در هفته دفاع مقدس یا چند تن از فعالان سیاسی و نیز سرداران دفاع مقدس گفت وگوهایی درباره دفاع مقدس و ضرورت ترویج فرهنگ و ارزشهای آن دوران برای نسل سوم انقلاب انجام شده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران متن این گفتوگوها به شرح زیر است:
تقویت ارزشهای دفاع مقدس به حل مشکلات کشور منجر خواهد شد
وزیر کشاورزی در دوران دفاع مقدس گفت: ایثار، وحدت، عدم قدرتطلبی و سهمخواهی و مردمی بودن مسوولان از ارزشهای دفاع مقدس است که اگر امروز مجددا تقویت شود میتواند به حل مشکلات کشور بیانجامد.
محمد سلامتی اظهار کرد: جنگ از سوی صدام و متحدین او بر ما تحمیل شد؛ گرچه ممکن است هدف صدام مسایل اقتصادی بوده باشد و میخواست بخشی از ایران به خصوص خوزستان را به خاطر نفت آن به تصرف خود درآورد، اما هدف متحدین آن در منطقه و سایر کشورها ضربه زدن به انقلاب نوپای اسلامی بود و به همین جهت دفاعی که از جانب مردم ایران و به خصوص حضرت امام(ره) انجام شد، بیشتر جنبه ایدئولوژیک داشت و دفاع از انقلاب مدنظر بود.
وی افزود: دفاعی که توسط مردم به رهبری حضرت امام(ره) در هشت سال دفاع مقدس صورت گرفت، دفاع حق علیه باطل بود و خود این موجب شد که معنویت بر فضای جنگ و نیز فضای کشورمان حاکم شود و فرهنگ شهادت گسترش پیدا کند.
وی با اشاره به اینکه " گسترش فرهنگ شهادت موجب شده بود تا رزمندگان اسلام برای رفتن به جبهه از یکدیگر سبقت بگیرند" به یاد آورد: در آن زمان شهادت برای رزمندگان امری مهم تلقی میشد، آنها به جبههها میرفتند با علم به اینکه به شهدای کربلا بپیوندند. با این تفکرات سبقت در عمل خیر نیز رایج شده بود و این فرهنگ نه تنها در عرصه جبهه و جنگ بلکه در داخل جامعه نیز نفوذ کرده بود، به گونهای که حمایت در پشت جبههها روز به روز افزایش مییافت.
وزیر کشاورزی در دوران دفاع مقدس فرهنگ ایثار و فداکاری را از دیگر ارزش های دفاع مقدس برشمرد و خاطرنشان کرد: خوشبختانه در عرصه ایثار نیز کشور ما به اوج خود رسیده بود تا حدی که به فرموده حضرت امام(ره) چنین ایثاری حتی در زمان پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) نیز کمتر دیده میشد.
وی افزود: همبستگی از دیگر ارزشهای دفاع مقدس محسوب میشود، اکثریت قریب به اتفاق مردم به رهبری امام(ره) یک هدف را دنبال میکردند و آن پیروزی در دفاع مقدس بود و همین امر موجب نزدیکی بیشتر و وحدت مردم شده بود. همچنین در آن زمان هرکس که گوشهای از مسوولیت را برعهده میگرفت به دنبال قدرتطلبی نبود و نمیخواست از قدرتی که دارد، سوءاستفاده کند. در واقع این از فرهنگی که همه مسوولان خود را خدمتگزار مردم میدانستند، نزج گرفته بود و میتوان گفت از دیگر ارزشهای دفاع مقدس این بود که همه میخواستند بهتر برای مردم کار کنند و همین موجب شده بود که کسی به دنبال سهمخواهی نباشد.
وی ادامه داد: مسوولان و دستاندرکاران در آن زمان مردمی و خاکی بودند؛ چراکه واقعا از درون مردم جوشیده و بسیار از نظر ارتباط مردمی موفق بودند.
سلامتی با بیان اینکه " برخی از ارزشهای دفاع مقدس کمرنگ شده است" گفت: امروز گرفتن پست و مقام شکل سابق را ندارد؛ اغلب از موقعیتها سوءاستفاده میشود و عدهای نیز به دنبال قدرتطلبی هستند و میخواهند از نقش خود سوءاستفاده کنند. متاسفانه در کنار اینها فرصتطلبی و سهمخواهی نیز اضافه شده است.
وی به یادآورد: در آن زمان کسانی که در قدرت بودند از همبستگی برای گسترش وحدت در جامعه استفاده میکردند اما امروز برخی به جای تلطیف فضای جامعه و ایجاد همبستگی بیشتر دنبال تنشآفرینی و التهاب هستند.
