به گزارش پایگاه خبری و اطلاعرسانی جماران، «جو لوریا» خبرنگار مستقل از نیویورک در یادداشتی در پایگاه آمریکایی «کنسرسیوم نیوز» نوشت: به گفته دو تن از مقامات سازمان ملل که رابطه نزدیکی با «بان کی مون» دارند، روابط عربستان سعودی با سازمان ملل متحد پس از خشم دبیر کل سازمان ملل از ریاض به پایین ترین حد خود تنزل کرده است.
این رابطه بسیار مهم است زیرا تنها سازمان ملل متحد است که می تواند با داشتن بی طرفی لازم، توافقی برای آتش بس در یمن را پیشنهاد دهد که به پایان جنگ در این کشور بیانجامد.
«بان کی مون» از ابتدا هم واکنش سردی به بمباران یمن به رهبری عربستان داشت. در اولین روز بمباران در تاریخ 26 مارس، او از کشورها خواست تا «از دخالت خارجی خودداری کنند» و «به جنگ و بی ثباتی دامن نزنند». از آن زمان سعودی ها بی توجهی کاملی به «بان کی مون» و نقش سازمان ملل در این جنگ نشان دادند:
- بان زمانی که عملیات نظامی عربستان سعودی در یمن، مذاکرات میانجی گری سازمان ملل متحد در ماه مارس را از مسیر خود خارج کرد، به خشم آمد.
- او معتقد است که عربستان سعودی در خصوص کمک های مالی به سازمان ملل به آنها دروغ گفته است.
- عربستان سعودی با محاصره کردن بنادر، سازمان ملل متحد را به اعلام آستانه قحطی در یمن واداشت.
- بان خشمگین شد زمانی که عربستان در ماه ژوئن مذاکرات به رهبری سازمان ملل متحد در ژنو را به تعویق انداخت. و سپس دو آتش بس بشردوستانه را نقض کرد.
- سازمان ملل با نادیده گرفتن شرایط عربستان و اعلام آتش بس بی قید و شرط در اوایل ماه ژوئیه - که هرگز برقرار نشد - شرایط را بدتر کرد.
- عربستان سعودی با دور زدن سازمان ملل متحد در پایان ماه ژوئیه به طور یک جانبه آتش بس بشردوستانه اعلام کرد، که آن هم به سرعت متوقف شد.
- حملات عربستان در ماه اوت برای پیشروی در پایتخت یمن، مذاکره میانجیگرانه سازمان ملل را از دور خارج کرد.
فرار عربستان از مجازات
رهبران سعودی به نظر می رسد که مطمئن هستند بارها توهین به «بان کی مون» هیچ عواقبی برای آنها ندارد و او علنا هیچ چیزی نمی گوید. «بان کی مون» معتقد به «دیپلماسی سکوت» است.
اما در پس صحنه، موضوع متفاوت است. به گفته یک مقام نزدیک به بان کی مون، وی به عنوان یکی از مقامات سازمان ملل متحد به شدت از دست عربستان سعودی «عصبانی» است.
در نخستین روز از حمله هوایی عربستان به یمن، «بان کی مون» اعلام کرد: «با وجود وخامت اوضاع، مذاکرات تنها گزینه ی روی میز است». او این سخنان را به فرستاده خود در آن زمان، «جمال بن عمر»، منتقل کرد. بن عمر معتقد بود که مذاکرات با میانجی گری سازمان ملل متحد با حضور همه طرفین از جمله حوثی ها به درگیری ها پایان خواهد داد. در حال حاضر عربستان سعودی مذاکرات را به سخره می گیرد و «بان کی مون» از این موضوع ناراحت است.
«بن عمر» چهار سال با احزاب یمن کار کرده بود. او به من گفت زمانی که بمباران عربستان مذاکرات را متوقف کرد، آنها در آستانه دستیابی به توافقی برای تقسیم قدرت در یمن بودند. موضوع اصلی، قدرت ریاست جمهوری بود. سعودی ها به «عبد ربه منصور هادی» فشار نمی آوردند که نقش اش کاهش یابد؛ چیزی که «بن عمر» می گوید حوثی ها پذیرفته بودند.
فرستاده جدید بان کی مون
رسانه دولتی سعودی، «بن عمر» را «فرستاده حوثی ها» خواند؛ چرا که این توافق 20 درصد از کابینه و کرسی های پارلمان را به حوثی ها واگذاری می کرد.
