اینجا بازار بزرگ تهران است؛ جایی که اعداد با شما حرف میزنند. بازاری که روزگاری نبض همه بازارهای ایران بود، امروز نفسهایش به شماره افتاده است. چشمانش هر روز قرمزتر میشود از دودهایی که غولهای آهنی پایتخت روی صورتش فوت میکنند. این روزها تورم کمر او را هم خم کرده است. بازاری که نگرانی از مالیات سال آینده لرزه بر اندامش انداخته است؛ بازاری که دستفروشان و کالاهای قاچاق، بازارش را کساد کردهاند؛ بازاری که دلار او را هدف قرار داده و هر روز راکدتر از قبل میشود بازاری که نفسهایش وابسته مردم و خریدهایشان است و اگر قدرت خرید مردم پایین بیاید، قلبش میایستد.
به گزارش جی پلاس، بازار تهران هر روز میزبان مردمان زیادی است ولی آمدن و رفتن این آدمها هیچ دردی از بازار درمان نمیکند چراکه این شلوغی و ازدحام ظاهری است و هیچ کس از مغازهها خرید نمیکند. از ایستگاه مترو پانزده خرداد که بیرون بیایید با خیل دستفروشانی مواجه میشوید که به ظاهر بازارشان گرم است و هر فروشنده با چندین خریدار چانه میزند. اما هر چه به سمت داخل بازار میروید میبینید ازدحام مردم کمتر میشود. مغازههایی که تا همین چند سال پیش نمیتوانستید در آنها سوزن بیندازید امروز مشتری ندارند.
بازار بازاریها راکد است
اگر چند دقیقهیی جلوی مغازهها بایستید بهتر متوجه میشوید که اوضاع چقدر خراب است. هر چند دقیقه یک مشتری وارد مغازه میشود، اجناس را نگاه میکند، قیمت میپرسد و خارج میشود. در این میان خیلی اتفاق میافتد که مغازه خاصی را در نظر بگیرید ولی در طول چند ساعت حتی یک سر سوزن هم نفروشد. در واقع همان اتفاقی که این روزها بر سر پاساژها و مغازههای سطح شهر آمده، بازار مرکزی تهران را هم در بر گرفته است. «بازارِ بازاریها راکد است». این را خود بازاریها میگویند. اگر پای درد دل فروشندگان بازار بزرگ تهران بنشینید و بگویید پس این جمعیت هر روز در بازار چه میکنند، اغلب آنها به شما میگویند که بخش قابل توجهی از این جمعیت تفریحی و عدهیی هم که ممکن است قصد خرید داشته باشند برای گرفتن قیمت و مقایسه آن با مغازههای سطح شهر به بازار میآیند. بیشتر اهالی بازار از رکود مینالند و میگویند برای درآوردن اجاره مغازه مجبورند صبحها کرکره مغازه را بالا بدهند و گاهی تعطیلیهای مکرر چیزی جز ضرر برایشان به دنبال ندارد.
پول اجارهمان را هم در نمیآوریم
«اصلانی» یکی از فروشندههای قدیمی که به گفته خودش مستاجر است از اجاره ماهیانه ١٠ میلیون تومان مغازه کوچکش مینالد و میگوید: اینجا ٨٠ درصد مغازهها اجارهیی است. این روزها حتی نمیتوانیم هزینه اجارهمان را در بیاوریم. به همین دلیل حاضریم اجناسمان را با حداقل سود و حتی بدون سود رد کنیم. او که فروشنده وسایل آشپزخانه است، ادامه میدهد: البته این قصه تازهیی نیست و از سال ٨۵ شرایط همین است ولی امسال شرایط خیلی بدتر شده است. او با اشاره به مغازهیی که دو دهنه با مغازه خودش فاصله دارد، میگوید: این مغازه یکی از دوستان قدیمی ما است که همین چند ماه پیش به خاطر ورشکستگی تعطیل شد. این فعال بازار چند عامل دلیل اصلی ورشکستگی و حال بد بازاریها میداند و میگوید: اول از همه بالا رفتن نرخ دلار، دوم مالیاتهای بالا و خارج از توان فروشندگان، قدرت خرید پایین مردم، پایین آمدن کیفیت اجناس و وجود اجناس خارجی و چینی بنجل با قیمت پایین و همچنین بازار داغ دستفروشان را عوامل فشار بر بازاریهاست. او با انتقاد از هجوم کالاهای چینی بیکیفیت با قیمت پایین معتقد است: کسی حاضر نیست برای کالاهای ایرانی پول بدهد. دلیل آن شاید بیکیفیت
بودن برخی کالاهای ایرانی باشد ولی مهمترین عامل این است که این روزها دیگر برای مردم کیفیت اجناس مهم نیست؛ چراکه به کالاهای خارجی اعتماد دارند و حاضرند کالای خارجی با کیفیت پایین بخرند ولی کالای ایرانی نخرند. او همچنین به این نکته اشاره میکند که تعداد زیادی از کالاهایی که امروز تحت عنوان خارجی میفروشند، ایرانی هستند و تنها با برچسبهای خارجی و تقلب نام برندهای خارجی فروخته میشوند.
