با تشدید روند نزولی شاخص بورس تهران و کاهش قیمت ها، سهامداران بورس تهران در هفته گذشته دست به اعتراض زدند. عده ای از مسئولان سازمان بورس و اوراق بهادار تهران در میان معترضان حاضر شدند و اقدام به پاسخگویی به پرسش های سهامداران درباره افت شاخص بورس کردند. خبرنگار جی پلاس برای بررسی بیشتر این موضوع و دلیل نارضایتی سهامداران بورس با «بهمن آرمان»، کارشناس اقتصادی و رئیس سابق اداره مطالعات و بررسی های اقتصادی بورس تهران و «حسین خزلی خرازی»، کارشناس بورس، درباره روند نزولی شاخص بورس و حوادث اخیر گفت و گو کرده است. آرمان: بورس ایران به هر چیزی جز یک بازار بورس شبیه است
بهمن آرمان درباره نزول شاخص بورس بیان کرد: «روند نزول شاخص بورس مربوط به روزهای اخیر نمی شود بلکه این روند نزولی از دی ماه سال گذشته و با تصمیم نابجای عده ای از نمایندگان مجلس شورای اسلامی
مبنی بر شش برابر کردن قیمت خوراک واحدهای پتروشیمی که چیزی حدود ۵۰ درصد ارزش بورس جاری را تشکیل می دهد، آغاز شد. علاوه بر نمایندگان مجلس، وزیر نفت و معاون ایشان (مدیر عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز هست) در این امر نقش اساسی داشتند. بدون بررسی و مطالعه مبنی بر قیمت خوراک گاز طبیعی واحدهای پتروشیمی در منطقه خاورمیانه و حوزه خلیج فارس - قطب تولید مواد پتروشیمی به شمار می آید - عنوان کردند که اگر خوراک پتروشیمی ها به ۲۰ سنت هم برسد مشکلی پیش نخواهد آمد که باعث شوک بزرگی شد که نمایندگان مجلس بر بورس وارد کردند.». او دلیل دیگر مؤثر بر نزول شاخص بورس را صنایع انرژی بر دانست و گفت: «این صنایع به طور عمده، صنایع معدنی، سیمان، فولاد، کاشی و... هستند. بر پایه گزارش های دریافتی قیمت گاز طبیعی برای فولاد مبارکه نسبت به سال گذشته ۸۵ درصد و قیمت برق ۲۵ درصد افزایش پیدا کرده، پس طبیعی است که حاشیه سودآوری در این صنعت ها از بین برود؛ بنابراین شاخص بورس نزول می کند زیرا بورس متأثر از این صنایع است.». آرمان درباره نقش مدیریت بورس اظهار کرد: «مدیریت بورس در این بحران به وجود آمده مقصر است؛ زیرا می توانست موضع گیری محکمی در
قبال این گونه مسائل داشته باشد که این امر از سوی آنان انجام نگرفت که در نهایت باعث اعتراض سهامداران شد؛ همچنین برخورد منفعلانه وزیر اقتصاد و عملکرد ضعیف وزارت اقتصاد را نمی توان نادیده گرفت. آنها عنوان کردند که مشکل بورس، مشکل مدیریتی نیست و بر وضع مدیریت بورس صحه گذاشتند.». او در ادامه با تأکید بر نقش مدیریتی گفت: «با توجه به انتخاب مدیریت جدید، شاهد دگرگونی های ساختاری و اساسی نسبت به مدیریت پیشین نبوده ایم، ولی اصرار وزیر اقتصاد ـ رئیس شورای بورس نیز هست ـ مبنی بر حفظ مدیریت فعلی، مشکلات بورس را در آینده تشدید خواهد کرد. باید در مقابل این گونه مسائل برخوردی مسئولانه تر را در نظر و به کار بگیرند.». در هفته گذشته، مدیر عامل شرکت بورس و اوراق بهادار تهران با حضور در جمع سهامداران معترض در تالار بورس گفت که مشکل اصلی افت شاخص بورس، کاهش جهانی قیمت نفت و کسری بودجه دولت است. آرمان درباره این گفته مدیر عامل شرکت بورس و اوراق بهادار تهران خاطر نشان کرد: «گفتن این دلایل تعجب آور است. در هیچ کشوری کاهش قیمت نفت موجب سقوط بورس ها نشده است. نمونه آن را هم می توانیم در شبکه تلویزیونی بازار مشاهده کنیم. در روزهای
