جمعیت ایران روز به روز به پیری و میانسالی نزدیک میشود. آمارها میگویند در سالهای آینده تعداد بازنشستهها و جمعیت میانسال بیشتر از جمعیت جوان و فعال است و جامعه ایرانی پیر میشود. در چنین شرایطی که جمعیت رو به پیری میرود و از نظر اقتصادی، سازمانهای بیمه و بازنشستگی با وضعیت اقتصادی کنونی و نرخبهرهوری، به سمت یک انفجار بزرگ در حال حرکتند.
جی پلاس؛ سعید لیلاز در ادامه این یادداشت می نویسد: انفجاری که میتواند اوضاع اقتصادی و اجتماعی ایران را مشابه یونان و حتی بدتر از آن اتحادیه جماهیر شوروی کند و این هشداری است که حالا باید به آن توجه کنیم و برای آن به دنبال چارهای باشیم. چارهای که شاید در وهله اول و به شکل خلاصه با بالا رفتن نرخ تشکیل سرمایه از طریق بالا بردن جذب سرمایه خارجی و کوچک کردن دولت، تعریف شود. نرخ بهروری باید بالا برود و تا زمانی که نرخ بهرهوری پایین است و رشد اقتصادی برای سال آینده بین ٣ تا ۵ درصد برنامهریزی میشود، این اتفاق هم رخ نمیدهد.
راهحل منطقی و درست، برای گذر از این بحران آمار تک رقمی نیست و برای نجات اقتصاد ایران به نرخ رشد دو رقمی نیازمندیم. اما نرخ رشد هم تا زمانی که مشکلات از سرراه برداشته نشود، تغییری نخواهد کرد. راهحل قطعی، وفاق ملی در همه سطوح اقتصادی است.چون وقتی پای اقتصاد به میان میآید، همه گروهها و جریانها سود، منفعت و ضرر و زیانهایی دارند که در مرحله اول اهمیت برای آنها قرار میگیرد و اجماع را سخت میکند.
اما ما در حال از دست دادن فرصتها هستیم. در حال حاضر هر ایرانی، در ٣٠ سال کار خود باید اندوخته ۵٠ سال زندگی را جمع کند و ثروت آنقدر نیست که این امکان رخ دهد و همین است که روزبه روز فقیر و فقیرتر میشویم. در چنین شرایطی کار دولت سخت است. برجام باعث شد تا توهم بهبود اوضاع اقتصادی رخ دهد، اما اقتصاد ایران شبیه شبکه آبیاری است که پر از سوراخ است و تزریق آب و ورود منابع سرشار هم به دلیل همین سوراخها، هیچ تاثیری در آبیاری محیط نخواهد داشت.
سوراخهایی که در شبکه اقتصادی کشور، همان فساد اقتصادی بزرگ هستند و با تمام تلاش دولت روحانی، همچنان در سطوح پایینتر وجود دارند و به معنای واقعی از بین نرفتهاند. عزم دولت روحانی برای از بین بردن فساد اقتصادی، عزم جدی و قوی بوده، اما آن شبکه گسترده با تمام فعالیتها و مبارزات دولت روحانی، خود را نشان میدهد.
در چنین شرایطی نباید به امید برجام و بازشدن دریچههای اقتصادی از طریق این اتفاق بمانیم، عزم ملی باید رخ دهد و دولت باید راهحلهای تازه برای از بین بردن کامل شبکه فساد پیدا کند و در کنار این به بالا رفتن نرخ بهرهوری از طریق جذب سرمایه و حتی پایان کینهکشی و استفاده از ثروتمندان یکشبهای که در دولت گذشته متولد شدند، فکر کند.
کینهکشی اقتصادی در چنین شرایطی که زنگ خطرها به صدا درآمدهاند و بحرانها به زودی خود را نشان میدهند، اتفاقی منطقی نیست. عزم ملی اقتصادی، یعنی کینهها را کنار گذاشتن و استفاده کردن از ثروتی که اندوخته شده و حالا میتواند به کمک حل بحرانها بیاید. اگر همان ثروتمندان یکشبه، بخواهند که ثروت خود را با ایجاد موسسات و تولید ثروت وارد اقتصاد ایران کنند و دولت هم راهکارهای مناسب برای این ورود در نظر داشته باشد، این اتفاق درست شبیه پرداخت مالیاتی است که باید برای رسیدن به این ثروتها پرداخت میشده.
اما حالا دیگر نه وقت کینهکشی است، نه خوشبینیهای غیرواقعی و نه حتی امید به تزریق منابع ثروت به سیستم اقتصادی، حالا وقتی است که باید با عملگرایی، واقعبینی و عزم ملی، این بحران را هدایت و مدیریت کرد تا در سالهای آینده، انفجار سیستمهای بیمه و بازنشستگی رخ ندهد، نرخ بهرهوری بالا برود و اقتصاد ملی از آسیب و فلج و انفجار و بحرانهایی از این دست نجات پیدا کند تا جامعه ایرانی هم دوباره گرفتاریهایی مشابه هشت سال دولت قبلی را تجربه نکند.
منبع: اعتماد