جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عکس روز/ زندگی، جنگ را شکست خواهد داد

کد خبر: ۹۶۸۹۷
عکس روز/ زندگی، جنگ را شکست خواهد داد

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «کریستین میلت» گزارشگر خبرگزاری فرانسه (‌پایین تصویر)‌ و «وینست هوگه» از مجله فرانسوی اکسپرس در حالی که در ژوئن ۱۹۹۵ پس از شلیک صرب‌ها به اتومبیل ضد گلوله شان مجروح شدند بر روی زمین افتاده‌اند. عکاس این عکس «اریک کابینیس» خود نیز مجروح شده بود.
ژوئن ۱۹۹۵: تابستان در پاریس تازه آغاز شده بود که به میز سردبیر فراخوانده شدم. خبرگزاری فرانسه به صورت فوری به دنبال کسی بود که به دفتر این خبرگزاری در منطقه جنگ زده و محاصره شده «سارایوو» تا ماه سپتامبر اعزام کند. با وجود آگاهی از سختی این کار آن را پذیرفتم.
چند روز پیش کریستن میلت خبرنگار ویژه برای انجام کاری که حال به من پیشنهاد شده وارد بوسنی شده بود اما وی در پی حمله نیروهای صرب به ماشین ضد گلوله این خبرگزاری مجروح شد و سردبیر ناچار شد من را جایگزین وی کند.
چهار سال پیش از آن با دفتر خبرگزاری در بلگراد زمانی که جنگ اسلوانی روی داده بود که نهایتا به توافق «بریونی» در سال ۱۹۹۱ منجر شد، همکاری کرده بودم. با گسترش درگیری‌ها به کرواسی جایی که جنگ «سیساک و اوسیک» را پوشش دادم سفر کردم.
اما این اولین باری بود که به بوسنی می رفتم. درست دو روز بعد از ملاقاتم با سردبیر در دفتر خبرگزاری فرانسه خود را در ماشینی که از هرزگوین گذر می کرد، یافتم.
ابتدا از «موستار»، مرکز تاریخی آن و پل عثمان متعلق به قرن شانزدهم که در پی جنگ میان مسلمانان بوسنی و کروات ویران شده بود، عبور کردیم.
پس از آن به کوه لگمان که تنها مسیر به سارایو محاصره شده بود سفر کردم.
زمانی که ماموریت من آغاز شد، سارایوو برای سه سالی می شد که محاصره شده بود و وضعیت کاملا به بن بست رسیده بود.
این موضوع را آن موقع نمی دانستم اما به زودی با مشاهده شروع پایان جنگ بوسنی به آن نتیجه می رسیدم.

