جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

نماز جمعه، نهادی برای نقادی جامعه و حکومت - ۱

امام خمینی: نماز جمعه از برکات انقلاب اسلامی است

کد خبر: ۱۸۳۱۸
امام خمینی: نماز جمعه از برکات انقلاب اسلامی است

نماز جمعه یکی از مهمترین نهادهای تاریخ انقلاب اسلامی است که علاوه بر تاثیر فراوان در نظام جمهوری اسلامی، جایگاه خاصی نیز در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور دارد. نماز جمعه اکنون یکی از مهمترین تریبون های سیاسی نظام است که هر آنچه در این تریبون مطرح می شود، راه به فردا باز می کند. آنچه در ذیل می آید، بخشی از سخنرانى امام خمینی در جمع ائمه جمعه سراسر کشور و تشریح اهمیت نماز جمعه است:

زمان: 22 مهر 1361/ 26 ذى الحجه 1402

مکان: تهران، حسینیه جماران‏

موضوع: اهمیت نماز جمعه و بیان وظایف ائمه جمعه- مشکلات و گرفتاریهاى انقلاب‏

حضار: خامنه‏اى، سید على (رئیس جمهور و امام جمعه تهران) و ائمه جمعه سراسر کشور

بسم اللَّه الرحمن الرحیم‏

از برکات این انقلاب و نهضت یکیش همین است که ما آقایان را از نزدیک خدمتشان مى‏رسیم. پیشتر هیچ وقت یک جلساتى که همه آقایان و بزرگان و علما جمع بشوند، اتفاق نمى‏افتاد.

نماز جمعه و مساجد در صدر اول اسلام، یک وضعى داشت و بعد به تدریج، آن محتواى خودش را از دست داد. و در بین مسلمین، یک طایفه‏شان اصلًا اقامه جمعه نمى‏کردند و یک دسته‏اى هم که اقامه جمعه مى‏کردند بى‏محتوا تقریباً بود؛ مسائل منحصر مى‏شد به یک چند جمله نصیحت و ختم مى‏شد. در صدر اسلام، مسجد و نماز جمعه یک ابزارى بود در دست کسانى که مى‏خواستند فعالیت در امور کشورى بکنند. از مسجد همه این مسائل بیرون مى‏رفت، شکل مى‏گرفت و نماز جمعه‏ها این طور نبود. شما خطبه‏هایى [را] که در نماز جمعه‏هاى آن وقت خوانده شده است ملاحظه مى‏فرمایید که چه وضعى بوده است آن نماز جمعه‏ها و چه محتوایى داشته است. و مع الأسف، دستهاى خائنى از اول- تقریباً- به تدریج این را از بین بردند، به طورى که نماز جمعه اصلًا هیچ محتوا دیگر نداشت.

چنانچه حوزه‏هاى علمیه هم یک بعدى بود. هى زحمت مى‏کشیدند، تحصیل مى‏کردند و چه، اما وضعش همین بود که تحصیل علوم اسلامى آن هم؛ در فقه بیشتر ابوابش- تقریباً- منسى بود. چند بابش بود که همه فکرها متمرکز شده بود در همان چندبابى که آن وقت متعارف بود. امروز که مى‏بینید که در مسئله قضا هم چنین مشکلات بزرگى براى ما حاصل است و براى ملت ما؛ براى این است که خوب قضا در سابق اصلًا دست آقایان نبود. چون نبود، دیگر بحث قضا نمى‏شد؛ کم مى‏شد. و الآن ما علماى بزرگى داریم که از قضا اطلاعى ندارند. اطلاعشان در جاهاى دیگر بسیار عالى و خوب است، اصول را خیلى خوب مى‏داند، فقه را، آن مباحثى که بوده است خیلى خوب مى‏دانند، اما در قضا باید مراجعه کنند. و این هم یک مطلبى بوده است که محتواى حوزه‏ها از آن خالى بوده.

و بالاتر از آن، قضیه دخالت در امور سیاسى، در امور کشورى است که یک عیبى شده بود. و الآن هم شاید بعضى اشخاص این را یک عیبى مى‏دانند که فلان ملّا چه کار دارد به اینکه در ایران چه مى‏گذرد؛ تو نمازت را بخوان و برگرد منزلت، دعا بکن، این بلا اشکال. این یک نقشه‏اى بوده است که تحمیل بر همه ما شده بود؛ یعنى، جورى شده بود همه باورمان آمده بود که آخوند چه به اینکه ببیند که در امور مسلمین چى مى‏گذرد. آن امور مسلمینى که در صدر اسلام با علماى اسلام بوده، پیغمبر اکرم عالم بزرگ اسلام، بالاترین شخص اسلام، حضرت امیر- سلام اللَّه علیه- هم همین طور، آن وقت آن طور بوده است، و بعد وضع برگشت به اینکه نمى‏توانست یک آخوندى، یک عالمى، یک مجتهدى اسم سیاست را ببرد، نمى‏توانست دخالت در یک امرى بکند. مى‏گفتند به شما چه ربط دارد؟ شما بنشین سر جایتان! به ما چه که فلان چیز ...

