جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سوریه، امیدها و بلندپروازی های اردوغان

اردوغان رئیس جمهوری ترکیه که حزبش که در انتخابات اخیر پارلمانی نتوانست اکثریت قاطع را به دست آورد با دخالت نظامی در سوریه و عملیات علیه شورشیان پ ک ک به دنبال برانگیختن احساسات ملی گرایانه ترک هاست تا بتواند از این مساله در انتخابات زودهنگام پارلمانی احتمالی استفاده کند.

کد خبر: ۹۴۵۶۰
سوریه، امیدها و بلندپروازی های اردوغان

رجب طیب اردوغان با دخالت نظامی در شمال سوریه به بهانه جنگ با داعش چندین هدف را دنبال می کند و می خواهد چند نشان را با یک تیر بزند.

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، اقدامات منطقه ای ترکیه پس از اعلامش برای ورود به دخالت نظامی علنی در سوریه وارد مرحله جدیدی شد که شامل گشودن درهای پایگاه نظامی «انجرلیک»به روی جنگنده های ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا و تلاش برای ایجاد منطقه حایل در خاک سوریه به طول نود کیلومتر و عرض چهل کیلومتر تحت شعار جنگ با داعش می شود.جنگنده های ارتش ترکیه مواضع داعش در شمال سوریه و مراکز حزب «کارگران کردستان»(پ ک ک)در شمال عراق را بمباران کردند و این بمباران تا زمان نوشتن این مطلب همچنان ادامه دارد.این اقدامات تغییر بزرگی در سیاست های منطقه ای ترکیه به شمار می رود زیر این کشور پیش از این از جنگ با داعش امتناع کرده و حتی نسبت به ورود عناصر خارجی و سلاح از طریق اراضی اش به داعش چشم خود را بسته بود.اقدامات تنش زای جدید ترکیه در سوریه با شرایط داخلی و منطقه ای و بین المللی در ارتباط است.

اولویت های متغیر ترکیه در سوریه

از زمانی که اعتراض ها در سوریه تبدیل به جنگ داخلی شد ترکیه تمام تلاش خود را بر براندازی نظام حاکم بر سوریه به کار گرفت تا بتواند نظام جدیدی را به جای آن تثبیت کند که وابسته به ترکیه باشد و سوریه را تبدیل به حیاط خلوتش کند.به همین دلیل جدای از تغییرات نظامی میدانی،آنکارا از پیوستن به ائتلاف بین المللی ضد داعش به بهانه اینکه شکست داعش بدون تغییر نظام حاکم بر سوریه هرج و مرج در منطقه را تقویت می کند،امتناع کرد.ترکیه با هماهنگی منطقه ای با قطر و عربستان،از گروه موسوم به «ارتش آزاد سوریه»و دیگر گروه های مسلح سوری نیز حمایت کرد.پر واضح بود که دولت آمریکا بر تمایل بی حد و حصر اردوغان رئیس جمهوری ترکیه برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع داخل اراضی سوریه عنان نهاد تا مبادا نظام حاکم بر سوریه،ایران-که در حال مذاکره بر سر مساله هسته ای بود-و نیز روسیه که در تحمیل فرایند انتقال سیاسی در سوریه برای پایان دادن جنگ داخلی پس از شکست داعش مشارکت خواهد کرد را تحریک نکند.

اولویت های ترکیه (براندازی نظام حاکم بر سوریه به عنوان اولویت نخست)و اولویت های آمریکا(شکست داعش به عنوان اولویت نخست)برخورد کرد.اکنون پیوستن ترکیه به اقدامات آمریکا برای شکست داعش سه هدف را دنبال می کند:براندازی نظام سوریه،پایان دادن به بلندپروازی های کردها در سوریه و پایان فرایند سیاسی با کردها در ترکیه.ترکیه بر این باور است که شکست داعش در سوریه باعث به وجود آمدن خلأ در سوریه می شود که کردها می توانند این خلأ را پر کنند امری که باعث تقویت حضورشان در معادلات سوریه و در نهایت معادلات منطقه می شود،این یکی از دلایل محافظه کاری ترکیه برای ورود به عملیات نظامی مستقیم بود.برخی منابع رسانه ای گفتند که اردوغان با اوباما رئیس جمهوری آمریکا بر سر انتقال عناصر ارتش آزاد از طریق هوا به مناطقی که داعش از آنها عقب نشینی می کند و نیز جلوگیری از استقرار کردهای سوریه در این مناطق به توافق رسیده است.اردوغان امیدوار است که چنین اقدامی حضور گروه های مسلح به اصطلاح میانه رو در سوریه تقویت می کند.

