جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

/سالروز وحدت حوزه و دانشگاه/میر موسوی در گفت وگو با جماران:

حوزه و دانشگاه کمتر ویژگی های مثبت همدیگر را به هم انتقال داده اند/وحدت حوزه و دانشگاه شکل صوری گرفته است

متاسفانه این دو نهاد کمتر توانسته اند ویژگی های مثبت همدیگر را به هم انتقال دهند و حتی بعضا معایب این ها به یکدیگر انتقال پیدا کرده است. به عنوان مثال مدرک گرایی دانشگاه وارد حوزه شده است و بسته بودن حوزه به دانشگاه انتقال پیدا کرده است. این در حقیقت خلاف آن چیزی است که در بحث وحدت باید دنبال شود.

کد خبر: ۱۱۳۶۵۷
حوزه و دانشگاه کمتر ویژگی های مثبت همدیگر را به هم انتقال داده اند/وحدت حوزه و دانشگاه شکل صوری گرفته است

میر موسوی با بیان این که منظور از وحدت حوزه و دانشگاه به معنای تعامل و همکاری و نفی بیگانگی و وحشت این دو نهاد از هم دیگر است، گفت: تحقق این دو امر منوط به دو شرط است، اول این که قلمرو های این دو از یکدیگر تفکیک شود و دوم هیچ کدام از این دو نهاد به دیگری نگاه خودبرتر بینی نداشته باشد.

سید علی میرموسوی در گفت و گو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران در خصوص معنای وحدت حوزه و دانشگاه اظهار کرد: حوزه و دانشگاه دو نهاد متفاوت با هم از نظر ماهیت، پیشینه و کارکرد هستند و تفاوت های زیادی با هم دارند؛ حوزه نهادی است سنتی که با هدف تربیت و آموزش کارشناسان دینی که کارکرد اصلی آن تبیین، پشتیبانی و دفاع از آموزه ها دینی و تبلیغ دین است، اما نهاد دانشگاه نهادی جدید است که در ایران پیشینه ای بیش از یک قرن دارد و هدفش تربیت و آموزش کارشناسان در حوزه های علمی و کارکرد اصلی آن تولید دانش، دانش پژوهی و تربیت دانشجویان و دانشمندان است.

این استاد دانشگاه مفید خاطر نشان کرد: وقتی بحث وحدت این دو نهاد مطرح می شود ما می توانیم وحدت نامطلوب و مطلوب داشته باشیم. وحدت نامطلوب آن است که ما بخواهیم این دو نهاد را با یکدیگر یکی کنیم. این نوع وحدت، وحدت نامطلوب است که البته کسی هم مدعی این نوع وحدت نیست.

وی ادامه داد: اما در وحدت مطلوب دو بعد سلبی و ایجابی داریم. بعد سلبی آن این است که این دو نهاد از هم بیگانه نباشند و از هم وحشت نداشته باشند و بعد ایجابی این وحدت نیز به داشتن همکاری و تعامل این نهاد ها با یکدیگر برمی گردد. در این صورت حوزه و دانشگاه می توانند از نکات مثبت یکدیگر استفاده کنند و معایب یکدیگر را اصلاح کنند.بنابراین اگر در دوره بعد از انقلاب، وحدت حوزه و دانشگاه به عنوان یک آرمان مطرح شد، در راستای این نوع وحدت بود.

میر موسوی همچنین نگاه حضرت امام (ره) به این دو نهاد را یاد آور شد و گفت: در پیش از انقلاب یک نوع نگاه تخطئه آمیزی در بین حوزه و دانشگاه وجود داشت. بعضا اهالی دانشگاه به حوزوی ها و حوزوی ها به اهالی دانشگاه به بهانه های مختلف نسبت های نادرست می دادند؛ به همین دلیل یکی از بحث های حضرت امام (س) این بود که حوزه و دانشگاه نباید همدیگر را تخطئه کنند.

وی ادامه داد: بعد دیگری که در سخنان حضرت امام(ره) به عنوان طراح اندیشه وحدت حوزه و دانشگاه مطرح بود، بحث پیوند، دوستی و تفاهم این دو نهاد است. مثلا امام به حوزوی ها می گوید دانشگاهیان را تعبیر به فاسق و فاجر نکنید و دانشگاهیان نیز حوزویان را به مرتجع و قدیمی بودن متهم نکنند، و با یکدیگر همکاری داشته باشند.(ر.ک.صحیفه امام،ج2،ص255و ج3،ص325و326و ج8،ص459و...)

وی همچنین افزود: بنابراین من فکر می کنم منظور از وحدت حوزه و دانشگاه بیشتر به معنای تعامل و همکاری و نفی جدایی و بیگانگی این دو نهاد بوده است. این همان چیزی است که ایده وحدت به دنبال آن است.