«بن عمر» در 16 آوریل این پست را ترک کرد و «اسماعیل ولد شیخ احمد» دیپلمات موریتانیایی آن را تحویل گرفت. به گفته یک مقام سازمان ملل متحد، دبیر کل خوشحال نبود از اینکه شیخ احمد از پست خود به عنوان ریاست بنیاد «واکنش اضطراری ابولا» خارج شود.
دو روز بعد از استعفای «بن عمر»، عربستان سعودی به درخواست سازمان ملل برای ارائه کمک های بشردوستانه پاسخ داد، متعهد به پرداخت 274 میلیون دلار شد.
اما «بان کی مون» می دانست که پول سعودی ها به طور مستقیم به دفتر سازمان ملل متحد برای هماهنگی کمک های بشر دوستانه (OCHA) خواهد رفت. او بسیار خشمگین شد زمانی که دریافت سعودی ها این پول را در بنیاد ملک سلمان نگه داشته اند.
یک مقام سازمان ملل متحد گفت: ما می خواهیم مطمئن شویم که این کمک ها به دست همه مردم نیازمند می رسد اما عربستان سعودی این کمک ها را تنها به مناطق طرفدار دولت اختصاص می دهد. او گفت مذاکرات با عربستان سعودی برای متقاعد کردن آنها در خصوص نظارت سازمان ملل متحد بر نحوه توزیع پول ها و همچنین پایان داده به محاصره بنادر تا کنون بی نتیجه بوده است. یک مقام رسمی گفت: محاصره یمن، که منجر به یک بحران بالقوه عظیم بشری شده است، بان کی مون را برافروخته است. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه می گوید حدود 80 درصد از 24 میلیون نفر یمنی نیازمند کمک هستند.
در 8 مه، عربستان سعودی بار دیگر سازمان ملل متحد را دور زد و در پاریس بدون حضور مقامات سازمان ملل، موافقت خود را برای یک آتش بس بشردوستانه پنج روزه در نشستی با «جان کری» وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد. اما این آتش بس نیز با ادامه بمباران های سعودی ها نقض شد.
عربستان سعودی مرد مورد نظر خود، «شیخ احمد»، را نیز رد کردند زمانی که او تلاش کرد تا مذاکرات به رهبری سازمان ملل متحد را در کشوری بی طرف از سر بگیرد. آنها در عوض در تاریخ 18-19 مه در ریاض مذاکرات را برگزار کردند؛ جایی که می دانستند حوثی ها هرگز به آنجا نخواهند آمد.
«بان کی مون» هم به آنجا نرفت. او شیخ احمد را فرستاد. سخنگوی «بان کی مون» تقریبا کنفرانس را نادیده گرفت و تنها گزارش کاری از آن تهیه کرد. وی تاکید کرد که همه احزاب باید در مذاکرات شرکت داشته باشند.
بان کی مون «تحقیر» شد
پس از شکست کنفرانس ریاض، «شیخ احمد» فکر کرد که او در اواخر ماه مه موافقت احزاب برای نشست ژنو بدون پیش شرط را در اختیار دارد. ولی سعودی ها زیر پای «بان کی مون» را خالی کردند، و بر اجرای قطعنامه مربوط به ماه آوریل شورای امنیت مبنی بر بازگشت هادی به قدرت و عقب نشینی حوثی ها از دستاوردهای ارضی خود به عنوان پیش شرط، اصرار ورزیدند.
دبیر کل سازمان ملل مجبور شد چهار روز پیش از برگزاری جلسه مذکور، آن را به تعویق اندازد. یک مقام عالی رتبه سازمان ملل متحد گفت: او با این کار عربستان سعودی تحقیر شد. او واقعا عصبانی بود.
پس از فشار آمریکایی ها و ملاقات جداگانه با رهبران حوثی در عمان در 31مه، عربستان سعودی در نهایت به مذاکرات غیر مستقیم در ژنو تن داد. «بان کی مون» در تاریخ 15 ژوئن به این شهر در سوئیس برای آغاز کنفرانس سفر کرد و با هیئت های نمایندگی عربستان و هادی ملاقات کرد. اما حوثی ها کجا بودند؟
هواپیمای آنها به مدت هشت ساعت در جیبوتی متوقف شده بود زیرا مصر به آنها اجازه نداده بود از حریم هوایی آنها عبور کنند. یک دیپلمات ارشد به من گفت مصر، وابسته به پول عربستان است پس به دستور ریاض از سفر آنها ممانعت به عمل آورد.