وی درباره اینکه کدام یک از ارزشهای دفاع مقدس امروز میتواند برای حل مشکلات کشور راهگشا باشد؟ گفت: به نظر من مجموعه فرهنگهای دفاع مقدس امروز میتواند راهگشا باشد. ایثار، فداکاری، وحدت، عدم قدرتطلبی و فرهنگ عدم سوءاستفاده از موقعیت و قدرت باید تقویت شود. اینها فرهنگ اسلامی است که اگر حاکم شود میتواند مشکلات کشور را حل کند.
سلامتی با تاکید بر اینکه " در سالهای جنگ تحمیلی، فاصلهای میان مردم و مسوولان وجود نداشت" همچنین به یاد آورد: مثلا در آن دوران وزرا راننده نداشتند و خود رانندگی میکردند و حتی برخی از آنان گاهی در ایستگاه اتوبوس مردمی را که در انتظار ایستاده بودند، به مقصد میرساندند.
نبود روحیه ایثار به وجود آورنده رقابتهای غیراخلاقی در حوزه سیاسی است
یکی از فرماندهان ایام دفاع مقدس گفت: اینکه امروز در فضای سیاسی کشور شاهد مشکلاتی هستیم، بخشی از آن به این دلیل است که روحیه ایثار و فداکاری رزمندگان ما در برخی افراد و مسوولین وجود ندارد و یا کم است.
سردار علیرضا افشار مهمترین ارزش و دستاورد به جا مانده از دوران هشت سال جنگ تحمیلی را استقلال کشورمان دانست و خاطرنشان کرد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، آمریکا سعی داشت با توجه به شرایطی که برایش به وجود آمده بود با تمام توان در جهت سرکوب انقلاب و جلوگیری از نشط فرهنگ اسلامی در منطقه گام بردارد و در ادامه جنگ به عنوان مهمترین و آخرین عامل فشار علیه ما به کار گرفته شد؛ چراکه ایران خود را از زیر یوغ آمریکا کنار کشیده و مستقل شده بود.
وی ادامه داد: ایران قبل از پیروزی انقلاب ژاندارم منطقه ـ البته نه برای تبیین منافع خود بلکه برای تبیین منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی ـ بود؛ یعنی به کشورمان پیشرفتهترین سلاحها و هواپیماها داده میشد تا شاه بتواند هر نوع قیام مردمی را سرکوب کند، اما به هر ترتیب تلاش ما برای استقلال باعث شد که جنگ تحمیلی که آخرین مهره فشار غرب و شرق و استکبار جهانی علیه مان بود را پشت سر بگذاریم و حتی یک وجب از خاکمان را به دشمن ندهیم.
این عضو شورای مرکزی جهاد سازندگی در طول سالهای 61- 58 با بیان اینکه " استقلال داشتن در این دنیایی که استکبار جهانی، تراستها و کارتلها مثل زالو خون ملتها را میمکند، هزینه دارد و خسارات جنگ تحمیلی از جمله این هزینهها بود" افزود: البته در عین حال که کشورمان دچار خسارات جانی، مالی و عقبماندگی در برخی حوزههای پیشرفت و توسعه شد، اما دفاع مقدس دستاوردهایی نیز داشت و حضرت امام(ره) نیز در جواب کسانی که میگفتند جنگ برای ما خساراتی داشته است، بحث دستاوردهای آن ایام را مورد توجه قرار میدادند.
وی خودکفایی را از جمله دستاوردها و ارزشهای باقی مانده از آن ایام ذکر و اظهار کرد: با توجه به اینکه ما در دوران جنگ تحمیلی در محاصره اقتصادی قرار داشتیم، بایستی نیازهای جبهه و جنگ را خود فراهم میکردیم. این امر باعث شد در بخشهای مختلف مثل فنی و مهندسی و بهداشت و درمان رشد جهشی داشته باشیم و معمولا در دنیا نیز شاهدیم که پیشرفتهای علمی بعد از جنگهای جهانی اتفاق افتاده است.
وی معرفی انقلاب اسلامی و کشورمان ایران به دنیا را از دیگر ارزشهای دفاع مقدس برشمرد و گفت: آن زمان که آمریکا و رسانههای وابسته به غرب اجازه نمیدادند از انقلاب ایران مطلبی منعکس شود، جنگ باعث شد تا انقلاب ما به دنیا معرفی شود. ما در این راستا به کشورها نشان دادیم که میتوانند با اتکا به اراده ملتهایشان در مقابل زورگویان بایستند.
فرمانده نیروی مقاومت بسیج در طول سالهای 68 تا 76 همچنین بحث ایثار و شهادت را به عنوان یکی دیگر از ارزشهای دفاع مقدس مورد توجه قرار داد و ضمن اینکه فرهنگ ایثار و شهادت را یکی از عوامل اقتدار ملی در کنار دیگر عوامل قدرت قلمداد کرد، گفت: این عامل میتواند در معادلات قدرت، برتریساز باشد چنانچه در این راستا دیدیم که حزبالله لبنان و مردم غزه با تبعیت از چنین مدلی توانستند بر صهیونیستها پیروز شوند.