جنس معیوب خارجی پرطرفدارتر از جنس با کیفیت
در راسته دیگری از بازار به سراغ فروشندگان لباس میرویم و میبینیم آنجا هم ماجرا همین است. همه فروشندگان از بازار کساد مینالند و میگویند و مردم به دنبال لباسهای با مارک خارجی هستند و اگر برای مثال بگویید فلان کت و شلوار دوخت یا پارچهاش ترک است حاضرند خرید کنند ولی بگویید اینها ایرانی است میروند و پشت وسرشان را هم نگاه نمیکنند. «محمود» که فروشنده کت وشلوار است با نشان دادن چند کت و شلوار میگوید: این کت و شلوارها هم پارچه شان و هم دوختشان ایرانی است ولی روی آنها مارکهای معروف زدهایم. او میگوید ما این کت و شلوارها را بین ١٠٠ تا ۴٠٠ هزار تومان میفروشیم ولی همین کت و شلوار در پاساژها و مغازههای میرداماد و شهرک غرب زیر دو میلیون تومان نیست. تفاوت این است که ما میگوییم اینها ایرانی است ولی در آنجا به اسم پارچههای خارجی و دوخت خارجی میفروشند. همین کت و شلوار ١٩٠هزار تومانی را دو میلیون و ۴٠٠ هزار تومان قیمت میزدند ولی روی آن ۵٠ درصد تخفیف میزنند و با کلی منت یک میلیون ٢٠٠ هزار تومان میفروشند. همین کتوشلوار را میتوانید در بهارستان هم پیدا کنید که ۴٠ درصد از قیمت ما بالاتر فروخته میشود.
سود بیش از١٠٠٠ درصدی بین ١۵ خرداد و میر داماد
او همچین به برخی مغازههای معروف اشاره میکند و میگوید: تخفیفهای بالایی که این مغازهها در نظر میگیرند به خاطر این است که خودشان این کت و شلوارها را در حراج و قیمتهای خیلی پایین میخرند؛ چرا که آنها ایراد دارند ولی قیمتها را دو میلیون و ۵٠٠ هزار تومان میزنند و بعد روی آن ٢٠ درصد تخفیف اعمال میکنند. این فعال بازار پوشاک با انتقاد از اتحادیه و سازمانهای نظارتی میگوید: چرا باید در دو نقطه شهر اختلاف قیمت بین دو کت و شلوار مشابه بیش از دو میلیون تومان باشد و هیچ کس هیچ واکنشی نشان ندهد. این در حالی است که اگر شما بخواهید مسافت بین میرداماد و بازار را با مترو طی کنید تقریبا یک ربع در راهید ولی این یک ربع برای یک کت و شلوار ناقابل بیش از ١٠٠٠ درصد سود دارد!
ما حاجی بازاری نیستیم، مستاجریم
«جعفری » کاسب دیگری است که ٣٠ سال است دربازار به فروش لوازم خانه و آشپزخانه مشغول است. او به هزینههای سخت زندگی و بیرحمی روزگار اشاره میکند و میگوید: تا به حال دو تا از چکهایش برگشت خورده و با هزار بهانه و خواهش از طلبکارانش فرجه گرفته است. او میگوید: وقتی به کسی میگوییم در بازار کار میکنیم همه تصور میکنند که میلیاردر هستیم و در حال پارو کردن پول. ولی خبر ندارند که بعضی روزها نمیتوانیم ناهار بخوریم و تا شب صبر میکنیم که به خانه برویم و آنجا در کنار خانواده لقمهیی بخوریم تا هرینه کمتر شود و بتوانیم قرضهایمان را بپردازیم. همه فکر میکنند که فروشندگان بازار صاحب مغازه هستند و از قشر مرفه. هیچ کس نمیداند که ٨٠،٧٠ درصد مغازهها و حجرههای بازار استیجاری است. و ما باید ماهی ١٠ میلیون برای چند وجب جا پول بدهیم. او با تکان دادن سرش به علامت تایید میگوید: بله، حاجی بازاریهایی که مالک مغازههای بازارند و عموما چند دهنه مغازه دارند، همیشه وضعشان خوب است؛ چون یا سر برج کرایه یک سالهشان را نقدی میگیرند و میروند به دنبال زندگی شان یا اگر خودشان و خاندانشان در مغازهها کاسبی میکنند، لااقل دغدغه
اجاره سر ماه ندارند. او ادامه میدهد: از من بدتر هم دربازار زیادند؛ اجاره برخی مغازهها در بازار ماهی ١٠٠ تا ٢٠٠ میلیون تومان است و خوب بالطبع صاحب چنین مغازهیی بازارش سکه است ولی وصف حال این روزهای مستاجر این مغازه را باید از خودش بپرسید! شاید همینها هستند که مردم آنها را با ما اشتباه میگیرند و فکر میکنند ما بازاریها از پول بالا میرویم!
همه آنها که بازاریها را از دور خارج کردند
اما آنچه شاید همه اهالی بازار و به ویژه فروشندگان سنتی و قدیمی و کسانی که کالاهای ایرانی و تولید داخل میفروشند، بر آن تاکید دارند و از آن انتقاد میکنند این است که دولت کاری به کار کالاهای قاچاق موجود دربازار ندارد و فقط یقه کاسبان و فروشندگان تولیدات داخلی را میگیرد و نمیخواهد جلوی جولان کالاهای قاچاق و بنجل خارجی که عموما چینی هستند را بگیرد. اما اگر عینک دود گرفتهمان را پاک کنیم و با دقت بیشتری به بازار نگاه کنیم میبینیم دستفروشان، واردکنندگان کالاهای قاچاق و فلافلفروشان و دلالان سکه و ارز بازارشان این روزها سکه است و وضع درآمدشان قابل مقایسه با بازاریهای واقعی است. این را میشود به راحتی از چهره آنها و چهره بازاریها فهمید؛ یکی خندان و دیگری عبوس!
منبع: روزنامه اعتماد