حضرت امام خمینی (ره) که همواره در طول دوران رهبری خود بر اطاعت از قانون و مبنا قرار دادن قانون اساسی تاکید داشتند، جمله معروفی دارند مبنی بر اینکه " مجلس در راس امور است" که این جمله همواره مورد تاکید مقام معظم رهبری نیز بوده است و ایشان همواره در سخنان خود بر حفظ جایگاه مجلس و شان قانونگذاری و نظارتی آن در عین حفظ وحدت و تفکیک قوا تاکید داشتهاند. باتوجه به اینکه رییسجمهور اصولگرا در آخرین گفتگوی خود با روزنامه ایران با زیر سوال بردن این جمله کلیدی حضرت امام، آن را مربوط به روزگاران گذشته عنوان کرده است ، برخود فرض دانستیم که در همین راستا به بازخوانی نظرات مقام معظم رهبری در مورد لزوم قانونپذیری، احترام به قانون، حفظ وحدت میان قوا و جایگاه مجلس در بیانات اخیر ایشان بپردازیم.
مقام معظم رهبری به عنوان جانشین برحق امام خمینی (ره) همواره مانند بنیانگذار انقلاب اسلامی بر اینکه مجلس در راس امور کشور قرار دارد تاکید داشتهاند، ایشان در دیدار خود با اعضاى هیأت نظارت بر انتخابات شوراى نگهبان به تاریخ 14/11/1374 با تکرار جمله امام خمینی(ره)، فرمودند: مجلس، مظهر آراء مردم در اداره این نظام است. حال شما ببینید انتخابات مجلس چقدر مهم است! تقدیر امر مجلس و انتخابات باید با چنین همهجانبهنگرىاى انجام گیرد. صرف این نیست که حالا ما یک کشور داراى دمکراسى هستیم و مردم باید رأى بدهند و حضور پیدا کنند؛ نه این اساس موجودیت نظام است، حضور مردم اینقدر تأثیر دارد. بنابراین" همانطور که امام(رضواناللَّهعلیه) فرمودند مجلس در رأس امور است.
ایشان همچنین در پیام خود بمناسبت آغاز بکار هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی، خطاب به نمایندگان مجلس، میفرمایند:...گفتار و عمل نمایندگان باید یکپارچگی ملت، عزت ملی، ایمان و امید و تلاش ، بیداری و آگاهی ، اخلاق و قضیلت و آزادگی و عزم و اراده ی پولادین را برای کشور به ارمغان آورد. چنین مجلسی بیشک، عصاره ی فضائل و بطور طبیعی در رأس امور خواهد بود.
از آنجا که مقام معظم رهبری در بسیاری از بیانات خود در سالهای اخیر بر جایگاه والای مجلس و قانون تاکید کردهاند و بازخوانی تمام این بیانات در توان این نوشته نیست، بر آن بودهایم که در این بازخوانی تنها بیانات معظم له را در دوران مجلس هشتم روایتگر باشیم.
یکی از محورهای اساسی تاکیدات مقام معظم رهبری در سالهای اخیر توصیه به "وحدت" میان قوا برای حرکت کشور به سمت تعالی بوده است.
سخنان ایشان در دیدار با کارگزاران نظام در تاریخ 27/مرداد/ 1389:
معظم له فرمودند: ... من روى اتحاد تکیه میکنم. اتحاد و همدلى بین مسئولین کشور یک فریضه است. تعمد در مخالفت با آن، امروز یک خلاف شرع است؛ بخصوص در سطوح بالا. همه به این توجه داشته باشند. دشمن از اختلافات کوچک، یک مسئلهى بزرگ میخواهد بسازد؛ نباید بگذارید. اینجور نیست که هر اختلافى بین دو مسئول یا بین دو دستگاه، فاجعهاى باشد؛ نه، بالاخره ممکن است مجلس در یک زمینهاى جهتگیرىاى داشته باشد، دولت جهتگیرى دیگرى داشته باشد، عقایدشان، سلایقشان مختلف باشد؛ اینها فاجعه نیست. اما این اختلافات را تبدیل کردن به شکافهاى غیر قابل پر شدن و زخمهاى غیر قابل علاج، خطاى بسیار بزرگى است.
