یک نمایش آنلاین به نام «به ما خیانت شدهاست» به موضوع فقر در عربستان سعودی پرداختهاست.
جی پلاس، در این نمایش چند آدم فقیر بازی میکنند که در منطقهای ذاغهنشین در حوالی ریاض زندگی میکنند؛ آنها در پنج کیلومتری مرکز شهر هستند. صحنه یک خرابه را نشان میدهد که پر از آشغال است و کودکان با وضعیتی آشفته مشغول بازی هستند؛ برخی از آنها با پاهای برهنه روی آشغالها میدوند. یکی از افراد محلی ادعا میکند که برخی از این کودکان برای فروش مواد مخدر به خیابانها فرستاده میشوند. تمام این کارها نیز تنها برای زنده ماندن انجام میشود. محتوای این فیلم آنقدر تأثیرگذار بود که سازنده آن را برای چند هفته در سال ۲۰۱۱ راهی زندان کرد. اخیراً کمپینهایی در توئیتر به راه افتادهاست که علیه فقر تحرکاتی را انجام میدهند. بسیاری از هشتگها به فقر و بدبختی در این کشور اشاره دارد؛ مثل هشتگ (حقوق جوابگوی نیازهای من نیست) که در تابستان ۲۰۱۳ بیش از ۱۰میلیون مرتبه توئیت شد.
عربستان سعودی به دلیل منابع عظیم نفتی خود بسیار شناختهشده، است. علاوه بر آن به این خاطر نیز شهرت دارد که حکمرانان آن در کاخها و عمارتهای بسیار مجلل زندگی میکنند و برخی از آنها حتی در ایالات متحده امریکایی، اسپانیا و لندن عمارتهای باشکوهی را برای خود ساختهاند. اما این پادشاهی در زمینه تولید ناخالص داخلی در ازای هر نفر (۵۲٫۳۰۰دلار) به اندازه همسایگان خود ثروتمند نیست؛ مثلا قطر (۱۳۷٫۲۰۰ دلار)، کویت (۷۰٫۷۰۰دلار) یا امارات متحده عربی (۶۶٫۳۰۰دلار). نابرابری درآمدهای بیداد میکند. درآمد خانوارهای سعودی حدود ۳۸۰۰دلار در ماه است و متوسط هر خانوار سعودی نیز شش نفر است. بر اساس آمار رسمی به دست آمده از وزارتخانهها، خط فقر روی ۴۸۰دلار در ماه باقی ماندهاست. البته برخی در این کشور با آمار دولتی مخالف هستند و معتقدند این آمار قابل اعتماد نیست. برخی از مردم بیش از اندازه فقیر هستند. آنها در محلههایی زندگی میکنند که به کلی فراموش شدهاست. حاشیههای شهرهای کوچک و بزرگ عده زیادی زاغهنشینی میکنند.
کارگران مهاجر و سعودیهای بیکار
بخش مهمی از فقر در عربستان سعودی از بیکاری ناشی میشود. آمار و ارقام رسمی در این زمینه بسیار پایین است: ۱۱٫۷درصد از مردان و ۳۲٫۸درصد از زنان. اما آمار غیررسمی که از سوی تحلیلگران منتشر میشود خیلی بالاتر از اینهاست. بر اساس آمار به دست آمده از مقام ارشد شرکت نفتی آرامکوی سعودی (که درخواست کرد نامش فاش نشود) نرخ بیکاری نزدیک به ۲۷ تا ۲۹درصد است؛ در میان جوانان ۲۰ تا ۲۴ ساله این نرخ به ۳۳درصد افزایش مییابد و برای جوانان ۲۴ تا ۲۹ساله نرخ بیکاری به ۳۸درصد میرسد. اگر همه ۹میلیون کارگری که در این کشور مشغول به کار هستند، به خانههای خودشان فرستاده شوند، مشکل فقر و بیکاری در عربستان سعودی برطرف خواهد شد. البته این تنها یک نظریه است، در مرحله واقعیت سعودیها به ندرت مهارت انجام کارهای کارگران خارجی را دارند و به نیروهای کار خارجی به شدت نیاز دارند. در چند سال گذشته دولت تلاش کرده ورود نیروهای کار خارجی را محدود کند و تا جای ممکن از نیروهای داخلی (سعودی) استفاده کند اما تا کنون موفقیتی در این زمینه نداشتهاست.
در کشورهای همسایه عربستان نظیر مصر، تونس و یمن جوانانی به خیابانها ریختند که از بیکاری خسته شده بودند و به دولت اعتراض داشتند. به همین خاطر در سال ۲۰۱۱ بهار عربی شکل گرفت. عربستان با مشاهده این جریان، دچار وحشت شد و به همین خاطر برنامههایی را برای ایجاد رفاه بیشتر در نظر گرفت. بر اساس آمار به دست آمده از گازت سعودی، بیش از ۱میلیون و ۷۰۰هزار نفر از سعودیها در بخش خصوصی این کشور مشغول به کار شدهاند و به این ترتیب ۱۷درصد از جمعیت کل نیروی کار در این بخش را تشکیل میدهند. به لطف قوانینی که سرشار از تبعیض نژادی است و قوانین بسیار سختگیرانه، سهم زنان هیچ نمودی در بخش کار در جامعه عربستان سعودی ندارد.
هر چند بهداشت و آموزش در عربستان سعودی به صورت رایگان انجام میشود اما از کیفیت چندانی برخوردار نیست. با وجود یارانههای سنگینی که وجود دارد، خبری از کیفیت در محصولاتی که ارائه میشود، نیست. اخیراً نیز دولت به دلیل کاهش قیمت نفت با کسری بودجهای مواجه شده که میتواند اوضاع را تا حدودی پیچیده کند. دولت سعودی قصد دارد با اقدامات ریاضتی، کسری بودجه خود را جبران کند و از طریق برداشتن بیش از ۵۰درصد از یارانهها، این شرایط را کنترل کند. اصلیترین یارانهای که قطع خواهد شد در مورد بنزین خواهد بود اما این مسئله در مورد آب و برق نیز اجرایی خواهد شد. این اقدامات حتماً به قشر فقیر آسیب خواهد رساند. البته برخی یکی از مقامات سعودی در گفتوگو با اکونومیست ادعا کردهاست که تنها ۲۰درصد از طبقه مرفه از یارانهها جدا میشوند. تحلیلگران معتقدند اقدامات تاچری در سعودی در حال اجراست.
منبع: صدای اقتصاد