وی در ادامه رویکرد امام(ره) برای حل مشکلات و ارتقای توان را، رویکرد مردمی دانست و خاطرنشان کرد: امروز در جامعه شناسی، محور جدیدی به نام سرمایه اجتماعی مطرح شده که همان بسترها و اعتماد مردمی است و امام(ره) نیز از همان ابتدا به چنین سرمایهای توجه داشته و آن را مهمترین سرمایهها می دانستند، منتهی در شروع جنگ تحمیلی جریان لیبرالهایی که در راسشان بنیصدر حضور داشت به مشارکتهای مردمی اعتقادی نداشتند و به خاطر همین ما یک سال جنگ را به خاطر این اعتماد از دست دادیم و مردم بعد از عزل بنیصدر بود که در اداره پشتیبانی جنگ حضور فعال داشتند.
وی با بیان اینکه "حضور نیروهای مردمی در کنار ارتش بیشتر در قالب بسیج و سپاه بود" گفت: البته این حضور فقط در چنین قالبهایی محدود نمیشد و مردم در ستادهای مردمی و پشتیبانی نیز حضور داشتند و به هر ترتیب چنین حرکت عظیم مردمی و ملی باعث شد که ما قدرت قابل توجهی را در مقابل دشمن بسیج کنیم.
افشار که پیش از این طی مصاحبهای تاکید کرده بود " آن چه نداریم ناشی از دور شدن ما از ارزشهای دفاع مقدس است" در پاسخ به این سوال که به نظر شما به کدامیک از ارزشهای دفاع مقدس باید بهای بیشتری داد و کدام را در حال حاضر کمرنگتر میبینید؟ با تاکید بر اینکه " دوران دفاع مقدس ما میتواند برای آیندگان یک درس قلمداد شود" از خودگذشتگی و فداکاری رزمندگان و فرماندهان جنگ را نکته حائز اهمیتی دانست و افزود: وجود آن روح از خودگذشتگی و ایثار باعث شده بود تا در آن ایام کسی به دنبال مقام، موقعیت و مال و منال نباشد. در آن زمان افراد از امکانات و موقعیت خود میگذشتند و اگر امروز در فضای سیاسی کشور شاهد مشکلاتی هستیم، بخشی از آن به این دلیل است که روحیه ایثار و فداکاری رزمندگان ما در برخی افراد و مسوولین ما نیست یا کم است.
وی " نبود عامل ایثار و فداکاری را به وجود آورنده رقابتهای غیراخلاقی در حوزه سیاسی" دانست و به یاد آورد: درجبهههای جنگ، بسیجیان، رزمندگان و حتی فرماندهان با گرایشهای مختلف حضور داشتند اما نکته قابل تامل این است که این افراد همگی در یک سنگر میجنگیدند و همگی از سادگی، اخلاص، تواضع و از خودگذشتگی برخوردار بودند. این باید برای ما درس باشد، در غیر این صورت دشمن برای ایجاد شکاف بین مسوولین و مردم سوءاستفاده و ضربه خود را به ما وارد میکند.
وی الگو گرفتن از روحیه کار و تلاش رزمندگان و فرماندهان در حوزه اقتصادی و اجتماعی را یک ضرورت دانست و تاکید کرد: اگر میخواهیم آسیبهای اجتماعی چون اعتیاد، ناهنجاریها، طلاق و خشونتهای خانوادگی حل شود، باید دانست که همه اینها در پرتو فرهنگ بسیجی و ایثار قابل تعریف است.
این فرمانده ایام دفاع مقدس همچنین با بیان اینکه " باید بخش اجتماعی زندگی شهیدان خود را برای جوانانمان هنرمندانه بازگو کنیم" اظهار کرد: ما افتخارات شهیدانی چون همت، باکری و زینالدین را برای جوانانمان بازگو میکنیم اما باید ببینیم که آنها در خانواده، محیط دانشگاه و محل کارشان و شهر و محلهشان چه میکردند.
وی در ادامه به ضرورت احیای فرهنگ ایثار، جهاد و مشارکت اشاره و خاطرنشان کرد: البته اینها شاخصها و محورهای خاص خود را دارد و چگونگی ترویج چنین فرهنگی، هنر مدیران دستگاه و سازمانهای فرهنگی را میطلبد.
وی با بیان اینکه " اگر مدیران فرهنگی ما در انتقال مفاهیم دفاع مقدس درست عمل میکردند ما امروز در کشورمان مشکلات فرهنگی نداشتیم" خاطرنشان کرد: مقام معظم رهبری نیز تاکید دارند که مشکل ما در حوزه فرهنگ و مسایل اجتماعی، مهندسی و فرهنگی است. در حال حاضر دستگاههای فرهنگی چه در حوزه دولتی و چه خصوصی زیادند اما ما در بخش انسجام آیندهنگری و برنامهریزی برای جامعه دچار مشکل هستیم و به هر ترتیب من معتقدم این مهندسی فرهنگی باید به نوعی حل شود.
