استاد شهید مطهری در تعریف انقلاب به دو فرآیند اشاره میکند یکی «برهمزدن نظم موجود» یعنی تغییر و تحول در ارزشهای جامعه، ساختارهای اجتماع و دگرگونی نهادها و نخبگان حاکم و دیگری «دستیابی به وضعیت مطلوب».
در دیدگاه ایشان انقلاب با یک سری متغیرها بهدست میآید که در صورت وجود این متغیرها انقلاب تحقق مییابد: 1- انقلاب نوعی طغیان در برابر وضع موجود است 2- انقلاب نوعی تغییر بنیادی در جامعه است 3- انقلاب تلاش و جهاد برای برقراری وضع مطلوب است 4- انقلاب از یک ایدئولوژی و مکتب ارزشی برخوردار است 5- ایدئولوژی متناسب با انقلاب، مکتبی است که عنصر نفی و طرد وضع موجود در متن تعلیماتش است.شهید مطهری انقلاب را ارادی و تکاملی میشمارد. بنابراین او نظریه ساختاری و غیرارادی بودن انقلاب را رد میکند. او انقلابها را به دو نوع «فردی» و «اجتماعی» طبقهبندی میکند. از نظر شهید مطهری انقلاب فردی میتواند در جهت انسانی باشد یا در جهت حیوانی و انحطاط (مطهری، مرتضی؛ پیرامون انقلاب اسلامی، انتشارات صدرا 1364، ص142).
استاد مطهری، انقلاب اسلامی را انقلابی همه جانبه همچون انقلاب صدر اسلام میخواند که شرط پیروزی و تداوم آن، حرکت برای تحقق اهداف به صورت نظاممند است. انقلاب صدر اسلام در همان حال که انقلابی مذهبی بود، در عین حال انقلابی در حوزههای سیاسی، معنوی و اقتصادی نیز بهشمار میرفت. استاد شهید مطهری هدف انقلاب اسلامی را حفظ ارزشها میداند و معتقد است در این راه، مبارزه هدف نیست، وسیله است(همان، ص 57)
در چارچوب انقلاب اسلامی، مقولههایی مانند مبارزه، قدرت، حکومت و...، ابزارهایی برای تحقق ارزشهای دینی است و در غیر این صورت از اعتبار برخوردار نیست. استاد مطهری در فروردین 1358 و در مقطع استقرار نظام جمهوری اسلامی، در سلسله سخنرانیهای خود در مسجد فرشته تهران، آینده روشن و مطلوب انقلاب اسلامی را در گرو تحقق و تداوم چهار اصل «آزادی، استقلال، عدالت اجتماعی و معنویت» برشمرد.
منبع: ایران