عرفان و تصوف اصیل اسلامی با اهداف اخلاقی ظهور کرده و عمدهترین هدف در آموزههای عرفانی، تربیت اخلاقی است و در گفتههای عرفای اسلامی نیز نکات اخلاقی با عمق و معنویت خاصی بیان شده است.
علیاکبر افراسیابپور در مقاله «اخلاق در مصباح الهدایه» به بررسی اخلاق در کتاب «مصباح الهدایه» که از متون عرفانی قرن هفتم و بهقلم عزالدین محمود کاشانی است، پرداخته و عنوان میکند یک بخش از کتاب «مصباح الهدایه» به مبحث اخلاق اختصاص یافته و در آن بیان گردیده که عرفان و اخلاق با هم معادل هستند و همه خیرات دنیا و آخرت در اخلاق نهفته است. کاشانی سرچشمه اخلاق حسنه را پنج عامل میداند، طهارت طینت، حسن عادت، عقل، ایمان و توحید که تحلیلی جدید از اخلاق بهشمار میآید.
پژوهشگر در مقاله خود با استنباط این مطلب که کاشانی مکارم اخلاقی را مورد تأیید عرفان میداند و از روایات رسول خدا(ص) و گفتار بزرگان عرفان نقل مینماید تا نشان دهد که هدف اصلی دین، اخلاق و تخلق به اخلاق الهی است. وی مهمترین مکارم را که مورد رضای الهی و باعث سعادتمندی انسان است، راستی، ایثار، قناعت، تواضع، مدارا، عفو و احسان، خوشرویی، شادابی و مهر و بالاخره محبت معرفی میکند. این اصول انسانساز در جوامع امروز نیز میتواند مشکلات فردی و اجتماعی را در جهان از بین ببرند.
محقق در ادامه مقاله یکی از گنجینهها و منابع اصلی اخلاق را متون عرفانی میداند و میگوید: حتی میتوان ادعا نمود که عرفان و تصوف اصیل اسلامی با اهداف اخلاقی ظهور نموده و عمدهترین هدف در آموزههای عرفانی، تربیت اخلاقی است. اگر به گفتههای عارفان مراجعه شود، ملاحظه میگردد که نکات اخلاقی را با عمق و معنویت خاصی بیان نمودهاند.
وی در مقاله خود اظهار میکند: عرفا در روش آموزشی خود کوشش داشتهاند تا سالکان را از طریق صفات اخلاقی به سیر و سلوک وادارند. ایشان در عین حال که هدف اصلیشان مکارم اخلاقی و تخلق به اخلاق الهی بوده، در متون خود، فصلها و بخشهای جداگانهای را نیز به اخلاق اختصاص دادهاند و در علم اخلاق نیز دریافتهای را ابراز داشتهاند.
مؤلف در مقاله خود یادآور میشود، امام خمینی(ره) نیز که از عارفان بزرگ قرن اخیر بهشمار میآیند، عرفان اصیل اسلامی را اخلاق دانسته و به کتاب مصباح الهدایه نیز علاقه داشته و حتی کتابی با همین نام نوشته و نشان داده که عرفان و تصوف اصیل از برخی فرقهگراییها و فرقهسازیهای معاصر بهدور بوده و عارف ابتدا باید به اخلاق بپردازد.
یادآور میشود، مقاله «اخلاق در مصباح الهدایه» نوشته علیاکبر افراسیابپور، در فصلنامه تخصصی «اخلاق»، به صاحب امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و مدیر مسئولی و سردبیری حبیبرضا ارزانی منتشر شده است.
امام خمینی عرفان اصیل اسلامی را اخلاق دانسته اند
کد خبر:
۲۰۲۸۴