رییس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس در سالهای 79 تا 83 افزود: کار فرهنگی دیر بازده است و در نتیجه باید استمرار داشته باشد، شاید یک یا دو نسل طول بکشد تا ما ثمره تلاشمان را ببینیم در نتیجه نباید خسته شویم.
افشار با مورد توجه قراردادن نقش صداوسیما در این راستا گفت: اینکه بتوانیم ارزشهای دفاع مقدس را هنرمندانه به مخاطب منتقل کنیم مهم ـ البته کار ظریف و سختی ـ است؛ مثلا انتشار کتاب "دا" یک بار اتفاق افتاد در حالی که حوادث و حماسههای مشابه آنچه در این کتاب آمده، زیاد است.
وی با تاکید بر اینکه " باید با «فرهنگ» کار را به پیش ببریم و با برخورد انتظامی و نظامی نمیشود امور را پیش برد" ابراز امیدواری کرد که دستگاههای ما بتوانند در تئوریزه کردن ارزشهای دفاع مقدس چون فرهنگ ایثار و شهادت و پس از آن نهادینه کردن این ارزشها در جامعه تلاش لازم را داشته باشند.
فرهنگ دفاع مقدس امروز ضعیف شده است
فرمانده اسبق نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: استفاده از تجربیات مدیریتی جنگ که اجازه میداد همه انسانها با ظرفیتها، تفکرات و سلیقههای مختلف در جهت هدفی واحد در خدمت کشور قرار بگیرند، راهی برای برونرفت از مشکلات فعلی کشور نیز هست.
سردار حسین علایی با اشاره به ارزشهای دفاع مقدس اظهار کرد: یکی از دستاوردهای دوران دفاع مقدس ، ارزشهایی بود که به خاطر عمل به اسلام در بین رزمندگان به وجود آمده بود.
وی یکی دیگر از ارزشهای دفاع مقدس را حضور آگاهانه و داوطلبانه مردم در جبههها عنوان کرد و افزود: یکی از ارزشهای دفاع مقدس این بود که مردم و نیروهای مسلح داوطلبانه برای دفاع از کشور وارد جبهههای جنگ شدند و کسی به زور آنها را وادار به این کار نکرد؛ آنها آگاهانه، با قبول خطرات و به صورت داوطلبانه با علاقه و انگیزه الهی در مقابل دشمن قرار گرفتند.
رییس سابق ستاد مشترک سپاه با بیان اینکه « تکیه همه کسانی که در جبهههای جنگ بودند به خداوند بود و به سلاح ، رزم ، پشتیبانی و کمک کشوری تکیه نداشتند» یادآور شد: آنها پیروزی را هم از آن خدا میدانستند و برای دستیابی به آن، اقدام کردن ، فعال بودن و به میدان آمدن را در پیش گرفته بودند. در همین راستا به دلیل انگیزههای الهی ، یک سری رفتارها در جبهههای جنگ بین رزمندگان اسلام حاکم شده بود. تمام نکاتی که در مورد یک مدینهی فاضله گفته میشود و انسانها در آن آرزو دارند روزی جامعه به سطحی برسد که زندگیها بر اساس برادری ، همکاری و کمک قرار بگیرد ، در جبهههای جنگ محقق شد.
وی خاطرنشان کرد: رزمندگان در جبهههای جنگ خود را فراموش کرده بودند و رضای خدا را مد نظر قرار میدادند. آنها برای قدرت نمیجنگیدند و هدف اصلیشان حتی پیروزشدن ظاهری بر دشمن نبود، بلکه هدف، پیروزی بر نفس خودشان بود. کسی برای توسعه قدرت و مسوولیتگرفتن بر دیگران سبقت نمیجست و معمولا مسوولیتها به دوش افراد واگذار میشد و این گونه نبود که افراد به دنبال قدرت و مقام بدوند؛ بلکه قدرت و مقام بود که به دنبال افراد میدوید.
علایی با تاکید بر اینکه « در جبهههای جنگ، فرماندهان بر اساس شایستگی ، میزان آمادگی برای فداکاری و توانمندیهای تخصصی انتخاب میشدند» تصریح کرد: در جبهههای جنگ روابط و رفاقت کمتر در انتخاب مسوولان و فرماندهان دخالت داشت. این طور نبود که اگر کسی رییس شد تمام رفقا ، اطرافیان و آشنایان خود را بیاورد و به آنها مسوولیت بدهد. علت چنین مسالهای این بود که هر کس مسوولیت بیشتری میگرفت در معرض خطر بیشتری قرار داشت.
