اردوغان برای برگزاری انتخابات زودهنگام عجله زیادی دارد به طوری که پیش از پایان مهلت قانونی تشکیل دولت ائتلافی برگزاری این انتخابات را اعلام کرد،انتخاباتی که نتایجش بعید است به سود وی تمام شود.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،روزنامه السفیر لبنان در تحلیلی درباره انتخابات زودهنگام پارلمانی ترکیه که قرار است ماه نوامبر آینده برگزار شود،نوشت: «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهور ترکیه همه عرف ها و سنت های ترکیه را روز جمعه گذشته با اعلام برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام در اوایل ماه نوامبر آینده زیر پا گذاشت،زیرا وی نتوانست تا پایان مهلت رسمی تشکیل دولت(که روز گذشته-یکشنبه- به پایان رسید)صبر کند.
اردوغان به عنوان رئیس جمهوری ترکیه طی انتخابات پارلمانی در ماه ژوئن گذشته جانبداری خود را از حزب عدالت و توسعه با سفر به سراسر ترکیه و ایراد سخنرانی و دعوت رای دهندگان به رای دادن به حزبش نشان داد این در حالی است که بر اساس قانون اساسی این کشور رئیس جمهوری باید در انتخابات بی طرف باشد.پس از آنکه حزب عدالت و توسعه نتوانست اکثریت قاطع را در پارلمان بدست آورد،اکثریت قاطعی که بیش از دوازده سال در اختیار داشت و همچنین در پی آن این حزب نتوانست به تنهایی دولت را تشکیل دهد،اردوغان به «داوود اوغلو»نخست وزیر این کشور فشار وارد آورد تا رایزنی هایش برای تشکیل دولت ائتلافی با احزاب دیگر شکست بخورد و وی بتواند به امید آنکه حزبش اکثریت قاطع از دست رفته را بازیابد،انتخابات زودهنگام برگزار کند.
به منظور رسیدن به این هدف که نتایج آن مشخص نیست،اردوغان سنت های قانون اساسی ترکیه را با امتناعش از مکلف کردن حزب«جمهوری خواه خلق»(دومین حزب بزرگ ترکیه)برای تشکیل دولت را نیز زیر پا گذاشت و به طور مستقیم پیش از پایان مهلت قانونی تشکیل دولت،برگزاری انتخابات زودهنگام را اعلام کرد.همچنین تا زمان نوشتن این مطلب داوود اوغلو بر کرسی نخست وزیری تکیه زده است این در حالی است که بر اساس قانون اساسی ترکیه در چنین مواقعی باید دولت انتقالی با حضور همه احزاب حاضر در پارلمان به منظور برگزاری و اشراف بر انتخابات زودهنگام تشکیل شود.تلاش مذبوحانه اردوغان برای برگزاری انتخابات زودهنگام حکایت از آن دارد که نتیجه ای مغایر با نتیجه انتخابات اخیر دارد اما عرصه سیاسی ترکیه حامل اتفاقات غیرمنتظره بزرگی است.
اردوغان،داعش و کردها
اردوغان به دنبال تغییر نظام سیاسی ترکیه از جمهوری پارلمانی که در آن نخست وزیر بیشتر اختیارات را در دست دارد به نظام ریاست جمهوری است که خود اردوغان در رأس آن قرار گیرد.با مقاومت روزافزون قشرهای مختلف اجتماعی ترکیه با بلندپروازی ها و خواسته های اردوغان،وی به این باور رسید که با حفظ اکثریت کرسی های پارلمان توسط حزبش می تواند نقش مرد شماره یک را در نظام از طریق زیر سلطه بردن شخص نخست وزیر وابسته به حزبش، بازی کند تا بعدها فرصت تغییر قانون اساسی را پیدا کند، به عبارتی این فرصت را پیدا کند که قانون اساسی را دور زده و از پشت پرده قدرت را در اختیار داشته باشد.
از آن جایی که نتیجه انتخابات گذشته رویاهای اردوغان را بر باد داد زیرا حزب وی اکثریت را در پارلمان از دست داد،وی راه حل را در برگزاری دوباره انتخابات دید تا فرصتی برای تغییر صحنه سیاسی کنونی و به دست آوردن دوباره اکثریت در پارلمان دست دهد.
با وجود آن که برخی از موسسات نظرسنجی ترکیه که دارای صداقت هستند مانند «موسسه گیشیسی»اعلام کردند که حزب اردوغان در مقایسه با انتخابات پارلمانی اخیر که 42 درصد را از آن خود کرد اکنون فقط 32 درصد از آراء را در اختیار دارد، اما این نظرسنجی ها نیز مانع اردوغان از برگزاری انتخابات زودهنگام نشده است.اردوغان به یکی از مشکلات قانون اساسی ترکیه-که همیشه آن را نقض می کند-دل خوش کرده است و آن به دست آوردن حد نصاب بیش از ده درصد آراء توسط احزاب برای حضور در پارلمان است،در صورت ناکامی احزاب از عبور از حد نصاب ده درصد همه آرای آنها به حساب حزب بزرگتر ریخته می شود.اردوغان به طور مشخص امیدوار است که حزب «دموکراتیک خلق ها»کرد که در انتخابات اخیر 13 درصد آراء را از آن خود کرده بود و اتفاق غیرمنتظره ای رقم زد،نتواند حد نصاب را به دست آورد.