سه سال در زیر بمباران
زمانی که وارد سارایوو شدم ده‌ها هزار نفر از مردم - مسلمانان بوسنیایی و صرب ها - با وجود بمباران ها و شلیک گلوله ها برای زنده ماندن با مرگ ‌دست و پنجه نرم می کردند.
آفتاب تابستانی زندگی جدیدی را به این سرزمین در میان ویرانه ها به ارمغان آورد اما برای سه سال ساکنان سارایوو در غم و اندوه بودند.
آنها نظار گر دود ناشی از بمباران های پی در پی که گاهی چاه های آب، بازار مرکزی و یا بیمارستان ها را مورد هدف قرار داده می داد، بودند.
هدف از این بمباران ها ایجاد رعب و وحشت میان مردم و مجبور کردند آنان به فرار بود.
در اویل ماه ژوئن در بحبوحه تلاش ها برای محکوم کردن نیروهای صرب برای محاصره شهر، نیروهای مسلمان بوسنیایی عملیاتی را راه اندازی کردند که تنها بمباران های شدیدی را در اقدامی تلافی جویانه به دنبال داشت.
صلح بانان سازمان ملل در شهر مستقر شدند اما اولویت جامعه بین المللی در آن زمان متوقف ساختن گسترش درگیری به سایر کشورهای منطقه بود. تا زمانی که جنگ فراتر از احاطه سارایوو نمی رفت، به نظر می رسید جهان توجهی به آن ندارد.
زمانی که بمباران ها افزایش پیدا کردند، بریتانیا و فرانسه در نهایت در واکنشی سریع نیروهای مسلح با تانک، خمپاره های سنگین، توپ و دستوری برای حفاظت از کلاه آبی ها را اعزام کردند.
بنابراین من ماموریتم را با پیگیری ورود توپ‌ها آغاز کردم. آنان می توانستند مواضع صرب ها را درصورت وجود مه در آن سوی شهر که ۱۲ کیلومتر آن طرف تر بود را با دقت بالا هدف قرار دهند.
برای ساکنان سارایووا که امیدشان به نا امیدی تبدیل شده بود نشانه خوبی بود.
دفتر خارجی خبرگزاری فرانسه در آپارتمانی واقع نشده بود بلکه در زیرزمینی در مرکز شهر که پیش تر پیتزا فروشی بود برپا شده بود.
عجیب و غریب است که تا آن موقع منوهای غذا بر روی میزها وجود داشتند. اما طبقه خالی نوشیدنی‌ها و کیسه‌های شنی در مقابل در ما را از هر گونه آسیب ناشی از بمباران حفاظت می کرد. زندگی در آنجا کاملا متفاوت بود.
در حالی که من و کریستین خبرنگار ویژه می توانستیم، بیاییم و برویم، خبرنگاران بومی از اول محاصره‌ها در آن شرایط زندگی کرده بودند.
«فهیم دمیر» عکاس خبرگزاری مجبور شده بود، اویل جنگ از محله خود در «بینیا» خارج شود. او ماها برای پیدا کردن وسایل و تجهیزات جدید تلاش و کار را دوباره از نو آغاز کرده بود.
آشپزمان نگران پسر مسلمانش که در بلگراد زندگی می کرد بود و هراس داشت که وی را به اجبار در ارتش یوگسلاوی استخدام و به خط مقدم فرستاده باشند.
بحثی را که در دفتر بر سر شمار تلفات توسط مقامات مسلمان بوسنیایی منتشر شده بود، را به یاد می آورم.