این فرمانده دوران جنگ در ادامه اظهار کرد: در جبهه روحیه ایثار و فداکاری به وجود آمده بود و کارها نیز به قول معروف صلواتی انجام میشد؛ یعنی کسی برای درآمد بیشتر در جبههها کار نمیکرد و برای اضافهکاری در جبههها نمیماند. بسیاری از افراد حقوق چندانی نمیگرفتند، ولی در جبههها همچنان حضور داشتند؛ چنانکه فرماندهان باید برای به عقبفرستادن بسیاری از افراد تلاش میکردند؛ چرا که افراد حاضر نبودند به عقب برگردند؛ برای نمونه وقتی برادر کوچک شهید رضا دستواره شهید شد ، حاضر نبود حتی برای مراسم تدفین وی به عقب برگردد تا این که بالاخره با فشار و اصرار فرمانده لشگر 27 محمدرسولالله(ص) حاضر شد فقط پنج روز به تهران بیاید و در مراسم تشییع پیکر برادر شهیدش شرکت کند.
وی با بیان اینکه « فضای جبههها یک فضای معنوی و خلوص بود» تاکید کرد: در جبهه از مشکلات جوامع بشری که برخی از انسانها بر سر دنیا حاضرند رقبای خود را حذف کنند و حاضرند همه چیز را به خاطر حفظ چند روزه قدرت زیرپا بگذارند، خبری نبود.
علایی همچنین به رفتار مناسب رزمندگان با اسرای عراقی اشاره کرد و یادآور شد: در جبههها با اسرای دشمن رفتار انسانی میشد، اسیر دشمن را نمیکشتند ، شکنجه نمیکردند و با او بدرفتاری و بیاحترامی نمیشد و حتی رزمندگان از غذای خود به آنها میدادند. وقتی اسیری را میگرفتند، اول به او آب میدادند و بعد خودشان آب مینوشیدند.
فرمانده اسبق نیروی دریایی سپاه اضافه کرد: فضای اسلامی، اخلاق و معنویت در جبههها حاکم بود. کسی از رفتن به خط مقدم نمیترسید و برعکس اگر کسانی مجبور میشدند در عقبه جبههها بمانند و به کارهای تدارکاتی بپردازند ناراحت میشدند. روحیهی سبقت در کارهای خیر بر همه تسلط داشت و این چیز عجیبی بود که اتفاق افتاد و مسالهی بزرگی بود که در جبهههای جنگ به وجود آمد و ما نمیتوانیم به راحتی از آن بگذریم.
علایی در ادامه به نقش اساسی مردم در جنگ تحمیلی اشاره کرد و با بیان این که مردم قدرت اصلی را در دفاع تشکیل میدادند، اظهار کرد: زمانی که جنگ آغاز شد نیروهای مسلح ایران دارای مشکلات اساسی بودند . ارتش امکان پشتیبانی کامل را نداشت و ایران در تحریمهای تسلیحاتی به سر میبرد. ارتش به دلیل تغییرات بعد از انقلاب به بازسازی نیاز داشت تا از ارتش شاهنشاهی به ارتش جمهوری اسلامی تبدیل شود. در چنین شرایطی طرف عراقی مورد پشتیبانی قدرتهای مختلف بود ، در تحریم قرار نداشت و میتوانست از کشورهای مختلف جهان سلاح تهیه کند؛ در حالی که ایران برای تهیه سلاح، مهمات و ابزار جنگی به مشکلات اساسی برخورد و بسیاری از ابزار یدکی تجهیزات موجود را از بازار سیاه و به قیمت گران تهیه میکرد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی طبیعی است که موازنهی قوا به سمت طرف عراقی به هم خورد و رژیم صدام احساس میکرد در طرف مقابلش یعنی ایران قدرتی که بتواند مانع از دستیابی او به هدفش شود، وجود ندارد. در اینجا مردم بودند که نقش اساسی را ایفا کردند و به صورت داوطلبانه و بنا بر نظری که امام خمینی (ره) داشتند، مبنی بر اینکه دفاع برای همه ملزم و واجب کفایی است، وارد جبههها شدند.
وی ورود مردم به جبههها را با دو اثر عمده مثبت همراه دانست و اظهار کرد: ورود مردم دو اثر اساسی داشت؛ یکی این که روحیه جنگندگی ، نترسیدن و مقابله با دشمن را در بین بخشهایی از مردم که در جبههها نبودند و نیز در بین نیروهای مسلحی که به بازسازی روحی و انگیزهی قوی برای مقابله با دشمن نیاز داشتند، به وجود آورد و دوم این که مردم توانستند در جبههها به صورت خودجوش و تحت مدیریت سپاه سازماندهی شوند و قدرت جدیدی را برخاسته از انقلاب به وجود بیاورند؛ به طوری که توان این ارتش مردمی در جبههها در مجموع بیشتر از توان ارتشی بود که از قبل از انقلاب برای کشور باقی مانده بود.
