حجت الاسلام و المسلمین محمد سروش محلاتی در مقاله ای تحت عنوان « امام خمینی(س) و احیاء نگرش سیاسی به عاشورا» به بررسی نقش امام خمینی در احیا نگرش سیاسی به عاشورا پرداخته است.
به گزارش جماران این مقاله که در بخشی از آن به بررسی مهمترین بهره های جامعه اسلامی از احیاء بعد سیاسی عاشورا به وسیله حضرت امام(س) پرداخته می شود به شرح زیر است.
1- ارزش و اهمیت قیام برای عدالت و آزادی
در صدر اسلام پس از رحلت پیغمبر ختمی پایه گزار عدالت و آزادی، می رفت که تا با کج روی های بنی امیه، اسلم در حلقوم ستمکاران فرو رود و زیر پای تبهکاران نابود شود که سید الشهدا(ع)، نهضت عظیم عاشورا را برپا نمود.
سید الشهدا(ع) تصریح می کند که اگر کسی ببیند که حاکم جائری در بین مردم حکومت می کند، به مردم ظلم می کند، باید مقابلش بایستد و جلوگیری کند.
2- مشروعیت مبارزه با سلطان
همه بساط سلطنت را یزید داشت، سید الشهدا(ع) به چه جهت با سلطان عصرش طرف شد؟ با ظل الله طرف شد؟ «سلطان را نباید دست زد» به چه جهت با سلطان عصرش طرف شد؟ سلطانی که می گفت: من خلیفه پیغمبر هستم. برای اینکه یک آدمی بود که می خواست ملت را استثمار کند، منافع ملت را می خواست خودش و اتباعش بخورند.
3_ قدرت نداشتن، عذر نیست
ایشان وقتی قیام کردن در مقابل یزید با یک عده کمی در مقابل یک عده ی کثیری و در مقابل ابر قدرت آن وقت، برای آن است که عذر را از ما ساقط کند که ما بگوئیم که مثلا ما عددمان کم بود، ما زورمان کم بود.
امام مسلمین به ما آموخت که در حالی که ستمگر زمان بر مسلمین حکومت جابرانه می کند، در مقابل او اگر چه قوای ناهماهنگ باشد بپاخیزید و استنکار کنید.
تکلیف ما ها را حضرت سید الشهدا(ع) معلوم کرده است: در میان جنگ از قلت عدد نترسید، از شهدات نترسید هر مقدار کهد عظمت داشته باشد مقصود و ایده انسان به همان اندازه باید تحمل زحمت بکند.
4- تقدم مصلحت جامعه بر امور فردی
تمام انبیا برای اصلاح جامعه آمده اند، و همه آنها این مسأله را داشتند که فرد باید فدای جامعه بشود. فرد هر چه بزرگتر باشد، بالاترین فرد که ارزشش بیشتر از همه چیز است در دنیا، وقتی که با مصالح جامعه ، معارضه کرد، این فرد باید فدا شود. سید الشهدا(ع) روی همین میزان آمد و رفت و خودش و اصحاب و انصار خودش را فدا کرد تا جامعه اصلاح شود.
5- آرمان تشکیل حکومت
در زندگی سید الشهداء و همه انبیا عالم این معنا بوده است، که در مقابل جور حکومت عدل را می خواستند درست کنند.
سید الشهدا آمده بود حکومت هم می خواست بگیرد اصلا برای این معنا آمده بود و این یک فخری است و همه آنهایی که خیال می کنند حضرت سید الشهدا برای حکومت نیامده خیر اینها همه برای حکومت آمدند. برای اینکه باید حکومت دست مثل سید الشهدا باشد مثل کسانی که شیعه سید الشهدا هستند باشد.
6- آرمان گرایی در مبارزه
آن حضرت در فکر آینده اسلام و مسلمین بود، به خاطر اینکه اسلام در آینده و در نتیجه جهاد مقدس و فداکاری او در میان انسان ها نشر کند. و نظام سیاسی و نظام آن در جامعه ما برقرار شود، مخالف نمود مبارزه کرد و فداکاری کرد.
7- رسالت تداوم عاشورا
همه روز باید ملت این معنا را داشته باشد که امروز روز عاشورا است و ما باید مقابل ظلم بایستم و همین جا هم کربلاست و باید نقش کربلا را پیاده کنیم. انحصار به یک زمین ندارد انحصار به یک افراد نمی شود. همه زمین ها باید این نقش را ایفا کنند و همه روزها.
کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا دستور آن است که این برنامه سرلوحه زندگی تست و در هر روز و در هر سرزمین باشد. این دستور آموزنده تکلیفی است و مژده ای. تکلیف از آن جهت که مستضعفان اگر چه با عده ای قلیل علیه مستکبران گر چه با ساز و برگ مجهز و قدرت شیطانی عظیم مامورند چونان سرور شهیدان قیام و مژده که شهیدان ما را در شمار شهیدان کربلا قرار داده است.
8- فلسفه سیاسی مراسم عزاداری:
این جنبه سیاسی این مجالس، بالاتر از همه جنبه های دیگری است که هست.
آنچه موجب وحدت بین مسلمین است، این مراسم عزاداری ائمه اطهار و به ویژه سید مظلومان و سرور شهیدان حضرت ابی عبدالله الحسین است که حافظ ملیت مسلمان به ویژه شیعیان ائمه اثنی عشر می باشد.
مجلس عزا، نه برای این است که گریه بکنند برای سید الشهدا و اجر ببرند. البته این هم هست، بلکه مهم آن جنبه سیاسی است که ائمه ما در صدر اسلام نقشه اش را کشیده اند، که تا آخر باشد و آن، این جماعت تحت بیرق اجتماع تحت یک ایده است و هیچ چیز نمی تواند این کار را به مقداری که عزای حضرت سید الشهدا در او تاثیر دارد تاثیر بکند.
9- گریه و اشک، مسأله ای سیاسی
شما انگیزه این گریه و این اجتماع در مجالس روضه را خیال نکنید که فقط این است که ما گریه کنیم برای سید الشهدا. نه سید الشهدا احتیاج به این گریه ها دارد و نه این گریه ها خودش فی نفصه یک کاری از آن می آید... مسأله گریه و تباکی نیست، مسئله، مسئله سیاسی است که ائمه ما با همان دید الهی که داشتند می خواستند که این ملت ها را با هم بسیج کنند و یکپارچه کنند از راههای مختلف تا آسیب پذیر نباشند.