اهداف نظامی و سیاسی اردوغان

امیدها و بلندپروازی های اردوغان را در مجموعه ای از عناصر محلی ،منطقه ای و بین المللی می توان دید:نخست: دست یازیدن به رویای تبدیل نظام سیاسی ترکیه از پارلمانی به ریاست جمهوری که او رئیس آن باشد.دوم:عنان نهادن بر بلندپروازی های کردها در سوریه و بازگرداندن فرایند صلح در ترکیه با حزب کارگران کردستان به عقب.سوم:موازنه حضور ایران در منطقه پس از موفقیت توافق هسته ای فراگیر با شش کشور قدرتمند جهان.چهارم:تقویت ائتلاف ترکی-آمریکایی در منطقه پس از مدتی طولانی که تضعیف شده بود.

پیروزی حزب «دموکراتیک خلق ها»در انتخابات پارلمانی اخیر ترکیه و دستیابی اش به 13 درصد از کرسی ها و شکست حزب «عدالت و توسعه »در دستیابی به اکثریت در پارلمان باعث به وجود آمدن توازن جدیدی داخل ترکیه شد.پیامد آن این شد که اردوغان و حزبش قادر به تشکیل دولت بدون ورود به ائتلاف با دیگر سه حزب حاضر در پارلمان نیستند.اما هزینه های ائتلاف با هر کدام از سه حزب زیاد است و راه را بر اردوغان برای رسیدن به رویایش در تبدیل نظام پارلمانی به نظام ریاست جمهوری می بندد.بهترین سناریو در چنین شرایطی برای اردوغان دعوت به برگزاری انتخابات زودهنگام است که در آن حزب کرد شکست بخورد و حدنصاب ده درصد آراء را برای ورود به پارلمان به دست نیاورد تا آرای اش به حزب بزرگتر داده شود(همانطور که در قانون انتخابات ترکیه آمده است)و همه چیز به گذشته برگردد و اردوغان و حزبش تقویت شوند.مشکل این سناریو این است که اگر انتخابات زودهنگام اکنون برگزار شود همه چیز بر وفق مراد اردوغان نخواهد شد ، حتی ممکن است حزب کرد آرای خود را حفظ و بلکه بیشتر کند؛امری که به گرفتاری های اردوغان می افزاید.عملیات نظامی ترکیه علیه کردهای سوریه و شورشیان حزب کارگران کردستان احساسات ملی گرایانه ترک ها را برمی انگیزد و باعث نزدیک شدن میان احزاب عدالت و توسعه و «جنبش ملی»و«خلق جمهوریخواه»می شود.با افزایش قطبی گرایی ترکی کردی داخل ترکیه به دلیل عملیات نظامی علیه کردها در سوریه و عراق هواداران حزب خلق جمهوریخواه در انتخابات زودهنگام به احزاب کرد رای نمی دهند تا بتوانند از حد نصاب ده درصد -همانطور که در انتخابات اخیر رای دادند-عبور کند و همین امر فرصت بیشتری به اردوغان و حزبش برای پیروزی درانتخابات پارلمانی زودهنگام که احتمال دارد اواخر سال جاری برگزار شود،می دهد.