البته یک چیزهائى هم مستمسک قرار میگیرد. ما حالا از چندى پیش از شوراى محترم نگهبان خواستیم جلسهاى را تشکیل بدهند، مواردى را که بین دولت و مجلس محل گفتگو و مناقشه است، مشخص بکنند و حدود اختیارات قوا معلوم بشود، که این تفکیک قوا - که یکى از اصول قانون اساسى است - تحقق پیدا کند. حفظ اتحاد، تمسک به اصول، رعایت کامل اصول، همان چیزى است که امام بزرگوار ما همیشه به آن توصیه میکردند.
تاکید بر قانون پذیری و اجرای قوانین مصوب مجلس از دیگر رئوسی است که بازخوانی آن در اندیشه وبیانات مقام معظم رهبری در شرایط فعلی که بسیاری از قوانین مصوب مجلس از طرف دولت اجرا نمیشوند و طبق اعلام گزارش مرکز پژوهشهای مجلس 41 درصد از مصوبات مجلس هفتم اجرا نشدهاند، لازم به نظر می رسد.
مقام معظم رهبری در دیدار خود با رییس جمهور و اعضای هیئت دولت به تاریخ 2/6/87 با اشاره صریح به لازم الاتباع بودن قوانین کشور، خطاب به رییس جمهور و اعضای هیئت دولت می فرمایند: قانون را اهمیت بدهید، قانون وقتى که با ساز و کار قانون اساسى پیش رفت، حتمیت و جزمیت پیدا میکند. ممکن است همان مجلس یا دولت یا دیگران مقدماتى فراهم کنند که آن قانون عوض بشود - با طرحهایى که در مجلس مىآید، با لوایحى که دولت میدهد، با تصمیمسازیهایى که در بخشهاى مختلف انجام میگیرد - عیبى ندارد؛ اگر قانون نقص دارد، ضعف دارد و غلط است، عوض بشود؛ اما تا مادامى که قانون، قانون است، حتماً بایستى به آن عمل بشود و به آن اهمیت داده بشود. من این را تأکید مىکنم. در بخشهاى مختلف همینجور است. ممکن است یک چیزى را شما معتقد باشید که روال قانونىاش درست طى نشده، یا متصدى این کار قوهى مجریه نیست؛ وقتى که قانون مجلس - با همان ساز و کار قانون اساسى - به دولت ابلاغ شد، قوهى مجریه باید آن را قانون بداند. حالا اگر چنانچه ضعف یا چیز دیگرى وجود دارد، عواملِ دیگرى وجود دارد که اگر قانون مشکلاتى دارد، بایستى آن را از بین ببرند؛ چه در خود مجلس، چه در شوراى نگهبان و از این قبیل. به قانون اهمیت بدهید.
آنچه که در مجلس شوراى اسلامى تصویب میشود، براى منِ شخصى و نوعى واجبالاتّباع است
توصیه بر حفظ شان مجلس شورای اسلامی، قانونمداری و تاکید بر احترام به دستگاه قانونگذاری فراز دیگری از بیانات مقام معظم رهبری است که در شرایط کنونی بازخوانی و یادآوری آن، ضروری مینماید. از همین رو باید به بیانات مقام معظم رهبری در اولین دیدار خود با نمایندگان مجلس هشتم به تاریخ21/خرداد/1387 اشاره کرد که ایشان فرمودند: ... قانون و اجرا بایستى با معیارهاى خدایى و با مقررات الهى باشد؛ یعنى با احکام اسلامى یا با احکام مشخص یا با کلیات و آنچه که از اسلام دانسته شده و فهمیده شده است، منطبق باشد و معارض نباشد. افرادى هم که مجرى هستند، مشخصات و خصوصیاتى دارند؛ باید عادل باشند، فاسق نباشند - خصوصیاتى که در قانون اساسىِ ما متجسد شده - و قانون اساسى هم همان شکل اجرایى و دالان عبور به سمت آن چیزى است که ولایت الهى براى ما ترسیم میکند، خب مسئلهى اقلیت و اکثریت هم یک ضرورت است؛ اگر چه ما در اسلام به این صورت چیزى نداریم که آنجایى که آراء مختلف شد، اکثریت را بر اقلیت ترجیح دهیم، لکن یک چیز لا بدّ مِنهاى است که در مسائل گوناگون بشرى پیش مىآید. وقتى پنج نفر دربارهى یک چیزى تصمیمگیرى میکنند، اگر سه نفر بر این امرى که به سرنوشت پنج نفر ارتباط دارد اتفاق نظر کردند، آن دو نفر قاعدتاً باید تسلیم بشوند؛ این هم یک چیز عقلایىِ روشنى است که اسلام اینها را تصویب و امضاء کرده است. بنابراین ولایتى که امروز شما دارید - قانونگذارى، ولایت است - یک ولایت الهى است؛ ریشه در ولایت الهى دارد؛ برخاسته و پدید آمده از ولایت الهى است. این مردمسالارى دینى که ما میگوییم، معنایش این است؛ یعنى نمایندهى مجلس شوراى اسلامى از این طریقى که در قانون اساسى براى مجارى اعمال ولایت الهى معین شده، یک ولایتى پیدا کرده است که این شد یک تکلیف. بنابراین آنچه که در مجلس شوراى اسلامى تصویب میشود، براى منِ شخصى و نوعى واجبالاتّباع است و بایستى بر طبق او عمل کنم. این مبنا، مبناى اسلامى است.