اما اردوغان چگونه به این هدفش برسد؟پاسخ:از طریق فعال کردن تناقض قومی ترکی-کردی و تاثیرگذاری بر حزب است تا نتواند از حد نصاب ده درصد عبور کند و از رای دادن دوباره هواداران ترک این حزب چپگرای کرد به آن جلوگیری کند.در همین راستا،اردوغان جنگ علیه«داعش»را به عنوان پوششی برای جنگ علیه کردهای داخل و خارج ترکیه استفاده می کند امری که ترکیه را وارد چرخه ای از خشونت می کند که یادآور حوادث دهه های هشتاد و نود قرن گذشته است.
تکیه گاهی که نتایجش قطعی نیست
در حال حاضر به نظر نتایج ماجراجویی دعوت اردوغان برای برگزاری انتخابات زودهنگام مشخص و قطعی نیست، اما برعکس، درگیری ها با کردهای داخل و خارج ترکیه و سرکوب اعتراض های داخلی باعث افزایش مخالفان اردوغان می شود.بر اساس نظرسنجی های یاد شده در بالا محبوبیت حزب دموکراتیک خلق ها از 13 درصد در انتخابات اخیر به 14 درصد در حال حاضر افزایش یافته است.انتظار می رود که اوضاع در ترکیه طی ماه های آینده و تا زمان برگزاری انتخابات زودهنگام به طور کلی وخیم تر شود به طوری که وضعیت بی ثباتی سیاسی شدت می گیرد،بحران اقتصادی وخیم تر می شود و جنگ با کردها نیز شدت می گیرد.شاید نتیجه اقتصادی مهم بی ثباتی سیاسی کاهش ارزش لیره ترکیه در مقابل دلار است،به طوری که هر دلار به سه لیره رسیده است.جنگ با کردها یعنی اینکه ترکیه در آن واحد وارد دو جنگ شده است:یکی در داخل با کردها و دیگری در خارج با داعش.بر اساس آمار خبرگزاری آناتولی فقط طی یک ماه اخیر 771 شورشی کرد وابسته به پ ک ک در عملیات ارتش ترکیه کشته شدند که 430 نفر از آنها در بمباران شمال عراق و 260 نفر دیگر نیز داخل اراضی ترکیه کشته شدند.به عنوان یکی از پیامدهای وضعیت قطبی گرایی قومی روزافزون که اردوغان صرفا برای اهداف انتخاباتی به آن دامن می زند،ارتش ترکیه اعلام کرد که بیش از صد منطقه موسوم به«مناطق امنیتی ویژه»در مناطق کردنشین ترکیه ایجاد کرده است.در مقابل و برای پاسخ به خواست پ ک ک دوازده شهر کردنشین ترکیه از جمله شهر«سیرناک»که بیش از 60 هزار نفر در آن ساکن هستند «خودمختاری»یکجانبه اعلام کردند و این خود خطرناک ترین تحول برای وحدت ترکیه به شمار می رود.
اردوغان سیاست های جنگی خود علیه کردها را به منظور به وجود آوردن فضای قطبی گرایی قومی لازم برای نتیجه انتخاباتی که مدنظر دارد،شدت بخشیده است،با وجود این، جای انتخابات را هیچ چیز نگرفته و همین امر به احزاب مخالف فرصت این را می دهد تا کرسی های بیشتری در پارلمان به دست آورند.در چنین فضای ملتهبی دولت ائتلافی در مقایسه با برگزاری انتخابات زودهنگام بهترین راه حل برای مشکلات ترکیه به شمار می رود زیرا احزاب عدالت و توسعه و جمهوری خواه خلق نزدیک به 65 درصد از کرسی پارلمان کنونی را در اختیار دارند و منطقی این بود که با هم دولت ائتلافی تشکیل دهند اما بلندپروازی های اردوغان در راه معادلات صفر سیر می کند:یا باید همه چیز را به دست آورد یا همه چیز را از دست دهد.به همین دلیل چه بسا شاهد اتفاق غیرمنتظره بزرگی شویم که منتهی به تشکیل ائتلاف دولتی توسط سه حزب مخالف شود که در نهایت حزب اردوغان را از قدرت کنار بزند ؛ این احتمال را نباید از فهرست احتمالات خارج کنیم.
خلاصه
اردوغان در انتخابات گذشته از رای دهنده ترک پرسشی کرد و پاسخ نیز واضح داده شد.اما اردوغان گوش هایش خوب نمی شنود و دوست دارد پرسش را بار دیگر مطرح کند و به احتمال زیاد نیز رای دهنده ترک همان پاسخ قبلی را به وی بدهد.به همین دلیل به احتمال زیاد پارلمان ترکیه با همان ترکیب حزبی کنونی تشکیل شود و ترکیه با همین مشکلاتی که اکنون با آنها رو به روست، روبه رو خواهد شد.اردوغان در اینجا به همان اندازه که با آتش بازی می کند سیاست بازی نمی کند.ترکیه که از بی ثباتی سیاسی ،امنیتی و اقتصادی روزافزون رنج می برد ، انتخابات پارلمانی جدیدی که هیچ کام از حزب ها اکثریت را به تنهایی به دست نیاورد و فرصت تشکیل دولت ائتلافی برای هدایت کشور از دست برود را نمی تواند تحمل کند.بلندپروازی های زیاد اردوغان از حد و مرز نظام سیاس ترکیه و چارچوب منطقه ای ممکن فراتر رفته و ثبات ترکیه را با سرنوشت وی و بلندپروازی هایش گره زد.اگر هم فرض کنیم که هدف اردوغان برای به دست آوردن اکثریت قاطع با جلوگیری از ورود دوباره کردها به پارلمان محقق شود آن وقت ترکیه بهای سنگین آن را باید در مقابل ثباتش بپردازد که بسیار بیشتر از توان اردوغان و ماندنش در صحنه سیاسی ترکیه است!