جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

امام خمینی (س) و آزادی و مطبوعات

کد خبر: ۴۸۲۲۵
امام خمینی (س) و آزادی و مطبوعات

به گزارش جماران، روزنامه جمهوری اسلامی طی مقاله ای به دیدگاه امام خمینی (س) در باب آزادی و مطبوعات پرداخته است. این مطلب در آذرماه 1378 چاپ و منتشر شده بود که روزنامه جمهوری اسلامی در شماره امروز خود (یکشنبه) به بازنشر آن پرداخته است. این مطلب در ادامه از نظرتان می گذرد:

استقلال و آزادی جزو محوری ترین شعارهای ملت مسلمان ایران در دوران مبارزه برای دستیابی به جمهوری اسلامی به شمار می روند. این دو شعار راهبردی آنگاه معنا و ارزش واقعی خود را پیدا خواهند کرد که در چارچوب جمهوری اسلامی، معنا و تفسیر شوند و جامهئ عمل پوشند. چه اینکه استقلال بدون آزادی و بدون ظهور ارادهئ مردم، دوام نخواهد یافت و آزادی بدون استقلال جز بردگی و دست نشاندگی، و در واقع سلب آزادی، معنا و مفهوم دیگری نخواهد داشت. اینکه شاخصه های استقلال یک ملت و جامعه چیست و اینکه تفسیر آزادی در کدام چارچوب صورت می گیرد، پرسشهایی هستند که پاسخ خود را می طلبند و طبعا نگاه یکسانی بویژه در باب آزادی وجود ندارد. اما این دو اصل محوری، وقتی به اساسی ترین خواست ملت مسلمان ایران، یعنی جمهوری اسلامی پیوند می خورند، لزوما معنا و مفهوم خاص خود را خواهند داشت. نظامی با دو ویژگی جمهوریت و اسلامیت از یک سو متکی است برخواست عمومی جامعهئ اسلامی و ارادهئ ملتی مسلمان و متعهد که جز به اسلام نمی اندیشد و داعیه دیگری ندارد، و از سوی دیگر، برخاسته از عمق اعتقادات اسلامی و احکام شریعت و در چارچوب ارزشهای دینی می باشد و هر خواستی خارج از این ویژگی را بیرون از فلسفه وجودی خود می شمارد. خروج از سلطه و اراده بیگانه، و حاکمیت اراده ملت در تعیین سرنوشت و اداره کشور، چیزی است که استقلال در مفهوم سیاسی آن به دست می دهد و وجهه اصلی سیاست خارجی نظام را ترسیم می کند، اما آزادی واژه کش دار و پرفراز و نشیبی است که براحتی نمی توان در باب آن سخن گفت. گواینکه آنقدر در تفسیر و تبیین آن، سخن رفته است که کمتر واژه ای را می توان به آزادی آزادی در تبیین و ترسیم آن یافت! و از آن جمله است، آزادی بیان، که مصداق پردامنهئ آن، آزادی مطبوعات می باشد. تردیدی نیست که ما آزادی را در سایهئ استقلال کشور و نظام می جوییم و استقلال چیزی نیست جز صورت بیرونی آزادی در نگاه به بیگانگان. ملتی در درون خود آزاد است که از استقلال کامل برخوردار باشد و کشوری می تواند مستقل بماند که بتواند بر ارزشهای موجود و فرهنگ ملت خود و ارادهئ آنان تکیه کند. استقلال بدون آزادی، چیزی جز استبداد نخواهد بود و من استبد براصیه هلک [نهج البلاغه] و آزادی بدون استقلال و به تعبیر زیبا و گویای حضرت امام خمینی، آزادی وارداتی جز بردگی و هضم شدن در نظام سلطه و سیطرهئ استکباری جهانی نخواهد بود. ولن ترضی عنک الیهود و لاالنصاری حتی تتبع ملتهم و لئن اتبعت اهواصهم بعد الذی جاصک من العلم مالک من الله من ولی ولانصیر. [بقره 120، ] و نیز: ولئن اتبعت اهوائهم من بعدما جاصک من العلم انک اذاا لمن الظالمین . [بقره ، 145 ] و این هر دو، یعنی استقلال و آزادی ، از دستاوردهای بزرگ انقلاب اسلامی است که مردم مسلمان در شکلی نظام یافته و در قالب جمهوری اسلامی از فردای پیروزی انقلاب، آنها را در دستان پرتوان خویش گرفته اند، بر دیوار استوار استقلال تکیه زده اند و بر روی آزادی چهره گشوده اند و لبخند زده اند. اگر جز این نیست که استقلال و آزادی تنها در چارچوب و در سایه جمهوری اسلامی معنا و مفهوم پیدا می کند قهرا استقلال، نمی تواند بگونه ای تفسیر شود یا جامهئ عمل پوشد که با جمهوریت و مردمی بودن حکومت و اتکا به قدرت درونی ملت همخوانی نداشته باشد و آزادی نیز نمی تواند بگونه ای ترسیم گردد یا تحقق یابد که با اسلامیت نظام و احکام قطعی شریعت مقدس، سازگار نباشد، چرا که جمهوری اسلامی در تبیین و تفسیر از خود نمی تواند و نباید به نفی خود بپردازد. ارائه تعریفی از استقلال که باجمهوریت نظام سازگار نیست و ترسیم چهره ای از آزادی که با اسلامیت نظام همخوانی ندارد، در واقع نفی جمهوری اسلامی است. چه اینکه آزادی عمل بی حساب در درون کشور و در مثل، لب فروبستن