جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

پیامدهای حدف کامل اخوان المسلمین در مصر

اگر اخوان المسلمین از مبارزه خود برای آزادی و دموکراسی عقب بکشد، مصر طی چند دهه آتی طعمه هژمونی دولت و طبقه حاکم خواهد شد.

کد خبر: ۹۹۴۷۰
پیامدهای حدف کامل اخوان المسلمین در مصر

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، «بشیر نافع» کارشناس ارشد در مرکز مطالعات الجزیره در یادداشتی در پایگاه تحلیلی «میدل ایست آی» نوشت: اعضای اخوان المسلمین از زمان تولد خود در مصر مدرن در معرض سرکوب های بی رحمانه و تروریسم از جانب دولت بوده اند. درست مانند رژیم های قبلی، رژیم کنونی مصر نیز بر این اعتقاد است که اخوان المسلمین را باید از جامعه و از عرصه سیاسی دور کرد.

برای رسیدن به این هدف، دولت السیسی تا کنون دهها هزار نفر از مخالفان مصری خود را که بسیاری از آنها از اعضای اخوان المسلمین و یا حامیان آنها هستند، بازداشت کرده است. سازمان های امنیتی دولتی با این بازداشت شدگان به طرز وحشیانه ای برخورد کرده، و آنان را شکنجه می کنند، آنها این زندانیان را در سلول های شلوغ و فاقد اصلی ترین مایحتاج زندگی قرار می دهند و روزها به آنها دارو و غذا نمی دهند.

گزارش های درز کرده از زندان نشان می دهد که برخی از رهبران اخوان المسلمین و چهره های برجسته مخالف از جمله «خیرت الشاطر»، «محمد البلتاجی» و «عصام سلطان» به عمد در شرایط بسیار بدی قرار می گیرند تا بی سر و صدا بمیرند. چند تن از چهره های برجسته نیز پیشتر به قتل رسیده اند. در طول چند ماه گذشته، سازمان های امنیتی مصر سیاست اعدام بی سر و صدا را اتخاذ کرده اند و رهبران و فعالان را بدون بازداشت و بازجویی رسمی، ترور می کنند.

اعضا و هواداران اخوان المسلمین تنها کسانی نیستند که با ماشین سرکوبگر دولت مواجه هستند. از سوم ژوئیه سال 2013، بدنه اصلی دستگاه قضایی مصر در برابر خواسته های مردم برای آزادی و دموکراسی ایستاده است. به محض این که دولت دکتر «محمد مرسی» نخستین رئیس جمهور منتخب در تاریخ مصر سرنگون شد، قوه قضائیه ی این کشور به عنوان سرکوب کننده ترین ابزار دولتی و دارنده بیشترین خصومت با اخوان المسلمین و مخالفان رژیم سوم ژوئیه ظاهر شده است.

قضات مصر احکام اعدام، و همچنین احکام حبس بالغ بر صدها سال برای رهبران ارشد اخوان المسلمین صادر کرده اند. تعداد دیگری از چهره های مخالف نیز با حکم اعدام مواجه شده اند. دادگاه های مصر به شیوه ای و به صورت روزانه احکام حبس را صادر می کنند که تصور آن در قرن بیست و یکم غیر ممکن است. محکومان، مردان و زنان جوانی هستند که تنها برای نشان دادن اعتراضات مسالمت آمیز خود علیه رژیم به خیابان ها آمده بودند.

تعطیلی خیریه ها

هیچ سیاستی نتوانسته رژیم مصر را از مصادره اموال اخوان و تعطیل کردن نهادها و موسسات خیریه باز دارد. یک کمیته قضایی کوچک، با کارکنانی از نوع خاص، به دولت حق مصادره اموال و دارایی های صدها نفر از تجار و بازرگانان و شخصیت های اخوان را - صرف نظر از اینکه آنها بازداشت شده باشند و یا محکوم - اعطا کرده است. علاوه بر این، دولت صدها موسسه خیریه را که به حمایت از میلیون ها مصری فقیر می پرداخته، تعطیل کرده است. در عین حال شمار زیادی از مدارس، بیمارستان ها و مراکز خدمات عمومی به بهانه ارتباط آنها با اخوان المسلمین تعطیل شده اند.

حتی در اوج درگیری بین اخوان المسلمین و دولت سلطنتی در اواخر دهه 1940، و یا بین اخوان المسلمین و رژیم ناصری در دهه 1950 و 1960، اخوانی ها در معرض چنین اقدامات تخریبی قرار نگرفته بودند.

یک عضو برجسته مخالف که اکنون در تبعید است، در خصوص شرایط کشور خود اظهار نظر کرد و گفت که اعضای اخوان المسلمین بیش از سهم خود برای این کشور فداکاری می کنند. این، مبارزه برای آزادی مصر و مردم مصر است. این یک مبارزه برای آزادی اخوان المسلمین به تنهایی نیست. اخوان به این دلیل با رژیم مخالف نیست که قدرت را از آنها دزدیده اند. اخوانی ها واقعا چیزی از تجربه دموکراتیک مختصر خود به غیر از ریاست جمهوری و چند سمت وزارتی بدست نیاودند.