این استاد علوم سیاسی در مورد چگونگی امکان تعامل حوزه و دانشگاه گفت: تعامل حوزه و دانشگاه یعنی تعامل علم و دین، یعنی حوزه می تواند از دست آورد های علمی دانشگاه در راستای تبیین و دفاع از دین بهره ببرد و دانشگاه نیز می تواند از حوزه در راستای تقویت و غنی سازی مباحث اخلاقی و انسانی خود بهره مند شود.

وی ادامه داد: اما متاسفانه این دو نهاد کمتر توانسته اند ویژگی های مثبت همدیگر را به هم انتقال دهند و حتی بعضا معایب این ها به یکدیگر انتقال پیدا کرده است. به عنوان مثال مدرک گرایی دانشگاه وارد حوزه شده است و بسته بودن حوزه به دانشگاه انتقال پیدا کرده است. این در حقیقت خلاف آن چیزی است که در بحث وحدت باید دنبال شود.

وی همچنین با اشاره به این که در بعد از انقلاب بر سر راه تعامل حوزه و دانشگاه موانعی وجود داشته که اجازه همکاری این دو را با یکدیگر نداده است، اظهار کرد: یکی از این موانع در زمینه معرفتی است، حوزه به نوعی خودش را بیان کننده ی دینی که منسوب به پیامبر و خدا است، می داند و از همین منظر امتیاز هایی در برابر دانشگاه برای خودش قائل است و از سوی دیگر ممکن است برای دانشگاه نیز این مبانی روشن نباشد.

سید علی میر موسوی افزود: برای نمونه در دوران انقلاب وقتی بحث اسلامی سازی دانشگاه ها مطرح شد، اساسا قلمرو علم و دانش به عنوان قلمرو مستقل شناسایی نشد و تفکیک قلمرو مابین دین و علم اتفاق نیفتاد، بنابراین این تصور در بعضی از عالمان دینی به وجود آمد که اساسا هر نوع دانش در حوزه علوم انسانی باید زیر سیطره عالمان دینی باشد، این نوع نگاه ما را بیشتر به سمت وحدت نامطلوب پیش برد تا وحدت مطلوب.

وی ادامه داد: ویژگی دیگری که در نهاد روحانیت وجود داشت و مانع این وحدت می شد این بود که روحانیونی بودند که خودشان را در یک موضع برتری نسبت به دانشگاهیان احساس می کردند.

حجت الاسلام میر موسوی تصریح کرد: ما وقتی می توانیم از تعامل صحبت کنیم که دو نهاد از موضع برابر با یکدیگر وارد شوند. اما در عمل در جامعه ما هیچ وقت این گونه نبوده است، بنابراین در این صورت به خدمت گرفتن به جای تعامل معنا پیدا می کند، وقتی شما خودتان را در یک موضع برتر ببینید بیشتر می خواهید دیگران در خدمت شما باشند نه در تعامل با شما.

وی ادامه داد: نگاهی که در حوزه وجود داشت این بود که بیشتر دانشگاه باید در خدمت حوزه باشد، بنابراین در چنین شرایطی تعامل اتفاق نمی افتد، تعامل در شرایطی اتفاق می افتد که اولاً با تفکیک قلمرو دین و علم از یکدیگر، تمایز های این دو از یکدیگر شناسایی شود و بپذیریم که هر کدام از این دو می توانند در حوزه هایی از زندگی اقتدار داشته باشند و همه زندگی متعلق به صرف دین و یا صرف علم نیست. دوماً این دو باید از موضع برابر با یکدیگر برخورد کنند؛ اگر یکی از این دو بخواهد بر دیگری برتری داشته باشد این تعامل صورت نمی گیرد.

میر موسوی گفت: این دو مشکل همیشه مانعی بر سر راه وحدت بوده است. لذا به همین دلیل وحدت حوزه و دانشگاه بیشتر شکل صوری به خود گرفته است، یعنی در حال حاضر به این بحث بیشتر به عنوان یک شعار نگاه می شود تا یک ضرورت.

وی تاکید کرد: در نهایت اگر ما آن دو بحث سلبی و ایجابی وحدت را حل نکنیم، این مشکل به قوت خود باقی می ماند، یعنی اگر آن بعد سلبی وحدت که نفی بیگانگی و وحشت زدایی حوزه و دانشگاه از همدیگر است حل نشود و آن بعد ایجابی که تعامل و همکاری این دو نهاد است، به وقوع نپیوندد، بحث وحدت حوزه و دانشگاه پیشرفت آنچنانی نخواهد داشت.

این استاد دانشگاه در پایان اضافه کرد: تحقق این دو امر منوط به دو شرط است؛ اول این که قلمرو های این دو از یکدیگر تفکیک شود و دوم؛ هیچ کدام از این دو نهاد به دیگری نگاه خود برتر بینی نداشته باشند.در نهایت در صورت ایجاد این وحدت این دو نهاد می توانند در پیشرفت جامعه به یکدیگر کمک کنند، معایب همدیگر را اصلاح کنند و تبدیل به دو مرجع مهم برای پیشرفت و کاستن مشکلات و درد های یک جامعه اسلامی شوند.

انتهای پیام

دیدگاه شما