همان طور که در مواردی خصوصیات فوقالعاده و رسالت و مأموریت ویژه، سوابق خدمتی و زحمات طاقتفرسا مایة یک رشته امتیازات اجتماعی برای بعضی اشخاص به اختلاف مراتب میگردد، همیشه و در میان همه اقوام و ملل تحت تأثیر اعتقادات و باورهای مذهبی یا عادات و رسوم و فرهنگ و احیاناً با قراردادهای اجتماعی بعضی روزها و مناسبتها و پارهای اماکن از قداست و احترام ویژه برخوردار بوده و هستند. البته میزان این قداست همیشه و همه جا یکسان نیست و درجاتی دارد که با رعایت حکم و موضوع و به تناسب فهم، درک و شناخت افراد و میزان اعتقاد و باورشان همواره وفاداری خود را نسبت به آن جایگاه و رعایت حرمت و آداب آن را در منش، رفتار و گفتار به نمایش میگذارند.
در اسلام این رسم دیرینه بشری نه تنها نفی نشده که در خصوص آن بابی گشوده و برای آن آییننامهای سنجیده نیز تعیین شده است؛ مثلاً اسلام نه از باب تعارف و یا به خاطر بزرگنمایی، بلکه از جهت شایستگی و اهلیت و سزاوار بودن و به رعایت صلاح امت اسلامی، برای پیامبر عظیمالشأن(ص) به عنوان شخص اول نظام اسلامی، چنان جایگاهی مقرر میدارد که رسماً و صریحاً و به عنوان یک تکلیف الزامآور طی فرمانی به عموم مسلمانان اعلام و ابلاغ میشود که کسی حق ندارد در مجلس پیامبر(ص) و با حضور آن حضرت، داد و فریاد نماید و در یک کلمه، صدای خود را در مقابل پیامبر(ص) بالا ببرد و همه افرادی را که به رسم جاهلی، از دور و با صدای بلند آن حضرت را صدا مینمودند، جاهل و نادان معرفی مینماید.
کتاب آسمانی ما، ماههای حرام دوران جاهلیت را که در آن قتل و غارت فروکش مینمود و جامعه به طور نسبی نفس راحتی میکشید و جامعه خشن و دور از فرهنگ و تمدن آن روز را که هویت اجتماعی آن به صراحت دوران جاهلیت و نادانی ثبت گردیده، قدری به آرامش و امنیت نزدیک مینمود، به رسمیت میشناسد و با صدای بلند اعلام میکند که از دوازده ماه سال، چهار ماه آن ماههای حرام است و این ایام دارای احکام خاصی میباشد و اعمال خشونت، کشتار و خونریزی در آن مجازات مضاعف دارد. و هم کعبه را که در شرایط انحطاط و سقوط اخلاق و در عهد بیاعتباری خون و جان آدمیان و به هنگامی که احیاناً شعر و شتر از جان و حیثیت آدمیان برتر خودنمایی مینمود و در مواردی به خاطر فخر و مباهات قبیلهای و جریانی و جناحی گرفتار جنگهای خونین خانمانبرانداز فراگیر و طولانی میشدند، محل امن و پناهگاه بیپناهان شناخته میشد. اسلام حریم و حرمت آن را گسترش داد و رسماً و صریحاً سرزمین مکه را حرم امن معرفی مینماید و علاوه بر احکام و آدابی که برای بیت عتیق و اولین خانه انسانیت برقرار نموده، در شرایط خاص و اوضاع و احوال ویژهای نه تنها تعرض به جان و مال آدمیان و حیثیت، شرف، شأن و جایگاه آنان از سیاه و سفید، پیر و جوان، مرد و زن، عالی و دانی ممنوع و مشمول مجازات خاص میباشد که حیوانات، جانوران، گل و گیاه هم باید در امان باشند.