اخیر با وجود کاهش قیمت نفت، شاخص بورس در کشورهای نفتی مثل عربستان، امارات، عمان و قطر افزایش یافته است. پس این گونه اظهارات مبنای علمی ندارند. مسائل اقتصادی کشورها با نصیحت و سخنرانی حل نمی شود. همان گونه که شاهد بودیم، بانک مرکزی اتحادیه اروپا تصمیم به تزریق منابع مالی جدید برای ایجاد رونق فعالیت های اقتصادی گرفت. بورس تهران نیز نیازمند احیای دوباره و مدیریت جدیدی است. این مدیران توان خود را نشان دادند و انتظار بیش از آن منطقی نیست. رسانه های گروه های بین المللی هر روزه آمار مربوط به بورس های کشورهای امیرنشین خلیج فارس، عربستان و مصر را منتشر می کنند ولی هیچ اشاره ای به بورس ایران که قدمت بیشتری نسبت به سایر بورس های منطقه دارد، ندارند. بورس ایران عملکردی متناسب با معیارهای بین المللی ندارد.». او راه های خروج از این بحران و بهبود شرایط بورس را چنین مطرح کرد: «باید مجلس و دولت از اقدامات فعلی خودشان مبنی بر افزودن بر بار هزینه های تولید، بکاهند و تأمین منابع مالی مورد نیاز بودجه عمومی کشور را از طریق فشار بر روی واحدهای تولیدی کم کنند. در حال حاضر، قیمت فولاد و مواد پتروشیمی در بازارهای جهانی کاهش پیدا
کرده و در نتیجه با قیمت های فعلی مواد اولیه که به واحدهای انرژی بر داده می شود، نمی توانیم در بازار جهانی رقابت کنیم. با این شرایط، اگر بسته ای برای خروج از این بحران با نظر کارشناسان مربوط به وسیله دولت ارائه نشود، شاخص بورس اوراق بهادار به روند نزولی خود ادامه خواهد داد.». رئیس سابق اداره مطالعات و بررسی های اقتصادی بورس تهران در ادامه گفت: «سهم بورس در تشکیل سرمایه ناخالص داخلی چیزی حدود کمتر از یک درصد است در حالی که این نسبت در سایر کشورها حتی تا ۶۰ درصد هم می رسد. چگونه ممکن است در کشوری که در تحریم است و بنگاه های اقتصادی آن تحت فشار هستند، دولت پیشنهاد وضع عوارض بر روی گاز طبیعی تحویلی به واحدهای صنعتی را بدهد و آن را در لایحه پیشنهادی خود بگنجاند؟! اینگونه اقدام ها نشانه آن است که تیم اقتصادی رئیس جمهور با ایشان هماهنگ نیستند، زیرا هدف دولت یازدهم خروج ایران از حالت رکود بوده است. توسعه اقتصادی کشورهای جنوب آسیا بر پایه گسترش بازار بورس و سرمایه، جذب سرمایه خارجی و خصوصی سازی گسترده است. این سه مؤلفه در اقتصاد ایران در عمل، وجود خارجی ندارد. رئیس جمهور بهتر است برای بورس اوراق بهادار مشاورهایی از
کشورهایی مثل ترکیه، عربستان، مالزی و... برای همکاری دعوت کند و راهکارهایی برای همگن کردن بورس کشور با نهادهای مشابه در سایر کشورها درخواست کند. بورس ایران به هر چیزی جز یک بازار بورس، شبیه است.». خزلی خرازی: بورس جایگاه جدی در ذهن مسئولان ارشد و اقتصادی دولت ندارد
حسین خزلی خرازی، کارشناس اقتصادی و بورس در واکنش به حوادث هفته پیش بازار بورس اظهار کرد: «در هفته گذشته یک وضعیت خاص در بورس به وجود آمد. مجموع اخبار و اطلاعات که در سطح رسانه ها منتشر و به فعالان بازار سرمایه می رسید، مثبت به نظر می آمد ولی روند بازار منفی بود. در بورس ما، فعالان بازار سرمایه به دلیل نگرانی های عمیقی که دارند، به تحولات و اخبار مثبت واکنش مثبت نشان نمی دهند. با شروع هفته جاری وضعیت بازار تا