چندین ساعت پس از آن سازمان ملل شمار تلفات رامنتشر کرد.
به خاطرم است که رمان «نخستین انسان» آلبر کامو که توسط زبان شناس سالمند «کسنیا سرونکوویچ» ترجمه شده بود یکی از معدود کتاب‌ها و شاید هم تنها کتابی بود که در آن سال در سارایوو به چاپ رسید.
ترجمه کامو در سال ۱۹۹۵ در بوسنی به عنوان یک اقدام قهرمانانه بود به طوری که یک روز که آرام بود نشستم و درباره نقش وی یادداشتی نوشتم.
کمی از اواسط ماه اوت سپری شده بود که بازار «مارکال» مورد هدف قرار گرفت و ۳۷ نفر کشته و ۱۰۰ تن دیگر مجروح شدند.
من به سرعت به آنجا رفتم و دیدم که امدادگران اجساد قربانیان را به بیرون می کشند.
بوی تعفن مرگ و باروت هوا را پر کرده بود. نفس کشیدن عملا غیر ممکن بود.
هیچ چیز با عقل جور در نمی آمد. مردم برای خرید مواد غذایی به بازار آمده بودند. قاعدتا افراد کشته و مجروح شده در زمان و مکان اشتباهی آنجا حضور یافته بودند.
افسر پلیس در حالی که بالای سر اجساد ایستاده بود گذرنامه‌ها و گواهینامه‌ها را زیر و رو می کرد و عکاس‌ها به صورت‌های خندان که بر روی برگه هویت قربانیان نقش بسته بود، نگاه می کردند. بیشتر قربانیان زنان و کودکان بودند. حتی در سارایوو که مرگ عادی شده بود این بمبگذاری
متفاوت بود.
بازار مارکال یک سال و نیم پیش از آن شاهد کشتاری بود که در پی آن ۶۸ نفر کشته و ۱۴۴ تن مجروح شده بودند.
در آن تابستان فجیع ترین کشتار در اروپا پس از جنگ جهانی دوم روی داد که ۸ هزار مرد و پسر مسلمان بوسنیایی توسط نیروهای صرب سربرنیتسا کشته شدند.
صلح بانان سازمان ملل به بازار آمدند و شروع به جمع آوری شواهد کردند.
یکی از آن ها به بازماندگان هشدار داد: به آنچه که به شما گفته می شود توجه کنید. ممکن است عواقب مهمی داشته باشد.
صرب ها اغلب مسلمانان را به بمباران مردمانشان برای تحریک مداخله توسط نیروهای ناتو متهم می کردند اما با گذر زمان مجرمان اصلی این نسل کشی مشخص شدند.
دو روز پس از آن ناتو کمپین گشترده هوایی را برای هدف قرار دادن مواضع نظامی و انبارهای سلاح صرب‌ها در اطراف سارایوو راه اندازی کرد.
نیروهای صرب به صربستان عقب نشینی کردند. من شب‌هایی را در خیابان به تماشای نور ناشی از انفجار در آسمان سپری می کردم.
در اوایل ماه سپتامبر سارایوو را به همراه دو نفر از دوستان خبرنگار فرانسوی‌ام از راه زمینی در حالی که اولین هواپیما پس از مدت ها در فروگاه بر زمین نشست، ترک کردم.
در ماه دسامبر توافقنامه «دیتون» برای پایان دادن به جنگ مطرح شد و دو ماه پس از آن بوسنی به صورت رسمی برداشته شدن طولانی ترین محاصره تاریخ مدرن را اعلام کرد.
اما خشونت‌ها در آنجا پایان نیافت و به کوزوو کشیده شد.
پس از گذر بیست سال دو موضوع در ذهنم باقی مانده است.
اول اینکه این واقعه خارق العاده و تاریخی که پوشش دادیم ردی از خود بر جای نگذشته است. این موضوع اخیرا که به سارایوو برای مطرح کردن تجربیاتم با گروهی از دانشجویان خبرنگاری رفته بودم، به مغزم خطور کرد.
فورا متوجه شدم برای آن نسل جدید، گزارشگر شدم. آنان می بایست آنچه را که من زمانی درباره جنگ الجزیره و هنگامی که کارم را در خبرگزاری شروع کرده بودم را می شنیدم، احساس کنند.

جنگ بوسنی یک تاریخ بود و برای خبرنگار آن یک بررسی واقعیت!
اما سارایوو درس دیگری به من داده بود.
در سال ۲۰۱۰ چند هفته‌ای را در شرق افغانستان برای عکاسی و پوشش عملیات نیروهای بین‌المللی سپری کردم.
اوضاع به همان بدی زمان جنگ بوسنی بود البته شاید با دمای هوای بالای ۴۰ درجه بدتر هم بود.
حملات مکرر در منطقه که صدها کشته و مجروح غیرنظامی افغان را بر جای می گذاشت. وضعیت مانند ۱۵ سال پیش بوسنی بود.
اما یک افسر به من گفت: ‌ببین! ‌من ۱۰ سال پیش کوزوو بودم. فکر می کردم هیچ گاه تمام نشود. اکنون با همسرم به تعطیلات می روم.
اعتراف به آن دشوار است، اما حق با او بود، ‌زندگی پس از بدترین جنگ هم ادامه دارد.
سال بعد به «موستار» بازگشتم، واقعا از آنچه می دیدم شوکه شده بودم. بوسنیایی ها هم چیز را از نو ساخته‌ بودند، حتی پلی که بیش از ۴۵۰ سال قدمت داشت.
مردم را در کافه های خیابانی می دیدم. به گونه‌ای که انگار هیچ وقت جنگ آنجا نبوده است. زندگی جنگ را شکست داده بود.
عکس: خبرگزاری فرانسه
مترجم: گلناز سادات غفاری

انتهای پیام

دیدگاه شما