علایی خاطرنشان کرد: وقتی امروز به بسیاری از شهدای برجسته نگاه میکنیم میبینیم افراد بسیاری هستند که به صورت داوطلبانه وارد جبههها و به سرداران بزرگی همچون همت، باکری، بروجردی و دستواره تبدیل شدند. به این ترتیب ایران قدرت جدیدی از طریق مردم به وجود آورد و برای اولین بار در طول تاریخ این کشور، ایران ارتشی مردمی را با تفکر موجود در خود ایران درست کرد؛ چراکه معمولا در تاریخ ایران، ارتشها و قدرتهای نظامی این کشور را خارجیها سازمان دادهاند.
وی تدابیر امام خمینی (ره) و بازگذاشتن میدان برای حضور مردم از سوی ایشان را در ایجاد قدرت مردمی بسیار موثر دانست و تاکید کرد: حضور مردم در جبهههای جنگ که به تشویق امام خمینی(ره) انجام شد و میدانی که ایشان برای حضور مردم باز کردند، قدرت فراوانی را برای ایران آفرید و تدبیر امام خمینی(ره) در نحوه بهکارگیری مردم در ظهور این قدرت بسیار موثر بود. امام خمینی (ره) مردم را تحت امر ارتش قرار نداد و به مردم اجازه داد خودشان با فرهنگ، آداب و عادات خود و هرگونه که دوست دارند با دشمن بجنگند و سازماندهی شوند و در آن زمان چون سپاه از درون مردم تشکیل شده بود این ظرفیت را داشت که مردم را با فرهنگ خودشان سازماندهی کند.
علایی افزود: مردم توانستند نقش اول را در جنگ ایفا کنند؛ به طوری که در سال دوم جنگ تعداد لشگرها و تیپهایی که از مردم تشکیل شد به یکباره از تیپها و لشگرهایی که از ارتش گذشته برای ایران باقی مانده بود، هم از نظر کمی بیشتر شد و هم از نظر کیفی تواناتر و توانستند عملیاتهای بسیار سنگین ، پیچیده و گستردهای مانند بیتالمقدس و فتحالمبین را انجام دهند. در طول جنگ افرادی از ارتش، سپاه و بسیج که حاضر بودند داوطلبانه بجنگند قدرت خطشکنی پیدا کردند.
این فرمانده دوران جنگ در ادامه ، فرهنگ استفاده از همهی ظرفیتهای کشور را یکی از ارزشهای دفاع مقدس دانست و با ابراز تاسف از ضعیفشدن این فرهنگ در جامعه اظهار کرد: فرهنگی که در جبههها به وجود آمده بود و همه تلاش میکردند تمام توانمندیها و ظرفیتهای خود را به کار بگیرند، در حاضر در کشور ضعیف شده است. برخی معمولا رفقای خود را بدون توجه به توانمندیها بر سر کار میآورند و بدین ترتیب از تجربه و توان بسیاری از افراد شایسته که در طول سی سال گذشته پرورش یافتهاند و توانستهاند گامهای بلندی بردارند در مدیریت و اداره کشور و نیز توسعه و پیشرفت بازماندهایم.
وی اضافه کرد: ما در جنگ به این تجربه رسیدیم که تجربیات گذشته و توان مدیریتی یک سرمایه بسیار عظیم است و هر کس آن را نادیده بگیرد کشور دچار خسارت میشود. حتی در روزهای اول جنگ، ایران به برخی خلبانهایی که در پرونده کودتا حضور داشتند اجازه داد با دشمن بجنگند و از توان تخصصی آنها استفاده شود؛ به طوری که ممکن بود برخی خلبانهای شهید حتی پیش از انقلاب برخی آداب شرعی را به درستی رعایت نکنند، ولی در فضای جنگ به شهدای ما تبدیل شدند.
علایی همچنین گفت: امروز شرایط به گونهای است که بسیاری از افراد مومن که در طول سیسال گذشته تلاش خود را برای انقلاب به کار گرفتهاند به دلیل اختلاف سلیقه و دیدگاه به سادگی کنار گذاشته میشوند و ظرفیت آنها بدون استفاده میماند و این بزرگترین خسارتی است که به کشور وارد میشود.
وی با بیان این عقیده که « در حال حاضر در مسابقه پیشرفت نسبت به کشورهای همسایه و جهان در حال عقب افتادن هستیم» تصریح کرد: البته میشود مدام ترویج و تبلیغ کرد که همه چیز ما برتر از همهجاست، ولی وقتی با اعداد ، ارقام و آمار صحبت میکنیم میبینیم که در حال دست دادن بسیاری از ظرفیتهای ژئوپولیتیکی خود به دلیل برخی مدیریتهای غلط ، تنگنظریها و نداشتن شرح صدر، هستیم. تجربه جنگ به ما نشان داد که در برابر این همه رقیب در جهان نباید حتی یک ظرفیت را از دست بدهیم و باید تمام قدرتها را برای توسعهی کشور به کار بگیریم.