حدودی بهتر شده ولی هنوز حجم معاملات پایین است.». او درباره تأثیر کاهش قیمت نفت بر بورس بیان کرد: «از دو ماه قبل ـ یعنی از آذر ماه ـ در نشست اوپک، عربستان اعلام کرد که سطح تولید خود را پایین نمی آورد و قیمت جهانی نفت شروع به پایین آمدن کرد. این کاهش قیمت اثر روانی منفی بر ذهن برخی از سرمایه داران و هم اثر عینی و مالی در برخی از صنایع بورسی گذاشت. بعضی از صنایع بورسی هستند که هیچ تأثیری از قیمت جهانی نفت نمی گیرند یا تأثیرپذیری آنها بسیار کم است. مخابرات، همراه اول، شرکت های IT، شرکت های بانکی و لیزینگ از جمله این صنایع هستند. حتی بعضی از صنایع وجود دارند که از افت قیمت نفت سود می برند مانند شرکت های حمل و نقل که با کاهش قیمت نفت میزان هزینه سوخت آنان پایین می آید؛ اما بورس ایران هیچ تحلیلی از این دسته بندی ها ندارد. همه سهم ها با هم پایین می آیند که مشکل اساسی در بورس ایران به حساب می آید.». خزلی از عمده ترین دلایل نزول شاخص بورس را سیاست انقباضی پولی دولت بر شمرد و خاطر نشان کرد: «دولت برای کاهش تورم، نقدینگی را بشدت کنترل کرده است و همین موضوع باعث ایجاد رکود حاکم بر همه صنایع و اقتصاد ایران شد. بورس
جایگاه جدی در ذهن مسئولان ارشد و اقتصادی دولت ندارد. اینکه ۱۸۰ میلیارد در یک سال از ارزش بورس تهران از دست رفت برای آنها مهم نیست و برنامه کنترل تورم، رفع رکود و بازگشت رونق به اقتصاد را دنبال می کنند. این در حالی است که طبق بسته حمایتی ای که خود دولت برای خروج از رکود پیشنهاد داد، اقتصاد ایران باید از لحاظ تأمین مالی از بانک محور بودن به بازار محور بودن تبدیل شود و این مسأله در لایحه ای به مجلس اعلام و بررسی شد. اما با این شرایط بورسی، در حال حاضر امکان این تأمین مالی وجود ندارد. بعضی از سرمایه داران بزرگ معتقد هستند اهتمام جدی از سوی دولت برای شفافیت، بهبود اطلاعات و حمایت های عملی و عینی از بازار صورت نمی گیرد. به عنوان مثال حدود ۱۰ یا ۱۱ ماه طول کشید تا دولت وضعیت پالایشگاه ها را شفاف سازی کند تا اینکه هفته پیش اعلام کرد کیفی سازی خوراک پالایشگاه ها پنج سال به تعویق می افتد. این خبر ازجمله خبرهای مثبت هفته پیش بود که تأثیر مثبتی در روند بازار سرمایه ایجاد نکرد. پالایشگاه ها مشکل جدی در قیمت گذاری خوراک و نرخ محصولاتشان داشتند. آنقدر زمان برای چنین مسأله ای لازم نبود.». وی با بیان اینکه تأخیر در شفاف
سازی به تحریم و مذاکرات هسته ای مربوط نمی شود، افزود: «اگر دولت برنامه جدی برای خصوصی سازی و تأمین مالی از طریق بورس را دارد باید بیش از این به بورس توجه کند. طبق تجربه جهانی به ویژه در بحران سال ۲۰۰۸، اهرم معاملات اعتباری می تواند کمک زیادی بکند. باید بانک مرکزی و دیگر بانک ها اجازه داشته باشند که خطوط اعتباری به سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی برای خرید سهام اهدا کنند. این کار باعث می شود که سهامداران سهام خود را کمتر فروخته و عده ای نیز ترغیب به خرید سهام شوند. باید یک خط اعتباری ۱۰ هزار میلیاردی از بانک مرکزی و چند بانک دیگر، از طریق کارگزاران و شرکت ها برای خرید سهام تزریق و ایجاد شود. همچنین با توجه به اینکه اکنون حجم معاملات پایین است، باید به تقویت آن پرداخت.».
کارشناسان به جی پلاس پاسخ دادهاند
احوال بازار بورس چطور است؟!
کد خبر:
۳۰۴۴۴۴