طرفین درگیر هرگز به طور مستقیم با یکدیگر دیدار نکردند و تنها «شیخ احمد» نمایندگان حوثی ها را در هتل ملاقات کرد، جایی که آنها بعدا در تاریخ 19 ژوئن یک کنفرانس مطبوعاتی برگزار کردند که توسط معترضان مختل شد.
یک مقام سازمان ملل گفت: نشست ژنو یک شکست مفتضحانه بود.
آتش بس در ماه رمضان؟
«بان کی مون» در ژنو خواستار برقراری آتش بس در ماه رمضان شد که این پیشنهاد با استقبال آمریکا و اتحادیه اروپا مواجه شد.
در هشتم ژوئیه ، «هادی» در نامه ای به «بان کی مون» که هرگز منتشر نشد اما من آن را دیده ام، شروط هادی / عربستان را برای آتش بس تشریح کرد.
اما سازمان ملل یک آتش بس بی قید و شرط می خواست. با وجود این شروط ، «استفان دوجاریک» سخنگوی «بان کی مون» در تاریخ نهم ژوئیه آتش بس را اعلام کرد و گفت که هادی آتش بس را پذیرفته است و بان کی مون تعهد همه طرف ها را دریافت کرده است. نزدیکان بان اعلام کردند که «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان در تماس تلفنی به بان قول داده که آتش بس آغاز خواهد شد.
اما یک دیپلمات ارشد که من با او صحبت کردم، فوق العاده مشکوک بود. او گفت: «سازمان ملل می گوید هادی و عربستان سعودی آتش بس را پذیرفته اند، اما آنها این آتش بس را مشروط پذیرفته اند. بنابراین تمام این چیزها گمراه کننده است.»
هنگامی که آتش بس هرگز اتفاق نیافتاد، عربستان سعودی گفت که «هادی»، که در کاخ ریاض در تبعید است، هرگز به آنها چیزی در این خصوص نگفته است. این آخرین تلاش سازمان ملل برای آتش بس بود.
سازمان ملل به حاشیه کشیده شد
در 25 ژوئیه، عربستان سعودی خواستار آتش بس یکجانبه برای دور زدن سازمان ملل متحد شد. اما حوثی ها نپذیرفتند چرا که سازمان ملل متحد در این فرآیند شرکت نداشت، و این چنین بود که همه چیز دوباره شکست خورد. سازمان ملل متحد به طور موثر به حاشیه رانده شده و جنگ به خصوص در اطراف عدن، شدت یافته است.
عربستان سعودی قبلا هم سازمان ملل متحد را تحقیر کرده بود. در سال 2013، این کشور پس از لابی های پرهزینه به یک کرسی دو سالانه غیر دائم در شورای امنیت دست یافت. اما هنگامی که پس از اوت 2013، آمریکا با حمله به سوریه موافقت نکرد و مذاکرات هسته ای با ایران را آغاز کرد، عربستان سعودی به طور ناگهانی این کرسی را کنار گذاشت. این نشانه ای از یک استقلال جدید عربستان در امور بین المللی بود.
یک مقام سازمان ملل متحد گفت: عربستان سعودی حتی دیگر به حرف های آمریکایی ها گوش نمی دهد چه رسد به سازمان ملل متحد. آمریکایی ها به «محمد بن سلمان» [وزیر دفاع و معاون ولیعهد]، حتی دسترسی هم ندارد. او جوان است و به آمریکایی ها توجهی نمی کند. شاهزاده محمد تابستان امسال، با وجود تحریم های آمریکا علیه مسکو، به سنت پترزبورگ رفت و یک معامله 10 میلیارد دلاری با روسیه انجام داد.
یکی از مقام های سازمان ملل متحد گفت: عربستان سعودی فکر می کند که می تواند از لحاظ نظامی در یمن پیروز شود و سازمان ملل متحد را دور بزند اما در نهایت ریاض برای دستیابی به توافقی که در آن، به حضور حوثی ها نیاز دارد، به سازمان ملل هم نیاز خواهد داشت.
آن روز هنوز فرا نرسیده است. و این در حالی است که 80 درصد از مردم یمن برای زنده ماندن نیاز به کمک فوری دارند.
منبع: پایگاه آمریکایی «کنسرسیوم نیوز»