سه روز پیش در حسب حالم نوشتم روزی که آیت الله خمینی وارد پاریس شد هنری کربن از دنیا رفت و پروفسور توشیهیکو ایزتسو که هنوز در تهران بود از تقارن این دو حادثه تفسیری برای من کرد. سخن ایزوتسو را در حسب حالم ننوشتم و چند تن از دوستان از من خواستند که بنویسم. ایزتسو با من به انگلیسی حرف میزد و الان 34 سال از آن واقعه گذشته و درست یادم نیست که عبارات او چه بود. ولی مضمون آن را به خاطر دارم. من در اینجا این مضمون را به فارسی مینویسم و در ضمن یاد آور میشوم که من فقط نظر ایزوتسو را در بارۀ کربن نقل میکنم و نقل آن هم دلیل بر موافقت یا مخالفت با گفته های ایزوتسو یا نظر کربن در بارۀ امام نیست.
نگاه یک اندیشمند غربی به تفاوت دیدگاههای شیعی امام و هانری کربن؛ به روایت نصرالله پورجوادی
با آمدن آقای خمینی به پاریس و مردن کربن ایزوتسو معتقد بود که کسی که برداشت جدیدی از تشیع داشت آمد، و در عوض نماینده و مدافع فلسفه سنتی شیعه در اروپا از دنیا رخت بربست. بنا بر این ایزوتسو آمدن آقای خمینی و رفتن کربن را آمدن و رفتن دو تلقی و دو تفسیر از تشیع می انگاشت. جایگزین شدن تفسیری سنتی و غیر سیاسی از تشیع با تفسیری سیاسی و اجتماعی...
کد خبر:
۳۳۴۸۰
دکتر نصرالله پورجوادی استاد فلسفه در دانشگاهو رئیس سابق نشر دانشگاهی خاطره ای را از نگاه پروفسور ایزتسو به تفاوت برداشت امام خمینی و هانری کربن از اندیشه شیعی بیان کرده است.
به گزارش جماران، مطلب ذیل یادداشت فیس بوکی دکتر پور جوادی است که بدون دخل و تصرف ارائه میشود و درستی یا نادرستی مطالب نقل شده بر عهده نویسنده آن است:
ایزوتسو معتقد بود که کربن نمایندۀ برداشت خاصی از تشیع بود و آیتالله خمینی نمایندۀ برداشتی دیگر. با آمدن آقای خمینی به پاریس و مردن کربن ایزوتسو معتقد بود که کسی که برداشت جدیدی از تشیع داشت آمد، و در عوض نماینده و مدافع فلسفه سنتی شیعه در اروپا از دنیا رخت بربست. بنا بر این ایزوتسو آمدن آقای خمینی و رفتن کربن را آمدن و رفتن دو تلقی و دو تفسیر از تشیع می انگاشت. جایگزین شدن تفسیری سنتی و غیر سیاسی از تشیع با تفسیری سیاسی و اجتماعی. برای ایزوتسو مهم بود که این اتفاق در پاریس افتاد، شهری که پایتخت فرهنگی اروپا بود. کربن، از نظر ایزوتسو، پیام تشیع را در جنبههای معنوی و عرفانی آن میدید. حقیقت تشیع این بود که انسان از طریق اتصال به امام به رستگاری میرسد، وبه عبارت دیگر از طریق عالم مثال میتواند به عوالم بالاتر و سر انجام به قرب باری تعالی و معرفت حق برسد. برداشت کربن از تشیع مبتنی بر امام شناسی او بود، امام شناسیای که نقش امام را نقش اجتماعی و سیاسی نمیدید.
امام شیعه برای کربن تا حدودی شبیه به نقش پیر معنوی حکما و عرفا بود، شخص نورانیای که از نظر فلاسفه نمایندۀ عقل فعّال بود. کربن به جنبههای اجتماعی و سیاسی امام شیعه کاری نداشت چون این جنبهها را فرعی و عرضی می دانست. او تشیع را به صورتی که به خصوص توسط فلاسفۀ متاخر شیعه تفسیر شده بود نزدیکترین تفکر به حقیقت اسلام می دانست. به همین دلیل اگر کربن امروز بود القاعده و سلفی های جهادی را دور ترین اشخاص و گروهها از حقیقت اسلام میدانست، نه به خاطر سنی بودن آنها، بلکه به خاطر این که آنها هیچ بهرهای از امام شناسی شیعی نبرده بودند. او حتی شیعیانی را هم که نقش امام را در فعالیت سیاسی و اجتماعی او خلاصه میکردند از حقیقت تشیع دور میدانست. آیتالله خمینی البته حکم دیگری داشت. ایشان اهل فلسفه بودند و زمانی هم معلم و استاد تفکر دو تن از متفکرانی بودند که کربن به آنها علاقه داشت و سالها وقت خود را صرف مطالعۀ آثار آنها کرده بود و در واقع این دو تن، یکی ابن عربی و دیگر ملاصدرا، در شکلگیری تفسیری که کربن از تشیع و اما م شناسی شیعه داشت نقش اساسی و مهمی
داشتند. اما آیتالله خمینی از زمانی به بعد به همان جنبههائی توجه کرده بودند که برای کربن جنبۀ فرعی به حساب میآمد، یعنی جنبههای سیاسی و اجتماعی. در زمان کربن هنوز به آیتالله خمینی امام نمیگفتند، یا اگر هم میگفتند عموم مردم آن را به کار نمیبردند. ولی کربن به طور قطع با اطلاق این عنوان به آقای خمینی موافق نمیتوانست باشد. نه به خاطر این که حضرت آیتالله را شایسته رهبری و زعامت شیعه نمیدانست بلکه به خاطر این که به کار بردن این عنوان را بدین صورت نوعی تقدس زدائی از مفهوم امام در تشیع می دانست. سنی ها امام را به معنای پیشوا و پیشنماز و رهبر امور مذهبی به کار می برند، ولی شیعه از عنوان امام معنای دیگری میفهمد، معنایی مقدس و متعلق به ساحت عالم ملکوت یا عالم مثال.
ایزوتسو تقارن رفتن آیتالله خمینی به پاریس و مرگ کربن را در یک روز به مثابۀ تغییری در حیثیت تشیع در جهان تفسیر میکرد؛ به مثابۀ پیروزی کسانی که میخواستند با تکیه بر جنبههای فرعی، از تشیع و مفهوم امام تقدسزدایی کنند.
منبع: پرتال امام خمینی