علایی در پایان بر استفاده درست از تجربیات دفاع مقدس و نیز پیشکسوتان کشور تاکید کرد و گفت: بسیاری از پیشکسوتان دوران جهاد و دفاع مقدس که امام (ره) فرمودند نگذارید به فراموشی سپرده شوند، در حال حاضر بیکار و در خانههای خود هستند.
امروز مقابله با فتنههای دشمنان، همان ماندگاری ارزشهای دفاع مقدس است
یک عضو شورای مرکزی ایثارگران انقلاب اسلامی گفت: ارزش کسانی که در میادین مختلف به خصوص میدان سیاست، پیروزمندانه ایستادهاند و هوشمندانه در مقابل فتنههای دشمنان ایستادگی میکنند، کمتر از ارزش شهید همت و شهید باکری و دیگر شهیدان نیست.
مجتبی شاکری که سال 59 در قامت تخریبچی میادین مین منطقه کردستان با از دست دادن دو چشم و دو دست خود به درجه جانبازی نایل شده
است،تاکید کرد: میتوان به دفاع مقدس نگاهی موزهای داشت و از منظر آمار و ارقام و پیروزیهایی که در آن مقطع زمانی اتفاق افتاد و افتخاراتی را موجب شد، توجه کرد و از سویی دیگر میشود دستاوردها و ارزشهای آن ایام را به لحاظ تاثیرگذاری اجتماعی، اخلاقی و دینی بر هویت ما مورد بررسی قرار داد که این نگاه، نگاه بالنده و پویایی است و میتوان آن را فراتر از مکان و زمان با اهمیت قلمداد کرد.
وی با بیان اینکه " اگر از زاویه فرازمان نگاه کنیم، میبینیم که مردم ما با یک هجمه بیرونی مواجه میشوند و در نداریها و فقر امکانات با روحیه بالا میایستند و مقاومت میکنند" تاکید کرد: این پدیدهای است که اگر در هر زمانی به کار گرفته شود، میتواند کارساز باشد، و این یعنی مردم به انتخابشان اعتماد دارند و در سختیهای آن میایستند و دچار تردید نمیشوند.
وی که از سال 64 به بعد در زمینه گردآوری خاطرات رزمندگان دفاع مقدس تلاش کرده است، ادامه داد: در حال حاضر نیز که جنگ نرم در حال رخ دادن است، با اعتمادی که مردم ما به رهبری دارند، و با وجود اینکه حجم گسترده رسانههای بیرونی بر روی مردم ما عملیات میکند و حتی برخی خواص جامعه ما را نیز دچار تزلزل و تردید کرده است، ولی مردم ما ایستادهاند و همان پیروزی را با نگاه و ویژگیهای دیگری رقم زدهاند. در نتیجه ما میتوانیم ادعا کنیم کسانی که در این جنگ نرم میدانداری کنند، کمتر از بروجردی ،همت و متوسلیان و ... نیستند چنانچه این شهیدان در یک رزم رودرو و در یک جنگ سخت سرداران آن جنگ شدند و میدانداران و فرماندهان در این زمان که هوشمندانه با فتنههای دشمنان مقابله میکنند ارزش بسیار والایی دارند و این همان ماندگاری و توجه به ارزشهای دفاع مقدس است.
وی همچنین در مورد محوریت حرکتهای مردمی در طول سالهای وقوع جنگ تحمیلی با بیان اینکه " مردم ما همگرایی و وحدت خود را در اسلام، اعتقادات دینی و امامت جامعهشان میبینند" اظهار کرد: شما اگر به قانون اساسی نیز نگاه کنید، خواهید دید که ستون فقرات قانون اساسی، ولایت فقیه است و این امر در هر زمانی کارساز است. در حال حاضر نیز امامت میتواند همگرایی و وحدت ملی و بیرون آوردن افراد مختلف از تردید را عامل شود و این عنصر به هر دلیلی، توسط بیگانگان در هر نوعی دچار آسیب شود، همگرایی جامعه نیز دچار آسیب خواهد شد، در این صورت دیگر ایثار شکل نمیگیرد.
شاکری تاکید کرد: اصلا دلایل عشق ما به حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری این است که این شخصیتها به مجموعهای از اصول و ارزشها شجاعانه استوار و پایبند بوده و هستند و در فراز و فرود حوادث دست از حرف خود بر نداشته و نمیدارند و نباید این مزیت را که همه هستی و یافتههای ما بستگی به آن دارد، دچار خدشه کرد.