در جامعه و فرهنگ ما هم که به شدت پایبند ارزشهای دینی، انسانی و اجتماعی میباشد، از دیرباز ملاک و معیارهایی برای وضع حریم و رعایت حرمت به رسمیت شناخته و مناسبتهایی وجود داشته که در بسیاری از اوقات و در هنگامههای سخت و به وقت احتیاج، نقطه امید و اتکای نیازمندان بیپناه در برابر موج ظلم و طغیان بودهاند. مروری گذرا بر تاریخ گذشتگان، نمونههای فراوانی از پناه گرفتن دادخواهان در حرم ائمه معصومین علیهمالسلام و امامزادگان و مساجد و بیوتات با نام و نشان و مورد احترام مردم را به ما مینمایاند و در بسیاری از موارد، نقشههای تیپی که در جریان معماری این گونه بناها عرضه و ارائه گردیده، محل یا محلهایی به عنوان «بست» وجود داشته و عجیبتر اینکه در قدیمالایام، گاهی مردم در بعضی سازمانهای اداری معتبر مثل اداره پست و تلگراف هم بست مینشستند و پناه میگرفتند که من فکر میکنم علت این قداست و اعتبار، این بود که پست و تلگراف محلی است که قادر است ناله مظلوم و صدای دادخواهی را به مقامات بالا برساند. توجه داشته باشیم وجود این اماکن اغلب منشأ خیر و برکت و احقاق حق هم بودهاند. هم علمای بزرگ تهران و هم مهاجرین در جریان مشروطیت، حرکت عدالتخواهی و مبارزه با استبداد را به بارگاه حضرت عبدالعظیم(ع) کشانیدند تا در آن هم از خطر یورش حکومت ظلم در امان باشند و هم از آن پایگاه مقدس فریاد حقطلبی خود را به همگان برسانند.
اکنون با یادآوری نمونههایی از آموزههای اسلام در خصوص پذیرش حریم و احترام حرم، آن هم نه به عنوان توصیههای اخلاقی، بلکه به عنوان احکام و تکالیف شرعی الزامآور و باورهای دینی و با ذکر نمونههایی از رعایت حریم در عرف مردم خوب و باغیرت ایران عزیز، یادآوری میکنم که دلدادگان این دین بزرگ الهی و میراثداران دیرینهترین فرهنگ و تمدن بشری در طول تاریخ، دارای شأن و جایگاه رفیعی در نزد جهانیان میباشند و حق دارند خود را اسوه، سرمشق و نمونه مکارم اخلاقی معرفی کنند و هر فرد یا گروهی دانسته یا ندانسته با هر هدفی این عظمت را خدشهدار نماید در نزد خدا و بندگان او و در پیشگاه تاریخ، مسئول است.
همه میدانیم که در عصر انفجار اطلاعات زندگی میکنیم و نیک میدانیم در دنیای امروز جهان با تمام عظمت و گستردگیاش به صورت دهکدهای در دید عموم و قابل شناسایی برای همگان، خودنمایی میکند و باید بدانیم که در شرایط فعلی رفتار ما به نام اسلام و به پای ایران اسلامی نوشته میشود. اضافه میکنم که گاهی رفتار گروهی اندک و حتی یک یا چند نفر را به نام یک دین بزرگ یا ملت قلمداد نموده، پیرامون آن از سر ناآگاهی یا از روی عناد، به تفسیر و تحلیل میپردازند.
آنچه روز چهارده خرداد در جریان سالگرد امام امت و در کنار مرقد مطهر و حرم آن احیاگر اسلام با حضور وجوه امت اسلامی و بسیاری از مسئولان نظام و سران سه قوه و نمایندگان مجلس خبرگان رهبری و ریاست آن مجلس و نمایندگان معزز مجلس شورای اسلامی و قضات شریف و اعضای هیأت دولت و شخصیتهای بلندپایه کشوری و لشکری و مهمانان خارجی و خبرنگاران که شکارچی لحظهها میباشند، برای نوه گرامی و گرانقدرش تدارک دیده شده بود، اشتباهی بزرگ و خسرانی جبرانناپذیر بود که درباره آن و در باب این خسران و مظلومیت مردم و نظام باید گفت چه توان کرد که: «از منجنیق فلک سنگ فتنه میبارد».