در واقع، بسیاری از وزرای مرسی از اعضای اخوان المسلمین و حتی از اسلام گرایان نبودند. نهادهای اصلی دولت، مانند دادگستری، ارتش، سازمان های امنیتی و سرویس های دیپلماتیک، تقریبا به طور کامل دور از دسترس اخوان المسلمین بود.

چند گام به عقب

پس چرا باید اخوانی ها در این مبارزه چنین بهای گزافی را بپردازند؟ چرا آنها قبول نمی کنند که آنچه در سوم ژوئیه سال 2013 رخ داده، چیزی جز بازگشت به کسب و کار معمول در مصر نبود؟ آیا مرسی با تحمل حبس و صدور حکم اعدام، مشروعیت کودتای نظامی را به رسمیت شناخت؟ آیا رهبران و حامیان این گروه با تبعید و یا بازداشت چند گام به عقب برداشتند و نسبت به سرنوشت و جهت گیری های مصر بی تفاوت شدند؟

در واقع، گزینه های اخوان المسلمین بسیار محدود است. بر خلاف بحران بزرگ قبلی اخوان در سال 1954، مصر سیاسی در چند دهه گذشته به شیوه ای رشد کرده که مسئولیت آینده مصر و مردم آن را بر روی شانه خود قرار داده است. تا اواسط دهه 1990، اخوان کمی بیش از یکی از نیروی سیاسی در مصر بود. علاوه بر اخوان، ناسیونالیست های عرب، لیبرال ها و چپ ها نیز بودند. با این حال، از اواسط دهه 1990، و با توجه به تغییرات اجتماعی و اقتصادی داخلی و تغییرات در سطح بین المللی، اخوان به عنوان نیروی اصلی سیاسی ظاهر شده و شاید حتی تنها گروهی باشد که قادر به ایستادگی در برابر استقرار دولت و استبداد آن است.

حزب ملی، که از ابزار سیاسی رژیم های سادات و مبارک بود، برخلاف نامش عمل می کرد. این حزب یک تسمه انتقال سیاسی برای اراده و هژمونی دولت بود. حزب ملی نه یک طبقه اجتماعی و یا حتی یک ائتلاف از طبقات اجتماعی را نشان داد، و نه تحمل یک محتوای ایدئولوژیک خاص را داشت. این حزب از سوی رژیم مصر به منظور ایجاد یک تصویر مدنی مدرن از خود تاسیس شد. این حزب از لحظه تولد تا لحظه مرگ، به روابط صریح و روشن خود با نهادهای دولتی و قدرت و ثروت رژیم وابسته بود.

مخالفان دیگر کجا هستند؟

به غیر از حزب ملی، به ویژه از زمان آغاز هزاره سوم، هیچ نیروی سیاسی معنی دار دیگری به جز اخوان المسلمین وجود نداشت.

اما این احزاب در حال حاضر کجا هستند؟ وزن و تاثیر آنها - نه لزوما از نظر مخالفت با رژیم و سیاست های سرکوبگرانه آن، بلکه در حمایت و تقویت مشروعیت خود - کجا رفته است؟ در واقع این احزاب درست مانند پیشینیان قدیمی تر خود، مانند الوفد، التجمع و الناصری، نه به عنوان یک مخالف و نه به عنوان یک حزب وفادار، دیگر ارزشی ندارند.

این فقط عرصه سیاسی نیست که تغییر کرده است. دولت مصر و ارتباط آن با جامعه نیز تغییر کرده است. در اوایل دهه 1950، شاید هم تا اوایل دهه 1960، اقتصاد مصر در حال شکوفایی بود و امور مالی دولت در وضع خوبی قرار داشت. مصر مهم ترین مرکز آموزشی و فرهنگی در کل شرق عربی بود.

در مقابل، مصر اکنون شاهد رکود سریع در وضعیت اقتصادی و امور مالی است. تمام سطوح آموزشی مصر به یک پرتگاه عمیق سقوط کرده است. اکثر مردم مصر در حال حاضر از امکانات بهداشتی محروم هستند. تنها نهاد در درون دولت مصر که در حال رشد و شکوفایی است، بخش امنیتی است. نکته جدی تر این واقعیت است که دولت مصر دیگر از رژیم حاکم جدا نیست امروز، دولت و طبقه حاکم واحد و یکسان هستند.

با توجه به همه این دلایل، گزینه های اخوان المسلمین بسیار کمتر از گزینه هایی است که به طور معمول در سیاست ارائه می شود. اگر اخوان المسلمین از مبارزه خود برای آزادی و دموکراسی عقب بکشد، مصر طی چند دهه آتی طعمه هژمونی دولت و طبقه حاکم خواهد شد. و از آنجایی که مصر محور توازن قدرت عرب است، سقوط مصر، کل منطقه عربی را دچار تنش خواهد کرد.

انتهای پیام

دیدگاه شما