وی عنصر امامت را در بقا و ادامه فعالیتهای افراد چه در سطح داخلی و چه بینالمللی تاثیرگذار دانست و افزود: عنصر امامت که در آن زمان در حضرت امام(ره) متجلی بود، محور حرکتهای مردمی در طول ایام دفاع مقدس قلمداد میشود.
وی خاطرنشان کرد: اگر در آن زمان "جنگ سخت" چهره برجسته آن ایام بود، در حال حاضر " جنگ نرم" چهره برجسته این دوران است و ما باید متناسب با این موضوع، خود را آماده کنیم. اگر ما در آن زمان از دانشگاه و حوزه علمیه جدا میشدیم و وقت میگذاشتیم و در خط مقدم حضور پیدا میکردیم، در این جنگ نرم نیز باید وقتگذاری کرده و معیارهای امام و رهبری را به خوبی رصد کنیم تا بتوانیم با هوشمندی رگههای تحلیل و اطلاعات درست از نادرست را بشناسیم و بدانیم در این میدان عمل، افراد چطور ورود پیدا میکنند و در کجا نقطه تمرکز وجود دارد تا از این طریق پدیده ایثارگری مصداق عینی و واقعی پیدا کند.
این جانباز جنگ تحمیلی گفت: اگر شناخت، انگیزه، عزم و پایداری و روحیه شجاعت را بین میدان رزم در آن زمان و در حال حاضر مشترک تلقی کنیم، خواهیم دید تمامی این موارد در حال حاضر نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ اگرچه جنس این مفاهیم هماکنون تغییر کرده اما اهمیت به این مساله ضروری است که عزم و پایداری و انگیزه باید با شناخت صورت گیرد.
وی خاطرنشان کرد: در آن میدان، امام جامعه دائم میدان عمل را تحلیل و انگیزهها را الهی و از مجموعه افراد را تجلیل میکردند. در این زمان نیز دائم باید شناختها افزون و انگیزهها تقویت شود. افراد در این میدان نباید سست شده و به نوعی به حاشیهنشینی از صحنه دچار شوند.
وی معتقد است: نوع و جنس شناختی که در آن زمان وجود داشت در حال حاضر کمرنگ شده و لازم است تا آن نوع شناخت متناسب با این زمان اتفاق بیفتد؛ وگرنه افراد نمیتوانند انرژی درونیشان را برای مقابله با اهداف جنگ نرم آماده کنند.
شاکری با یادآوری مطلبی از شهید باکری مبنی بر اینکه " بعد از جنگ گروهی میروند که خوشا به حالشان، عدهای میمانند و منتظر رفتن میشوند و خون دل میخورند و عدهای به غفلت دچار میشوند" شق چهارمی برای این مطلب قایل شد و گفت: این شق چهارم کسانی هستند که بعد از جنگ ماندند و مسوولیتها را پذیرفتند، بارهای باقیمانده را از زمین برداشتند؛ این همه گشایشهایی که ما در انرژی هستهیی ،IT ، صنایع هوا و فضا و سلولهای بنیادی داشتیم نشان دهنده این است که گروهی ماندند و راه را ادامه دادند.
شاکری با تاکید بر اینکه " ارزشهای کمرنگ شده دفاع مقدس باید آسیبشناسی شود" اظهار کرد: مردم ما مردمی قدرشناس هستند و شما میبینید که در سیامین سال انقلاب، 40 میلیون نفر پای صندوقهای رای میآیند که این امر،امری بینظیری در کره زمین است.
وی با بیان اینکه " مسوولیت پاسداری از فرهنگ دفاع مقدس بر عهده اهل هنر است" ابراز عقیده کرد: هنرمندان ما باید از شرم سر به زیر بکشند، بدانند در مقابل این قامت بلند انقلاب و شهدا و مردم حتی به زانوی آنها هم نرسیدند؛ چراکه نتوانستند دفاع مقدس و فرهنگ ایثار و شهادت را اداکنند و این را میتوان با استدلالهای قوی ذکر کرد. چنانچه شما میبینید در جشنوارههای اخیر برگزیدگان کتاب سال در حوزه دفاع مقدس در چند سال اخیر همواره جای کار اول خالی بوده است و هیچ کتابی نیست که داوران بتوانند روی آن تامل کنند. البته باید انصاف را رعایت کرد و گفت در زمینه خاطرهنویسی ،کتابهای بسیار خوبی نوشته شده است که باید آن را گسترش داد، ضمن اینکه مستندسازی از دفاع مقدس را نیز باید به عظمت جشنواره فیلم فجر بالا برد.
وی با گلایه از شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز گفت: این شورا نتوانسته است مباحثی را که در جلساتشان مطرح کردهاند تا سطح عمل پیگیری کند، این جلسات تنها تئوری برگزار میشود و سازوکار ورود این بحثها به عمل اجتماعی مشخص نیست.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)