مساله دیگری که اردوغان به آن توجه می کند این است که قدرت گرفتن کردها در سوریه ناقوس خطر را در آنکار به صدا در می آورد زیرا متصل شدن کردها به لحاظ جغرافیایی در سوریه و عراق واقعیت جدیدی را در منطقه و در نهایت در جنوب شرق ترکیه که کردنشین است،ایجاد می کند.اگر چه کردهای سوریه پس از جنگ عین العرب(کوبانی)و مقابله آنها با داعش شهرت جهانی پیدا کردند اما حضور آنها در معادلات آینده سوریه بستگی به عوامل زیادی از جمله قدرت آنها در تفاهم با واشنگتن بر سر آینده سوریه و توازن ها و نیز تامین چتر حمایتی توسط ترکیه در فرایند سیاسی آینده دارد.در اینجا به طور مشخص اردوغان بر این باور است که تقویت ائتلافش با واشنگتن از رسیدن کردهای سوریه به اعتراف بین المللی برای آنها جلوگیری می کند.

سومین عامل در ذهن اردوغان در طرح هایش، امضای توافق هسته ای میان ایران و شش کشور بزرگ جهان است زیرا این توافق راه را برای عادی سازی روابط میانایران و غرب باز می کند و دستاوردهای منطقه ای ایران را مشروعیت می بخشد.به هیمن دلیل عربستان حملات خود علیه یمن را تشدید کرد و ترکیه نیز به منظور کاهش نفوذ ایران در منطقه در سوریه دخالت نظامی کرد،این همان چیزی است که آمریکا برای ایجاد توازن منطقه ای می خواهد.

اردوغان و اوباما:سردی روابط

عامل چهارم در امیدها و بلندپروازهای های اردوغان در روابط ترکیه با آمریکا تجسد پیدا می کند که طی سال های اخیر شاهد سردی بود.چه بسا تماس تلفنی اردوغان و اوباما در باره تغییر در اولویت های ترکیه در قبال سوریه و تحرکش برای جنگ با داعش،تحول مهمی در نوع خودش با توجه به سردی روابط میان این دو مرد به شمار می رود.ورود ترکیه به جنگ علیه داعش و بازنگری در اولویت هایش به گونه ای که با اولویت های آمریکا همخوانی داشته باشد می تواند همکاری نظامی میان آنکارا و واشنگتن را به رونق سابق بازگرداند و روابط این دو همپیمان در زمینه های دیگر نیز به روال سابق بازگردد.با وجود این، به این مساله باید توجه کرد که اهداف آمریکا و ترکیه در سوریه فقط در جنگ با داعش یکی است اما در مسائل دیگر اهداف یکی نیست و با هم تصادم دارند.به مصلحت آمریکا نیست که کردهای سوریه را مورد حمله قرار دهد همانطور که آنکارا می خواهد،بلکه می خواهد بستر برای آنها برای مذاکره بر سر آینده سوریه مهیا شود.همچنین به مصلحت آمریکا نیست که نظام حاکم بر سوریه با زور نظامی کنار زده شود بلکه ایجاد جایگزین از طریق سیاسی با نظارت واشنگتن و مسکو به مصلحتش است و در این راستا نیز مصالح گوناگون طرف های مختلف و نه فقط ترکیه را باید مدنظر داشته باشد.علاوه بر آن به مصلحت آمریکا نیست که کردها از فرانید سیاسی در ترکیه کنار زده شوند بلکه تضعیف اردوغان در عرصه سیاسی در ترکیه به مصلحت آمریکاست.مشکل اساسی آمریکا با اردوغان این است که جایگزین وی هنوز آماده نشده است بنابر این مجبور است با وی کنار بیاید به ویژه زمانی که اردوغان اولویت های منطقه ای خود را تغییر می دهد تا با اولویت های آمریکا همخوانی داشته باشد، همانطور که اکنون درباره سوریه کرده است.

عملیات نظامی ترکیه در سوریه می تواند موفقیت های را در جنگ با داعش به دست آورد اما با توجه به اهداف متناقض و زیاد اردوغان در قبال سوریه و کردها و ترکیه و توازن منطقه ای با ایران و پیش از همه اینها تمایل زیادش به نظام سیاسی جدید در ترکیه منطقی است که بگوییم که بسیار دشوار است که اردوغان به همه دستاوردهای سیاسی در همه جبهه ها که از انجام عملیات نظامی جدید مدنظر دارد، برسد!

منبع:السفیر


انتهای پیام

دیدگاه شما