حتى این آخرى یک قصه‏اى بود که یکى از آقایان- خدا رحمتش کند ان شاء اللَّه- بسیار مرد سالم و صحیحى- تقریباً- دانشمندى بود، لکن او چون باورش آمده بود- و کم مى‏شد که از این باور انسان برگردد، در یک قضیه‏اى که در قم اتفاق افتاده و در همین انقلابات و اینها- که صحبت در این بود که دولت- مثلًا- چه جور، چه کار مى‏کند! حالا اصل قضیه را یادم نیست. آن آقا گفت: به ما چه ربط دارد؟! اصلًا به ما چه ربط دارد که در امور مسلمین چه مى‏گذرد! بر اسلام چه مى‏گذرد! الآن هم فرض کنید که حجاز، که مرکز اسلام بوده است و مرکز تجهیز همه قواى اسلامى بوده است، همین وضع را دارد که {مى‏گویند:] به ما چه ربط دارد که کجا چه مى‏شود؟ به ما چه ربط دارد که اسرائیل چه مى‏کند؟ این «به ما چه ربط دارد» که یک شعارى شده بود بین همه، اسباب این شد که رسیده است کار به آنجا که مى‏بینید که بلاد مسلمین آن طور دستخوش تاخت و تاز امریکا شده که از آن ور دنیا آمده است براى مسلمین مى‏خواهد همه کارها را او اداره کند؛ قیّم شده است. الآن امریکا قیّم امور مسلمین شده است، در همه امورشان او باید دخالت کند و مملکت اسلامى را او باید اداره کند؛ او باید ارتش بفرستد و نمى‏دانم چه بفرستد. اینها براى همین بود که ما اسلام را از محتواى خودش بیرون کرده بودیم. و حالا هم هر چه فریاد زده مى‏شود در ایران الحمد للَّه، خوب است و دارد پیشرفت مى‏کند، اما جاى دیگر، این فریاد به جایى نمى‏رسد.

آقاى موسوى خوئینى‏ها «1» که رفته بودند، مى‏گفتند: آنجا بعد از اینکه یک فشارى آمد، بنا شد که یک روز ائمه جمعه آنجا راجع به فلسطین و راجع به چى صحبت کنند.

اولًا، ما سؤال مى‏کنیم از آنها که شما که حرام مى‏دانید اینها را، شما که جلوى تمام چیزها را گرفتید که راجع به هر چیزى که مربوط به عمل عبادى حج نباشد همه‏اش بدعت است و باید نباشد، و این کتکهایى که حجاج ما خوردند، و آن حبسهایى که کشیدند و آن اهانتهایى که شدند همه‏شان، روى این قضیه بود که در حج نباید اسم اسرائیل بیاید. مراسم حج همین است؟ این بر خلاف سنّت رسول اللَّه است. اگر این طور است، چرا یک روز را براى این قرار دادید آن هم با این بى‏محتوایى؟ فقط یک کلمه‏اى که خدا مسلمین را چه بکند، خدا شرّ که را ... همین و تمام شد.

و من امیدوارم که این نماز جمعه در ایران، آن محتواى اصیل خودش را، که در صدر اسلام داشته است، احیا کند. و قهراً مى‏رود به سایر جاها؛ قهرى است مسأله. وقتى مسلمین دیدند که این مسئله صحیحى است که از آن غافل بوده‏اند، آنها هم کم کم- و لودولتهایشان هم نخواهند- مى‏کنند این کار را. عمده این است که ما در این برهه از زمانى که مسئولیتها بسیار زیاد است، ما مسئولیت خودمان را به طورى اجرا کنیم- کارهاى خودمان را- که پیش خداى تبارک و تعالى مسئول نباشیم. باید ما وضع را در نماز جمعه‏ها، در مساجد، در ائمه جمعه و جماعت، در همه جا [روشن کنیم‏] که از اینجا از طرف ائمه جمعه و جماعات باید همه چیزها در دنیا منتشر بشود. همان طورى که در صدر اسلام، امام جمعه و مسجد، این دو ابزار در دست مسلمانها بوده است و هر وقت مى‏خواستند جنگ بروند از مسجد تجهیز مى‏کردند، هر وقت مى‏خواستند یک کار مهمى بکنند در مسجد طرح مى‏کردند و اعلام مى‏کردند که نماز جمعه است، نماز جماعت است، بیایید، براى کارى مى‏رفتند آنجا، نمازشان را هم مى‏خواندند و مسائل سیاسیشان را [هم‏] مى‏گفتند و اجرا مى‏کردند، ارتش مى‏فرستادند و همه این کارها را آنجا مى‏کردند و ما امیدواریم که این محتوا برگردد، و این فکر ناشى از اشتباه یا خطا یا احیاناً عمد، این فکر خطا برگردد که «آخوند را به سیاست چه! آخوند را به امور مسلمین چه!».

