمد آقا، بزرگداشت انقلاب، البته این را که میگویم کار مستقل مؤسسه نیست، همه نظام در این کار دخالت دارند، محوریت با مؤسسه بوده و حمایتهای بیدریغ مقام معظم رهبری که واقعاً جای ستایش دارد، رؤسای مجالس و دولتها را که عرض کردم، شورای هماهنگی تبلیغات، صدا و سیما و اگر نبود همکاری عاشقانه و صادقانه با این مجموعه مؤسسه، نه مرحوم حاج احمد آقا میتوانستند توفیق بزرگی را بدست آورند و نه امروز حاج حسن آقا. و به نظر من تربیت پژوهشگر در حوزه اندیشه امام، کار بزرگی بود. مرحوم حاج احمد آقا دریافته بودند که اگر ما استاد و پژوهشگر تربیت نکنیم ارزش امام در محدوده چهره خاص خواهد ماند و در آینده مردم از این موضوع بیبهره میشوند، لذا ایشان پیگیری کردند و آقای نجفقلی حبیبی اولین رئیس پژوهشکده بودند و پژوهشکده انقلاب اسلامی و امام خمینی تأسیس شد.
· شاید منظورتان حاج حسن آقا بوده؟
- در زمان مرحوم حاج احمد آقا پیگیری شد و رشتهها تصویب شد. اما توسعه بعداً انجام شد. بنده هم افتخار داشتم در دورهای رئیس پژوهشکده بودم. خب در آنجا نقش آیتالله بجنوردی نقش برجستهای است. نقش سرکار خانم دکتر طباطبایی در تأسیس و ادامه کار پژوهشکده فوقالعاده زیاد بوده؛ نقش آقای دکتر عابدی جعفری و آیتالله روحانی و بنده هم ناچیز مسئولیت داشتم. پژوهشکده در پنج رشته تاریخ، اندیشه سیاسی، فقه و مبانی حقوق و عرفان از مقطع ارشد و دکتری با موضوع تخصصی امام و انقلاب دانشجو گرفته و تا اینجا چند دوره فارغالتحصیل داشته و در دوره دکتری هم مشغول هستند و مطمئناً ما در دورهای نزدیک هم تعداد متنوعی پژوهشگر در حد دکتری در حوزه انقلاب اسلامی خواهیم داشت که اینها هم دستاورد پژوهشکده امام خمینی است. تأسیس کتابخانه تخصصی با 50 هزار جلد در حوزه امام و انقلاب اسلامی که این خود گنجینهای برای پژوهشگران است. این رشتهها که در اینجا تأسیس شد در بعضی از دانشگاههای دیگر هم دائر شد. مثل دوره دکتری مشترک که در تربیت مدرس تأسیس شد. به هر حال مؤسسه به دیگر دانشگاهها کمک کرده است. در حوزه، مؤسسه فوقالعاده کارآمد بوده و موفق
شده پژوهشگران را بسیج کند و پژوهشهای جدیدی را ارائه کنند، بیشتر کتابهای علمی و حوزوی امام در قم گردآوری و ویراستاری و چاپ گردیده است و حتی متون درسی را دوستان ما در قم تهیه کردهاند و اصولاً امام پژوهی و انقلاب پژوهی از دستاوردهای مؤسسه در قم بوده است. اما این آغاز کار است و من باید گلایه بکنم از برخی از افرادی که در جنجالهای اخیر با کوتهنظری مؤسسه را آماج تیر قرار دادند و اینها جفا بود. حالا من که در اینجا مسئولیت رسمی ندارم ولی زحمات طاقتفرسای دفتر امام و مؤسسه نشر امام باید پاس داشته شود و اگر اخوی ما افتخاری داشتند صادقانه از بدو ورود در خدمت امام بودند و این افتخاری است برای خانواده ما و فکر میکنم گروههای سیاسی این جایگاه را محترم بشمارند و اهانتی که در شب عاشورا به حسینیه جماران شد، قلب همه دوستداران امام را جریحهدار کرد. حکم امام در انقلاب اسلامی، حکم رسولالله است و اینکه تصور شود انقلاب اسلامی بدون امام خمینی یک تصور غلط است و همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند در هیچ کجای دنیا این انقلاب اسلامی بدون نام امام خمینی شناخته شده نیست و افتخار همه، شاگردی امام است و نباید گروههای افراطی میان
امام و دیگران تقابل ایجاد کنند. به هر حال ما ولایت فقیه را ثمرات اندیشههای حضرت امام خمینی میدانیم و حفظ ولایت فقیه در میان اندیشههای امام خمینی نکتهای است که باید به آن توجه ویژهای شود.
وقتی یک شخصیت ممتاز از جهات مختلف مؤسس این تشکیلات بوده باید برکاتی داشته باشد و الآن هم نظارت با حاج سید حسن آقا است که از اساتید سطح بالای حوزه هستند. و مؤسسه و پژوهشکده با حضور و تدریس ایشان موجب نوآوری و خلاقیت در پژوهشکده شده است و امید است که با همکاری دیگر دستگاهها از این کوثر جوشان بهرمند شویم.