از همه بالاتر اینکه این اتفاق به صفوف به هم پیوسته نماز جمعهای گره خورد که میرفت تا به امامت پیشوایمان بزرگترین مراسم سیاسی ـ عبادی را رقم بزند. این در حالی است که یادگار شایسته امام خمینی(ره) که دیدارش تداعی یاد و خاطره آن حضرت برای سیل مشتاقان است و بسیاری از مردم هر وقت دلشان هوای خلق و خلق و منطق امام خمینی(ره) میکند، در آئینه وجودش مینگرند، آمده بود تا هم ورود و حضور رهبر عظیمالشأن مدظلهالعالی و ستون محکم خیمه انقلاب و نظام اسلامی و جانشین بیبدیل امام خمینی(ره) را اعلام نماید و مقدم آن حضرت و مردم را گرامی بدارد و هم شیفتگان مراتب علم و اندیشهاش از وجود او بهرهای ببرند و هم آن اقیانوس حضور مردم را به وحدت و یکدلی دعوت کند.حال اجازه میخواهم برای روشن شدن عمق فاجعه قدری بیشتر به توضیح آن صحنه بپردازم. اولاً به فرموده امام خمینی(ره) «عالم محضر خداست» و آنچه شد، شایسته محضر خدا نبود. ثانیاً این شکوه و عظمت متعلق به جهان اسلام و جامعة تشیع و مردم بزرگ ایران و روحانیت عظیمالشأن و همة حوزههای علمیه بود و دریغ که این اثر بزرگ هنری و تابلو منحصر به فرد، دستخوش بعضی رفتارهای نابخردانه شد و غبار گستاخی و خیرهسری بر آن نشست. ثالثاً من از بانیان، مجریان و اقدامکنندگان درخواست میکنم لحظهای در خود فرو رفته، بپرسند آیا شایسته بود در شرایطی که همه حرمتها به هم آمیخته بود و حرمت بهترین انسانها و بالاترین مناسبتها در یک روز و یک جا، حول محور رهبری و در کنار امام خمینی(ره) گرد آمده بود، این چنین حرمتشکنی شود؟!
حاشا و کلا که این کار، شرط ادب و وفا نبود. با این کار کام همه دوستان تلخ و دشمنان شاد شدند. حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها در ضمن خطبه نورانی و ماندگارش در مسجدالنبی و در کنار مرقد پدر، بعد از حمد و ثنای پروردگار و شرح مظالمی که بر او رفته بود، خطاب به انصار و یاران بزرگ و اولیه و ریشهدار پیامبر عظیمالشأن اسلام (ص) فرمود: مگر پدرم نفرمود: «حرمت انسان در فرزندانش پاس داشته میشود»؟ و میبینیم که این ایده بزرگ در فرهنگ ایرانیان باوفا چنین تبلور یافته:
چون که گل رفت و گلستان شد خراب
بوی گل را از که جوئیم؟ از گلاب
در این جا، نکته گفتنی دیگری است که غفلت از آن را جفا میدانم و آن اینکه حجتالاسلام والمسلمین سید حسن خمینی که غرق در دریای بیکران عظمت جد بزرگوارش امام خمینی(ره) است، خود نیز با نبوغ و شخصیت ذاتی و مراتب ایمان و علم و آگاهی، دارای شخصیتی بزرگ و دوستداشتنی و قابل احترام برای آحاد مردم است و حقیقتاً از سرمایههای نظام میباشد که تخریب یا اهانت به این شأن و جایگاه هم برای جامعه و نظام اسلامی خسارتبار است؛ بنابراین رعایت حرمت او موضوعیت هم دارد و حقاً که رفتار حسن در این آزمون بزرگ و در مواجهه با آن صحنه تلخ و آمیخته از لغو و عبث، احسن رفتار بود و چه نیکو و با کرامت نفس و بزرگواری از کنار آن گذشت و به راستی که «شیر را بچه همی ماند به او».و متقابلاً دیدیم و دیدید که بعد از آن ماجرا و در آن محشر عظیم، رهبر حکیم و فرزانه در جهت حفظ حرمت و در انظار عموم چه رفتار پرمعنایی با ایشان داشتند. من معتقدم که مقام معظم رهبری در حقیقت با آن رفتار کریمانه و گشودن آغوش، به ترمیم و جبران اشکال پیش آمده، پرداخت، و الا کنار تریبون لحظه اول ملاقات و محل احوالپرسی نبود. به امید آنکه به خود آییم و از مجموعه واکنشها عبرت بگیریم و دیگر بار چشم بسته، دهان نگشاییم.
محمدرضا عباسیفرد- عضو سابق شورای نگهبان ومشاور رئیس مجمع تشخیص مصلحت