مشکل انسان بودن در چیست؟ خوب حتما پاسخهای گوناگونی میتوان به آن داد، ولی یک مشکل مهم انسان الزام او به انتخاب است؛ انتخابی که باید درباره آن تأمل کند و در بسیاری از موارد میان دو راه بد و بدتر یکی را برگزیند. جی پلاس، اگر جلوی پای ما یک دوراهی خوب و بد بود، در اینصورت انتخاب راه خوب بسیار ساده میبود و نیازی به درگیری ذهنی و تحمل فشار روانی نداشت. ولی انسان در بسیاری از موارد در برابر دوراهی بد و بدتر قرار میگیرد که الزام او به انتخاب یکی از این دو راه فشار زیادی را بر وی و دیگران تحمیل میکند. این مسأله یا مشکل در سیاست چهره خشنتری پیدا میکند. اجازه دهید به یک مورد مهم در جامعه خودمان یعنی دستفروشی اشاره کنیم. وقتی بهعنوان یک شهروند در خیابان راه میرویم یا مترو سوار میشویم، در پی آن هستیم که عبور و سفری خوب و آرام و بیدغدغه داشته باشیم. همه ما از این ناراحت خواهیم شد که هر جایی یک نفر بساط پهن کرده باشد و محل عبور و مرور را اشغال کرده یا در مترو یک نفر بیاید و با اصرار بخواهد جنسی را که اصلا نیازی نداریم به ما بفروشد. همه ما با وضعی مواجه شدهایم که یک دستفروش به قول معروف به آدم پیله میکند و تا وقتی چیزی نخری دست از سرمان برنمیدارد و برای خلاص شدن حاضری چیزی بخری و بروی بدون آنکه نیاز یا علاقهای به آن خرید داشته باشی. اینها بدان معناست که ما از وجود دستفروش به این شکل ناراحت هستیم. پس میتوانیم از مسئولان بخواهیم که آنان را از سطح شهر بردارند تا از این طریق با محیطی آرام مواجه شویم. این یک وجه ماجرا است، زیرا میتوانیم از خود بپرسیم که چرا افراد باید دستفروشی کنند؟ آیا این ناشی از زیادهخواهی آنان یا ویژگی ایجاد مزاحمت برای دیگران در آنان است. اگر این دو مورد یا موارد مشابه بود، جمعآوری آنان به راحتی توصیه میشد زیرا میان یک راه خوب (جمعآوری) و یک راه بد (ادامه حضور آنان در معابر عمومی)، روشن است که راه اول را باید برگزید، ولی واقعیت چنین نیست. در جامعهای که بیکاری بالاست و بیمه بیکاری هم وجود ندارد، یک فرد بیکار تا کی میتواند از جیب بخورد؟ جیبی که معمولا خالی است. تا کی میتواند از دیگران کمک بگیرد؟ تا کی میتواند قرض کند؟ بهناچار باید راهی را برای امرار معاش پیدا کند و این راه یا از طریق خلاف است یا از طریق مشاغل غیررسمی. هر یک از ما به چنین وضعی دچار شویم، چهکار خواهیم کرد؟ اگر اجارهخانه بدهیم، اگر زن و فرزند داشته باشیم، چگونه میتوانیم با جیب خالی به خانه برویم؟ آثار روانی وحشتناک چنین وضعی را چه کسی تحمل خواهد کرد؟ یک راه ارتکاب جرم و خلاف است. البته این بدان معنا نیست که اگر چنین کرد، او را باید تبرئه کرد یا همه کسانی که مرتکب جرم میشوند، در وضعیت مذکور هستند. البته که مجرم مسئولیت دارد و بسیاری از آنان هم بینیاز از این رفتار هستند. راه دیگر نیز وارد شدن در بازار کار غیررسمی ازجمله دستفروشی است که راحتتر از هر کار دیگر است. در چنین شرایطی برچیدن بساط دستفروشها تا چه حد اخلاقی و انسانی است؟ و حتی تا چه حد موثر است؟ این مشاغل سوپاپ اطمینان است برای اینکه افراد نیازمند، کمتر انگیزه ارتکاب جرم پیدا کنند و بیشتر رو به سوی کسب درآمد مشروع حتی از طریق مشاغل غیررسمی آورند. جالب اینکه در کشورهای توسعهیافته نیز این مشاغل در اندازههای محدود وجود دارد. هرچند در آنجا بیکاری کم است و بیمههای بیکاری و سایر خدمات اجتماعی تا حد زیادی نیازهای حداقلی افراد را تامین میکند، ولی باز هم راه را باز گذاشتهاند تا افراد بتوانند برخی از خدمات و کالاها را از طریق غیررسمی در اختیار مردم قرار دهند. این امر بهویژه در مناطق گردشگری بهوفور دیده میشود و کسی هم مانع از کار آنان نیست. همچنین در جمعهبازارها و بازارچههای موقتی محلی، امکانی را فراهم میکنند که مردم بتوانند اجناس را ارزانتر بخرند و عده دیگری هم از این طریق سودی کسب کنند. سهم این فعالیتها در کل اقتصاد آن کشورها، چنان نازل است که اصولا اهمیتی ندارد، ولی برای تخلیه برخی مشکلات و تامین نیازهای مقطعی مردم و بیکاران کاملا کارآمد است. درست است که وقتی دستفروش مانع حرکت آرام ما در خیابان است یا آرامش ما را در مترو به هم میزند، ناراحت میشویم، ولی بسیاری از افراد هستند که با خرید از آنان میکوشند که به ادامه زندگی شرافتمندانه یک فرد نیز کمک کنند و این نحوه رفتار را بسیار انسانیتر از کمک به متکدیان میدانند. زیرا ظاهر شدن در نقش متکدی، نهتنها حرمت انسانی فرد متکدی را از میان میبرد، بلکه شهروندان نیز حس و برداشت ناخوشایندی پیدا میکنند. راه حل اصلی، ایجاد اشتغال و تقویت بیمه بیکاری است. وقتی این کار انجام شد، دستفروشان به نحو چشمگیری کم خواهند شد. اگر توانستیم نرخ بیکاری را برای مثال به زیر ۵درصد برسانیم و حدی از بیمه بیکاری را تامین کنیم، آنگاه اخلاقا مجازیم که آنان را از سطح شهر جمع یا در مناطق خاصی محدود کنیم. راه حل موقتی نیز سازماندهی آنان است که حداقل از این وضع ناخرسندکننده بیرون آیند، ولی اینگونه سازماندهیها همیشه با فساد و نیز تبدیل شدن امتیاز و موقعیت داده شده به سرقفلی مواجه است. در نهایت هدف از این یادداشت این نبود و نیست که در این مورد راه حلی ارایه شود که این کار بر عهده کارشناسان و دستاندرکاران است. هدف این است که بدانیم ما در هر لحظه در دوراهی بد و بدتر قرار داریم، هرکدام را انتخاب کنیم باید هزینه بدهیم. راه حلهای اجتماعی سهل و ساده نیست. منبع: روزنامه شهروند
دوراهی دست فروشی
کد خبر:
۳۱۸۹۵۱