از مخالفت با موجودیت نامشروع اشغالگران قدس در بیرون، نفی عملی نظامی است که فلسفه وجودی آن حکومت دین و اجرای شریعت، و حاکمیت اراده و خواست ملت مسلمان ایران و سایر ملتهای مسلمان می باشد. آزادی در معنای عام آن و آزادی بیان در محدودهئ خاص خود، و آزادی مطبوعات در چارچوب خاص تر، مفاهیمی مستقل از دیگر اصول و ارزشهای حاکم بر جامعه اسلامی و چارچوب جمهوری اسلامی نمی باشند. و طبعا هیچ خردمندی آنها را بگونه ای مطلق، برای جامعه نمی پسندد. همه پذیرفته اند که آزادی در عین حال که در مفهوم خود آزاد است اما در عمل مشروط می باشد. اما اینکه شروط آزادی که در واقع چارچوب آزادی در جامعه اسلامی را ترسیم می کند چیست و همین پرسش در باب آزادی بیان و مطبوعات در جامعهئ اسلامی چه پاسخی می یابد پرسش هائی هستند که رسیدن به پاسخ های آنها بیش از هر چیز، نیازمند شناخت جامع دین و هدایت و تفسیر درست شریعت از یک سو، و تبیین رسالت و اهداف انقلاب اسلامی و برپایی جمهوری اسلامی می باشد. حضرت امام خمینی در مقام اسلام شناسی بزرگ و جامع که در معرفت دین به معنای وسیع کلمه و دستیابی به عمق آن و جامع نگری به آن، نقطهئ عطفی در تاریخ اسلام می باشند و در مقام رهبری انقلاب و بنیانگذاری جمهوری اسلامی ایران، که شعار استقلال و آزادی را دستمایه مبارزه خویش برای دستیابی به نظامی کاملا اسلامی قرار دادند، نزدیکترین نسبت را به هردو بعد یاد شده دارند و طبعاا درست ترین و تعهدآورترین تبیین ها را در باب مفاهیم اساسی انقلاب و نظام اسلامی به دست داده اند. اینکه از منظر دین شناسی امام، آزادی چیست و نسبت آن با دین، کدام است و اینکه در نگاه امام، در نظام جمهوری اسلامی ایران، چارچوب آزادی به عنوان یک اصل راهبردی و از جمله آزادی بیان، چیست پرسشهایی است که تاکنون بسیار به آن پرداخته شده است و طبعاا همچون بسیاری مسایل دیگر، پاسخها و تفسیرهای مختلفی را متوجه خود ساخته است. جدای از خود محوریهایی که در پاره ای محافل و جریانات و از سوی برخی کسان، در پاسخ به پرسشهایی از این دست و تبیین آن از منظر اندیشه و عمل امام، وجود داشته و دارد، در بسیاری موارد، این دیدگاهها و تفسیرهای متفاوت، ناشی از برداشتهای ناقص و عدم اشراف لازم بر جوانب موضوع و یکسویه نگری و ناآگاهی یا کم آگاهی نسبت به بیانات حضرت امام و ضعف در تحلیل و جمع بندی آنهاست. این واقعیت، ضرورت تبیین جامع و تحلیل عمیق اندیشه های امام و تفسیر درست خط اندیشه و سیرهئ عملی آن بزرگوار را از ناحیه فرزانگانی که از یک سو شایستگی پرداختن به این مهم را دارند و از سوی دیگر، تعهد به خط جاودانه امام را سرمایه ای بی بدیل، در حرکت انقلاب اسلامی و بقای اسلامیت و جمهوریت نظام می دانند، دو چندان می کند. آنچه پیش روی دارید، مجموعه ای از مقالات تحلیلی در باب آزادی و مطبوعات از منظر نگاه امام خمینی است که در دو سال اخیر در روزنامه جمهوری اسلامی، در صفحه ای که به صورت هفتگی به تبیین شخصیت و اندیشه حضرت امام اختصاص یافته، منتشر شده است و اینک پس از بازنگری آن توسط نویسندگان محترم تقدیم می شود. این مجموعه، شامل یک گفتگو و هفت مقاله می باشد که عبارتند از: 1 گفتگو با مدیر مسئول روزنامه جمهوری اسلامی 2 کدام آزادی نوشته: حجت الاسلام آقای محمد سروش 3 آزادی؛ اما از منظر دینداری ، نوشته: حجت الاسلام آقای سیدمهدی موسوی کاشمری 4 امام ، رسالت و قداست قلم ، نوشته: حجت الاسلام آقای احمد لقمانی 5 امام ، مطبوعات ، آزادی ، نوشته: حجت الاسلام آقای احمد لقمانی 6 امام و مطبوعات هدایتگر، نوشته: حجت الاسلام آقای احمد لقمانی 7 امام و مطبوعات ، ضرورت سالم سازی ، نوشته: حجت الاسلام آقای احمد لقمانی 8 مروری بر دیدگاه های امام خمینی در باره مطبوعات علاوه بر آن، با هدف آشنایی مستقیم با بیانات حضرت امام خمینی در خصوص آزادی و رسالت مطبوعات، مقاله ای مبسوط، توسط خانم گیلدا ملکی تهیه شده است که در پایان کتاب آمده است. آرزو می کنیم این مجموعه بتواند در یکصدمین سال بزرگداشت ولادت حضرت امام خمینی، گامی روشنگر در باب آزادی و رسالت مطبوعات از منظر نگاه آن بزرگوار باشد و خداوند گامهای ملت شریف و مسلمان ایران را بر خط روشن و اصیل آن مقتدای بزرگ، همواره استوار بدارد.

انتهای پیام

دیدگاه شما