ایشان همچنین در بخشی از این دیدار میفرمایند: در نگاه افرادى که از این مبناى اسلامى دورند، وقتى که به مسئله نگاه میکنید، مىبینید تناقض و تهافت زیاد است. یک روز که آراء مردم به نفع یک جماعتى باشد، آراء مردم اهمیت پیدا میکند، جمهوریت اهمیت پیدا میکند. «و ان یکن لهم الحقّ یأتوا الیه مذعنین»؛ اگر حق به جانب آنها داده بشود، حق را قبول میکنند.
مقام معظم رهبری همچنین در دیدار با نمایندگان مجلس هشتم به تاریخ 11/آذر/88 میفرمایند: ...چند نکته را من در باب مجلس خدمت آقایان عرض بکنم؛ البته اینها را شماها علىالقاعده میدانید. تذکر است دیگر، اینها تذکره است. گاهى در شنیدن اثرى است که در دانستن نیست. انسان چیزهائى را میداند؛ اما باز هم بشنود، خوب است. بحمداللَّه این مجلس از لحاظ کارشناسى، از لحاظ معرفت و میزان فکرى و علمى، مجلس خوبى است، مجلس بالائى است؛ از این جهت ما خوشحالیم و به خودمان میبالیم، یک تذکر این است که مجلس قوهى مفکرهى کشور است. فکر در لباس قانون تجلى میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند.
با توجه به تاکید مکرر مقام معظم رهبری به تبعیت از قانون و احترام به آن همواره در نشستهای ایشان با اقشار مختلف جامعه بخصوص اعضای هیئت دولت، یادآوری فرازی دیگر از سخنان معظم له در این مورد ضروری می نماید.
مقام معظم رهبری در بیانات خود در جریان دیدار اعضاى هیئت دولت به تاریخ 18/شهریور/88، میفرمایند: ...نکتهى هفتمى که میخواهم توصیه بکنم، این است که دولت به قانون اهمیت بدهد. بله اینى که آقاى رئیس جمهور گفتند که همه باید قانون را رعایت کنند، بله مسلم است؛ مجلس، قوهى قضائیه، دستگاههاى گوناگون، باید قانون را رعایت کنند؛ به آنها هم ما توصیهى این را میکنیم، به شما هم توصیه میکنیم. قانون را دقیق رعایت کنید. خوب، حالا بعضى از منتقدین دولت گفتند که دولت قانون را رعایت نمیکند. آقاى رئیس جمهور هم در جواب گفتند که نه، این دولت قانونگراترین دولتهاست. این، دو تا ادعا شد؛ دو طرف قضیه. باز من این جا کار ندارم که کدام طرف ترجیح دارد، کدام طرف ترجیح ندارد. من میخواهم به شما عنوان مسئولین مجریهى کشور سفارش اکید بکنم که به قانون اهمیت بدهید. اگر چنانچه ما اینجا قانون را در مسئلهاى خاص شکستیم و عمل نکردیم، صرفاً این نیست که یک قانون نقض شده باشد؛ بلکه معنایش این است که یک راهى، یک خطى باز شد که این خط، دنباله خواهد داشت. کارِ قانونشکنى اینجورى است. اینجا که قانون نقض شد، نقض قانون یک فرصت تازهاى پیدا کرد که به وسیلهى دیگران انجام بگیرد. لذاست که به مسئلهى قانون، خیلى اهمیت بدهید.