خوب پیغمبر سفارش کرده است که باید اهتمام [به‏] امور مسلمین [داشته باشید] اهتمام به امور مسلمین فقط همین است که ما بگوییم نماز چند رکعت است و شک بین کذا چى است؟ این اهتمام به امور مسلمین است؟ مسأله گویى که اهتمام به امور مسلمین نیست. امور مسلمین عبارت از امور سیاسى مسلمین است، امور اجتماعى مسلمین است، گرفتاریهاى مسلمین است و کسى که اهتمام به این نکند، به حسب آن روایت، فَلَیْسَ بِمُسْلِمْ «1». و ما امیدواریم که لا اقل از این دنیا نرویم و مشمول این نشویم که [بگویند:] شما مسلم نبودید؛ براى اینکه در امور مسلمین اهتمام نداشتید. ما باید دنبال این مسأله باشیم که با اهتمام تمام، بر امور مسلمین نظارت تام و تمام بر امور داشته باشیم.

البته من نمى‏گویم که دخالت، این دخالت و بى‏نظمى [باشد.] این صحیح نیست، بایدارشاد بشود، باید گفته بشود. اگر دیدند آقایان که فلان استاندار، فلان فرد گوش نمى‏دهد، مراجعه کنند به آن مراکز دیگر تا برسد به آن جایى که گوش بدهند. با نظارت و ارشاد- عرض مى‏کنم که- جهت دادن به همه امور با دست شماها انجام مى‏گیرد و آقایان مسئول هستید؛ یعنى، من که یک طلبه‏اى این کنار نشسته‏ام، نمى‏توانم کارى بکنم؛ شماها مسئولید؛ شماهایى که آنجاها هستید، در مرکز هستید اجتماعاتتان چطور است مسئولید جهت توجه دادن به امور مسلمین، توجه دادن مراکزى که مى‏خواهند به امور مسلمین برسند، به مسائل و شریک کردن همه امور. و ان شاء اللَّه، امیدوارم که موفق به این امر بشوید و مساجدمان برگردد به حال مساجد صدر اول، که این طور نباشد که توى مسجد اگر یک امام جماعتى، جمعه‏اى بخواهد یک کلمه‏اى بگوید که مربوط به اجتماع مسلمین است، مورد طعن واقع بشود: «این چرا این طور کرده است؟» بیایند و او را طعنش بدهند. این جور نباشد دیگر. طعن به آن [کسى‏] وارد بشود که در امور مسلمین دخالت نمى‏کند، کناره‏گیرى مى‏کند، عزلت مى‏کند. شما ببینید قضیه عزلت در اسلام اصلًا نبوده، اساس نداشته این عزلت- و نمى‏دانم- امور کناره‏گیرى و رفتن کنار. و اصلًا کار به هیچ کار نداشتن، این در یک طوایفى بوده است غیر مسلمین، اما آمده است در مسلمین؛ یک وقت رسیده به آن جایى که «آقا خیلى آدم خوبى است، اصلًا توجه ندارد به اینکه فلان چیز چه جور مى‏شود!» توجه نداشتن خودش جزء مدیحه بود!

یکى از آقایان، مرحوم آقاى حاج آقا حسین «1» خدا رحمتش کند مى‏گفت که در مشهد ظاهراً بود که من با یک آقایى مى‏رفتم. رسید به یک جایى از من پرسید که این چیزى که واضح بود که چى است که این، این است یا آن، چیست؟ من به او گفتم که آخر این چه حرفى است که تو زدى؟ گفت: گوش کن. گوش کردم، دیدم که آن شخصى که صاحب دکان بوده، صدا کرد به آن رفیقش که ببین، چه آقاى خوبى است، تمیز نمى‏دهد ما بین- مثلًا- بین کشک و بادمجان! این جزء خوبیهاى آن وقت بود که بعد هم پول آوردو بهش داد. خوب، این اسباب این مى‏شود که آن آدمى هم که تمیز، بین همه چیز مى‏دهد، خودش را به تمیز ندادن بزند! این یک مطلبى است، داء «1» بزرگى است و یک درد بزرگى بود که داشت زیاد مى‏شد و خدا به داد این ملت ما بحمد اللَّه رسید. و ما باید تا ابد شکر کنیم از خداى تبارک و تعالى که یک هم چنین تحولى پیش آورده است.

منبع: صحیفه امام، جلد صص 37 الی 42

انتهای پیام

دیدگاه شما